136 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
23.10.2017
Ορφέας | Main Feed

Η αθέατη πλευρά της Σελήνης

Κέλλυ Γκούνη

Ο Ορφέας βρίσκεται πάντα δίπλα σε ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων και προωθεί κάθε είδους «εκγύμναση του νου». Η Σήλια Νικολαίδου ήταν Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο για σαράντα χρόνια. Οι διαδρομές της εντός και εκτός ύλης, όπως μας λέει, από το Ε.Μ.Π. στη Σορβόννη και στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, από το Παρίσι του ’68 στην Αθήνα του 2012, εναλλάσσονται. Από τις πρώτες τάξεις του γυμνασίου έμαθε να βλέπει, να ξεχωρίζει το αληθινό από το ψεύτικο. Την υπεροψία από την απλότητα. Έμαθε να αμύνεται, να διεκδικεί, να απαιτεί και να αρνείται την ευκολία. Έχοντας πάμπλουτους συμμαθητές, κατάλαβε τη σχετικότητα του πλούτου. Σήμερα, που αποσύρθηκε από τα έδρανα του πανεπιστημίου ταξιδεύει ελεύθερη σε εκτός ύλης διαδρομές δημοσιεύοντας ένα θεατρικό μονόλογο με τίτλο «Μαθήματα εκτός ύλης». «Μαθήματα με στόχο την αφύπνιση της ψυχής των φοιτητών της που στις εντός ύλης διδασκαλίες δεν εμπεριέχονται στη διδακτέα ύλη. Μαθήματα που δεν διδάσκουν. Μαθήματα που προτρέπουν και αναζητούν το ευ. Που ρωτούν και ξαναρωτούν αν στα αδιέξοδα υπάρχουν λύσεις, αν στις παγίδες της καθημερινότητας υπάρχουν τρόποι διαφυγής. Μαθήματα που προτείνουν πορείες δύσκολες, μονοπάτια ελκυστικά, ανατροπές. Μαθήματα που ζητούν την υπέρβαση στην εκτός ύλης ζωή του καθενός μας»
Επιλέξαμε, να κάνουμε κι εμείς δέκα ερωτήσεις στην Σήλια Νικολαΐδου, ισάριθμες με τα μαθήματα που εμπεριέχονται στον νέο της βιβλίο.


Μάθημα 1ο : Η ζωή είναι κόλαση.
Ποιοι καίγονται στην κόλαση;

Όλοι. Απ΄την κόλαση κανείς δε γλυτώνει. Άρα όλοι βιώνουμε μια κόλαση. Υπάρχουν στιγμές στη ζωή μας που είτε εμείς, είτε η ίδια η ζωή έρχεται με τη μορφή του πόνου. Κόλαση είναι ο πόνος, Ο πόνος όμως είναι και γνώση. Άρα δεν υπάρχει μόνο κόλαση. Καιγόμαστε στην κόλαση και ξεκουραζόμαστε στον παράδεισο.

Μάθημα 2ο : Η ζωή είναι παράδεισος.
Υπάρχουν άγγελοι που ξέρουν να πετάνε;

Πιστεύω ότι εμείς είμαστε οι άγγελοι του εαυτού μας. Εμείς πρέπει να μάθουμε να πετάμε. Από τον μύθο του Δαίδαλου και του Ίκαρου ο άνθρωπος ήθελε πάντοτε να πετάξει και τα φωτισμένα μυαλά έχουν πάντοτε πετάξει. Οι υπόλοιποι τείνουμε να πετάξουμε, τείνουμε να κάνουμε την υπέρβαση. Ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να παλεύει, μέσα σ’αυτόν τον χρόνο που έχει η ζωή του, να κάνει την υπέρβαση. Τι είναι η υπέρβαση; Να μπορέσει να μη μισεί τον απέναντι του – όσο μπορεί -, να μπορέσει αυτόν τον απέναντι να τον αγαπήσει. Τον άγνωστο τον φοβάται, και τον αποπαίρνει και πολλές φορές τον μισεί, τον εχθρεύεται. Αλλά όταν κάποιος καταφέρει πράγματι να νοιώσει ότι μπορεί ν’αγαπά, έχει αρχίσει και να πετά.

