150 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
14.12.2017
Ορφέας | Main Feed
Κείμενο: Δώρα Παπαδοπούλου

Ωδείο Ηρώδου του ... ελληνικού

Εύφωνα και παράφωνα

Δώρα Παπαδοπούλου

Ανακοινώθηκαν και φέτος, από την επιτροπή που μελετά τα σχετικά αιτήματα, οι καλλιτεχνικές εκδηλώσεις που θα φιλοξενηθούν στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού. Από τις εικοσιοκτώ συνολικά προτάσεις, επιλέχθηκαν τελικά δέκα λιγότερες, δεκαοκτώ για να μετουσιωθούν σε καλλιτεχνικά γεγονότα. Δεν πρόκειται να ασχοληθώ ιδιαίτερα με το πως έγιναν οι επιλογές αυτές, ούτε με τα κριτήριά τους, παρά με το μνημείο καθαυτό. Ωστόσο ας πούε δυό λόγια και γι΄αυτές.
Καταρχήν είμαι κατά των αποκλεισμών προσώπων και ειδών, με τον τρόπο και με τις διαδικασίες που γίνονται. Διότι, όταν δεν υπάρχουν συγκεκριμένες ντιρεκτίβες που να απορρέουν όμως, πρωτίστως από την ιστορία, τις ανάγκες και την κατάσταση του θεάτρου, ο καθένας που μετέχει σε τέτοιες επιτροπές θα πει το μακρύ του και το κοντό του. Ναι στην όπερα, αλλά όχι στο λαϊκό. Αλλά, αν πούμε ναι στο λαϊκο, να πούμε ναι σ΄αυτόν και όχι στον άλλον. Μα αν πούμε ναι σ΄αυτόν, πως θα πούμε όχι στον άλλο; Και είναι ερωτήματα που δεν παίρνουν εύκολα απάντηση. Το ίδιο το θέατρο και πρωτίστως η κατάστασή του θα έπρεπε να κρίνει και το ποιόν της καλλιτεχνίας που εξάγει ως ξενιστής και όχι οι φαντασιώσεις των σύγχρονων ελληνοαστών για αυτό.
Κατανοώ επίσης την ανάγκη κάποιες εκδηλώσεις από αυτές που προτείνονται να κόβονται, διότι είναι περισσότερες από αυτές που έχει οριστεί να γίνουν. Για φέτος, ειδικά, δε γνωρίζω ποιες δέκα έμειναν απέξω. Αν δεχτούμε πως μπορούν να γίνονται, πρέπει να υπάρχει και μέτρο. Είναι όμως κοινή πεποίθηση νομίζω και όχι μόνο δική μου, πως τα κριτήρια παραμένουν θολά, ασαφή και μάλλον υποκειμενικά κάθε χρονιά, η επιτροπή τείνει να επιλέγει τα μεγάλα ονόματα, πολλοί αποκλεισμοί κατά καιρούς έχουν φανεί αναίτιοι ακόμη και ανάμεσα στα μεγάλα ονόματα,  ένα άτυπο μπόνους παίρνουν σχεδόν πάντα οι εκδηλώσεις φιλανθρωπικού χαρακτήρα τις οποίες είναι φαίνεται δύσκολο να αρνηθούν (άσε που εστιάζουν και στο παχουλό πορτοφόλι της αστικής πλουτοκρατίας που γεννά συχνά και ακριβό εισιτήριο στο συγκεκριμένο χώρο και όχι αλλού) και φαίνεται τέλος πως και οι παρέες γράφουν ιστορία. Είναι φανερό πως τα κριτήρια δεν είναι αμιγώς καλλιτεχνικά, ούτε αμιγώς αρχαιολογικά. Ή ακόμη καλύτερα, συγκεκριμένα, σαφή και καταγεγραμμένα κριτήρια αξιολόγησης δεν έχουν θεσπιστεί ποτέ. Και εκεί ακριβώς είναι και το πρόβλημα κι από εκεί πηγάζουν και τα παρατράγουδα που βιώνουμε κατά καιρούς.
Το ίδιο το μνημείο, το Ωδείο  Ηρώδου του Αττικού ανεβαίνει το δικό του γολγοθά. Για άλλη μία χρονιά, φαίνεται πως η από χρόνια εξαγγελθείσα ανάπαυση του μνημείου, μεταφέρεται για την επόμενη. Δε θέλω να κάνω την έξυπνη. Πάντα το επιδίωκα να βρίσκομαι στο θέατρο αυτό, όποτε υπήρχε καλλιτεχνικό γεγονός της αρεσκείας μου. Έχω ζήσει μαγικές συναυλιακές κυρίως και άλλες στιγμές στο Ηρώδειο, όπως το αποκαλούν οι νεοέλληνες, δεκάδες φορές, από τα εφηβικά μου χρόνια. Ξέρω πως θα πάω και φέτος, από τη στιγμή που θα προκύψει καλλιτεχνική αφορμή. Όποιος, βρέθηκε σε συναυλία ή θεατρική παράσταση ή καλλιτεχνική εκδήλωση στο χώρο αυτό και πει πως δε βίωσε τη μαγεία του χώρου θα πει ψέματα. Δεν είναι μόνο το θέατρο, φιλέτο των καλλτεχνών ή των διοργανωτών των εκδηλώσεων, αλλά και των θεατών. Για κάποιους, όπως εγώ, ήταν πάντα  βραδιές ανάμεσα σε φίλους, εκεί στα ψηλά του θεάτρου, με αγαπημένα τραγούδια και μουσικές, κάτω από το φεγγάρι. Για κάποιους άλλους βέβαια, η κοσμική και ελιτίστικη έξοδος της εβδομάδας, στις πρώτες θέσεις με το ακριβό εισιτήριο για τις δημόσιες σχέσεις και την υψηλή μόδα. Ο καθείς και ο λόγος του. Είναι ίσως και η έλλειψη τέτοιων χώρων. Ή η αδυναμία εύρεσης νέων που να έχουν κάτι από τη χαμένη μαγεία της πόλης. Είναι κι άλλοι λόγοι σίγουρα.
Ξέρουμε όμως καλά πως με 5,000 θεατές στην πλάτη του για δύο και τρεις μήνες, και για κάμποσες μέρες την εβδομάδα, το θέατρο και θα καταπονηθεί και θα υποστεί φθορές και θα χρειάζεται συνεχώς επισκευές. Με τέτοια, αριθμητικά, προσέλευση κόσμου, ουδείς μπορεί να εγγυηθεί πως θα τηρηθούν όλες οι συστάσεις και οι οδηγίες, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι συνέπειες αυτής, όσο καλή πρόθεση να υπάρχει και όσο αυστηρός έλεγχος να γίνεται. Πόσο μάλλον όταν υπάρχει και αποδεδειγμένο έλειμμα παιδείας. Σε άλλη χώρα, ας πούμε μία του ευρωπαϊκού βορρά, είναι βέβαιο πως θα περπατούσαν, ιδία πρωτοβουλία, ξυπόλητοι οι επισκέπτες και οι θεατές, όπως οι μουσουλμάνοι στα τζαμιά, προκειμένου να προστατέψουν την ακεραιότητα του χώρου από τα τακούνια των παπουτσιών τους. Και σίγουρα δε θα κολλούσαν τις τσίχλες τους στα μάρμαρα. Τα αυτονόητα δεν περιμένεις ούτε να στα πει, ούτε να στα επιβάλλει κάποιος. Γιατί εγώ δεν ξέρω κανένα που να κάνει συλλογή από μασημένες τσίχλες στους τοίχους και στα ντουλάπια του σπιτιού του. Μήπως ξέρετε εσείς;
Και δεν είναι μόνο οι θεατές. Είναι συχνά και τα βαρέα σκηνικά και οι λοιπές εγκαταστάσεων φιλόδοξων καλλιτεχνικών παραγωγών, που καταπονούν με τη σειρά τους τη σκηνή του θεάτρου που είναι σαφές πως δεν τα αντέχει. Να, για παράδειγμα ένας λόγος, ξεκάθαρος και απτός που αρκεί για να κοπεί μία εκδήλωση στο Ηρώδειο: “Κύριοι, ο χώρος δεν αντέχει τις εγκαταστάσεις σας”. Τελεία και παύλα. Υπάρχουν άλλοι χώροι για τέτοιου τύπου απαιτητικά θεάματα. Δεν είναι αποκλεισμός, δεν είναι επιλεκτική μεταχείριση. Είναι ανάγκη που πηγάζει από θεσπισμένους κανόνες και προδιαγραφές. Ωστόσο, σπάνια ή ποτέ δεν είδαμε κάτι τέτοιο να συμβαίνει.