Μάθημα 3ο : Η ζωή σας ανήκει.
Ανήκουμε στο Εγώ ή στο εμείς;

Είμαστε όλοι εγωιστές και όλοι ανήκουμε στον εαυτό μας. Ανήκουμε στο Εγώ. Αυτό είναι και ένα είδος προστασίας. Πολλές φορές μιλάμε για το καλό Εγώ,τον καλό εγωισμό, που είναι η άμιλλα, το ευ αγωνίζεσθε. όταν κονταροχτυπιούνται όμως τα Εγώ, μέσα από αυτό το χτύπημα βγαίνει μια εχθρικότητα αλλά παράλληλα και μία δημιουργικότητα. Υπήρχαν άνθρωποι που πίστευαν απόλυτα στο Εγώ τους και καταφέρανε με αυτό το Εγώ να προχωρήσουνε την ανθρωπότητα, την επιστήμη σε νέες ανακαλύψεις, και να δημιουργήσουνε τις καλές τέχνες. Αυτό είναι το δημιουργικό Εγώ. Αλλά υπάρχει και το καταστροφικό Εγώ. Άνθρωποι που δε θέλησαν να παλέψουν και να προβάλουν την δημιουργικότητα με θετικό τρόπο, αλλά με αρνητικό. Αυτό λοιπόν, είναι ένα αρρωστημένο, δηλητηριασμένο, κακό Εγώ. Το είδαμε μέσα από τους πολέμους, τις συρράξεις, τις τρομοκρατικές ενέργειες. Η ανθρωπότητα έχει όμως καταφέρει να πλησιάσει το εμείς μέσα από τα μεμονωμένα Εγώ. Τα μεμονωμένα Εγώ υποχωρούν και φεύγει πιο μπροστά το εμείς. Πηγαίνουν πιο πίσω τα προσωπικά συμφέροντατου καθενός και βλέπουμε το γενικό καλό, την κοινότητα, τον άλλον, τους άλλους. Μέσα από την τέχνη θα δούμε ότι η ανθρωπότητα έχει καταφέρει να επικοινωνήσει το Εγώ σ’ένα εμείς. Στο Ηρώδειο ή στην Επίδαυρο για παράδειγμα, όταν παρακολουθούμε μια παράσταση ή μία συναυλία βλέπεις ότι όλοι κάθονται σιωπηλοί, πνίγουν ακόμα και τον βήχα τους. Αυτή η μέθεξη βρίσκεται μόνο στο εμείς.

Μάθημα 4ο : Παραμύθια της ζωής.
Καμιά φορά είναι ωραία και τα παραμύθια, δε νομίζετε;
Πάντα. Μόνο τα παραμύθια είναι ωραία. Η ίδια η ζωή είναι μια σκληρή πραγματικότητα που αντιπαρατίθεται η αρχή της πραγματικότητας στην αρχή της ηδονής. Άρα ζορίζεται ο άνθρωπος μέσα από την αρχή της πραγματικότητας, γιατί θα ήθελε να ζει μόνιμα στην αρχή της ηδονής. Δεν αναφέρομαι στο σεξ μόνο, αναφέρομαι στην ηδονή κάθε ωραίου πράγματος. Η ηδονή είναι να θαυμάσεις ένα ωραίο ηλιοβασίλεμα, να κάνεις μια ωραία κουβέντα, να πας ένα όμορφο ταξίδι κ.ο.κ. Αυτό είναι ηδονή. Επειδή αυτά δε τα βρίσκουμε συχνά και επειδή η πραγματικότητα έρχεται αντίθετα στη ζωή μας, μας στερεί τη δυνατότητα του να ευχαριστηθούμε. Η δουλειά αντί να μας απελευθερώνει μας υποδουλώνει και γίνεται δουλεία και μεις γινόμαστε δούλοι, μη κοιτάς τώρα που λέμε Δόξα τω Θεό που έχουμε μία δουλίτσα. Εγώ μιλάω για την δουλειά που πραγματικά μας απελευθερώνει. Γι’αυτό τα παραμύθια είναι ο αντίθετος πόλος, για να φέρει μια ισορροπία ανάμεσα στην αρχή της πραγματικότητας και την αρχή της ηδονής που δε τη ζει πολύ συχνά ο άνθρωπος. Άρα τα παραμύθια είναι ότι πιο ωραίο μας συμβαίνει στη ζωή αρκεί να μην παραμυθιαζόμαστε.