Το 2009 μας είπαν πως την επόμενη χρονιά, το 2010 δηλαδή, το Ηρώδειο δε θα δοθεί για συναυλίες το φθινόπωρο, ούτε για το ίδιο το Φεστιβάλ Αθηνών τους καλοκαιρινούς μήνες. Όσο το είδατε, το είδαμε κι εμείς.  Που το είδαμε, δηλαδή, το θέατρο! Γιατί για άλλη μία φορά αποτέλεσε το κέντρο των Αθηναϊκών εκδηλώσεων και την περασμένη χρονιά. Φέτος το σενάριο επαναλαμβάνεται χωρίς αποκλίσεις. Οι μόνοι περιορισμοί που έχουν προκύψει, πηγάζουν από την ανάγκη για σημαντικά μειωμένο κόστος -πτωχεύουμε, μην το ξεχνάτε- και όχι από την ίδια την κατάσταση του πολύπαθου μνημείου.
Ρωτάω πολύ απλά και ξεκάθαρα. Υπάρχει αποδεδειγμένο πρόβλημα του Ωδείου Ηρώδου του Αττικού; Υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη να κλείσει για να συντηρηθεί; Μήπως υπάρχει ανάγκη να εξαιρεθεί τελείως το θέατρο από τους χώρους διοργάνωσης πολιτιστικών εκδηλώσεων και να διατηρηθεί στο εξής ως ένα πολύ σημαντικό μνημείο ιδιαίτερου αρχαιολογικού ενδιαφέροντος; Όπως, άλλωστε συμβαίνει και με άλλα μνημεία που χρήζουν ανάλογης προστασίας. Αν είναι έτσι, αυτό να γίνει. Θα χάσουμε κάτι ως φιλοθεάμον κοινό. Αλλά θα κερδίσουμε ως πολίτες και ως κληρονόμοι μιας περιουσίας ανεκτίμητης. Γιατί, σε διαφορετική περίπτωση, θα πρέπει να δεχθούμε και να συμφωνήσουμε πως θέμα δεν υπάρχει. Πως το θέατρο είναι μια χαρά, δεν έχει κανένα πρόβλημα και μπορεί να φιλοξενεί τις δεκάδες παραστάσεις του και τους χιλιάδες θεατές του κάθε χρόνο. Το να επανέρχεται η ίδια συζήτηση κάθε φορά, το να βγαίνουν οι φορείς, οι επιτροπές και τα αρχαιολογικά συμβούλια να κόπτονται περί άμεσης και επιτακτικής ανάγκης “στάσης” ή απαγόρευσης εκδηλώσεων και μετά οι ίδιοι να διαβουλεύονται και να μαγειρεύουν το πως και σε ποιους θα το δώσουν, είναι γεγονός τουλάχιστον φαιδρό, για να μην πω αξιολύπητο. Είναι δυστυχώς μία απόφαση σαν δεκάδες, εκατοντάδες άλλες που θα έπρεπε να πάρουμε και δεν πήραμε με αποτέλεσμα η καθημερινότητά μας να βολοδέρνει ανάμεσα σε νούμερα, ΑΕΠ, spreads, χρέη, ελλείματα και νομισματικά ταμεία. Δεν είναι καθόλου τυχαίο το πως φτάσαμε ως εδώ. Τίποτα δεν είναι τυχαίο.

Ο χειρισμός του όλου θέματος δεν είναι παρά ένα ακόμη παράδειγμα  εντεταλμένης αναβλητικότητας, φαυλότητας, ελιτισμού και πελατειακών σχέσεων που χαρακτηρίζει το σύγχρονο ελληνικό βίο. Ναι μεν, αλλά. Δίπλα στο αυτονόητο ναι (ή και το αυτονόητο όχι), υπάρχει αυτό το άτιμο το αλλά. Γιατί δεν είναι μόνο το Ηρώδειο. Είναι δεκάδες τα παραδείγματα. Υπάρχει για παράδειγμα -να σας θυμίσω- το Θέατρο του Λυκαβηττού που δεν έχει αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Ποιος δε θυμάται τον τραγέλαφο που έλαβε χώρα προ τριετίας, τον Ιούνιο του 2008 όταν το θέατρο με απόφαση του Δήμου Αθηναίων, ως διαχειριστή του σφραγίστηκε ξαφνικά, με το επιχείρημα βεβαιωμένου προβλήματος στατικότητας στις κερκίδες, όπως αναφέρθηκε από την ιδιοκτήτρια εταιρία του, την Εταιρία Τουριστικής Ανάπτυξης. Το αποτέλεσμα ήταν να ματαιωθούν οριστικά οι δύο συναυλίες του Τζέιμς Μπλαντ, μία μέρα μόλις πριν την τέλεσή τους και οι υπόλοιποι καλλιτέχνες να ψάχνουν από εδώ κι από εκεί σαν τρελοί, για νέους χώρους, έχοντας ήδη προπωλήσει χιλιάδες εισιτήρια. Θυμάμαι πρόχειρα τις συναυλίες της Χαρούλας Αλεξίου και του Φίλιππου Πλιάτσικα που ακολουθούσαν και που πραγματοποιήθηκαν τελικά στο Καλλιμάρμαρο και στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας νομίζω, σε άλλη ημερομηνία. Μα φυσικά θα μου πείτε! Εφόσον, αποδεδειγμένα το θέατρο είχε πρόβλημα, ποιος θα έθετε σε κίνδυνο την ασφάλεια και τη σωματική ακεραιότητα μερικών χιλιάδων ανθρώπων; Μα, δε διαφωνεί κανείς σε αυτό! Έλα όμως που ελάχιστες μέρες μετά το θέατρο αποσφραγίστηκε και άρχισε ένα άνοιξε - κλείσε με τους υπεύθυνους να διατείνονται, βάσει μελετών, άλλοι την καταλληλότητα κι άλλοι την επικινδυνότητά του, τους καλλιτέχνες να τα έχουν δει όλα και τους θεατές να μην ξέρουν πια τι να πιστέψουν. Για την αξιοπιστία των ιδίων, ουδείς λόγος. Το θέατρο ξαναλειτούργησε, τελικά, πολλές επόμενες παραστάσεις έγιναν κανονικά και τότε και την επόμενη και τη μεθεπόμενη χρονιά και πολλές θα γίνουν φέτος. Ουδείς φυσικά είναι σε θέση να μας πει, ακόμη και σήμερα, αν ήταν τότε, ή είναι σήμερα ασφαλές ή επικίνδυνο.

Επιστρέφοντας στο θέμα του Ηρωδείου, για να κλείσω αυτή την παρένθεση, αλλά και το κείμενο, δύο πράγματα μπορεί να συμβαίνουν. Ή το αρχαίο θέατρο χαίρει άκρας υγείας και άρα όλα καλά, τουλάχιστον ως προς το θέμα του χώρου. Ή είναι άρρωστο και άρα πρέπει να ληφθούν μέτρα. Η κατάσταση “ολίγον έγκυος” δεν υφίσταται. Ή ο ασθενής δεν είναι ασθενής, ή πρέπει να αντιμετωπιστεί ως τέτοιος. Αν το Ηρώδειο δε μπορεί πια να φιλοξενεί εκδηλώσεις, να καταστεί άμεσα προστατευμένος αρχαιολογικός χώρος, επισκέψιμος υπό προϋποθέσεις και συγκεκριμένο καθεστώς. Και να βρεθούν άλλοι χώροι, όπως για παράδειγμα χώροι των πρώην ολυμπιακών ακινήτων και άλλοι. Και να είναι και σε άλλες, λιγότερο ελιτίστικες περιοχές, που έχουν και ανάγκη προβολής να στεγάσουν και τις φιλόδοξες παραγωγές και τα μεγάλα ονόματα και τα φιλανθρωπικά events και ότι άλλο είναι απαραίτητο για να τραφεί το πνεύμα μας. Ας πει επιτέλους μια φορά στη ζωή του και για ένα θέμα αυτό το κράτος την αλήθεια. Κι αν εξακολουθεί να αρνείται, ας πάρουν οι καλλιτέχνες το νόμο στα χέρια τους προστατεύοντας το μνημείο, απεξαρτώμενοι σταδιακά από αυτό, με δική τους πρωτοβουλία και με τρόπο που θα ανακαλύψει η έμπνευσή τους. Δεν είναι και τόσο δύσκολο, να ανταποδώσουν σε ένα χώρο που τους  προσέφερε -σε αρκετούς τουλάχιστον- ως τώρα τα μέγιστα και πια δε μπορεί. Να δούμε και λίγο την πραγματική εικόνα, αντί για την εικονική πραγματικότητα στην οποία γουστάρουμε να ζούμε.
 
 
Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Σαλπάρω ήρεμος για τον άλλο κόσμο. Αυτόν που αφήνω πίσω μου σίγουρα δεν είναι πια η Ελλάδα μου. Αυτός είναι άλλος τόπος με ανθρώπους άλλης φυλής. Δε με αφορούν. Τί θέλω εγώ ανάμεσά τους; Να ‘στε όλοι καλά. Στον τάφο μου να γράψετε: «Αντιστάθηκε το 1941 - 1944 στη ναζιστική κατοχή, το 1967 - 1974 στη στρατιωτική δικτατορία και το 1989 - 1996 στην ηθική σήψη». Μετά, στην πλημμύρα του άνοου, δεν υπάρχει αντίσταση και το μετά από την πλημμύρα αυτή δεν υπάρχει πια.
Γεώργιος Αλέξανδρος Μαγκάκης (1922 - 2011), νομικός

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

14/12/1883 Γεννήθηκε στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας ο μουσουργός Μανώλης Καλομοίρης
15/12/1933 Γεννήθηκε στην Αθήνα ο συνθέτης Άκης Πάνου

ΤΥΧΑΙΑ TAGS