Μάθημα 5ο : Η ζωή δεν είναι συμβιβασμός.
Συμβιβασμός, σημαίνει υποχώρηση στα θέλω μας;

Συμβιβασμός σημαίνει παγίδευση. Πιστεύοντας, συμβιβαζόμενος πως θα αποφύγεις μια δυσκολία, υποχωρείς και στη συνέχεια βρίσκεσαι παγιδευμένος σε δρόμους άλλους από αυτούς που θα είχες συναντήσει, αν δεν είχες συμβιβαστεί αρχικά. Συχνά είναι και υποχώρηση στα θέλω μας, αλλά σε ποια θέλω μας υποχωρούμε; Αν ξέρουμε πραγματικά τα θέλω μας, δεν τα απεμπολούμε με ευκολία και αν το κάνουμε γιατί άραγε;

Μάθημα 6ο : Ο θάνατος μου η ζωή μου.
Θα μπορούσε να είναι ο τίτλος της σημερινής οικονομοπολιτικής κατάστασης που επικρατεί στην Ελλάδα;

Απολύτως. Η Ελλάδα είναι διεθνές πειραματόζωο ενός νέου, παγκοσμίου, οικονομικού πολέμου. Ο πόλεμος δε γίνεται με πυροβόλα όπλα, με πυρηνικές βόμβες γιατί τα θύματα θα είναι πολλαπλάσια και το κόστος επίσης. Γίνεται με τρόπους οικονομικού στραγγαλισμού. Στραγγαλίζουνε λοιπόν, την οικονομία μιας χώρας, τη δημιουργικότητα ενός λαού, ωθούν σε μια γενοκτονία, γιατί αυτό που συμβαίνει στην Ελλάδα είναι μια γενοκτονία, την στιγμή που στους νέους ανθρώπους κόβουν τα όνειρα και τις προοπτικές. Άρα είναι ένας καινούργιος πόλεμος, με πρώτο θύμα την χώρα μας, τους νέους ανθρώπους και δυστυχώς δεν έχουμε τόσα φωτισμένα μυαλά, όπως είχαμε παλαιότερα, ώστε να χτυπήσουν τον κώδωνα του κινδύνου. Είχαμε έναν Σεφέρη, την εποχή της χούντας, είχαμε έναν Ελύτη, έναν Χατζηδάκι και μας έχει μείνει ένας Θεοδωράκης. Ένας Θεοδωράκης που αντί να τον θαυμάζουμε και να τον ακούμε τον λοιδορούμε. Σήμερα λοιπόν έχουν περιοριστεί αυτές οι φωνές και ακούμε κάτι τεχνοκρατικές φωνές οικονομολόγων που δε πρόκειται αυτές οι φωνές να κόψουνε το κύμα βίας, της τρομοκρατίας, της γενοκτονίας που κατευθύνεται στη χώρα μας και τους νέους μας.

Μάθημα 7ο : Ημερολόγια ζωής.
Η ζωή κρατά σημειώσεις;

Δε κρατάει η ζωή σημειώσεις, εμείς κρατάμε. Εμείς φτιάχνουμε τη ζωή μας. Ο καθένας από μας γράφει το ημερολόγιο του. Απλώς αυτό που είχα πει στους φοιτητές μου, αυτό που γράφω και στο βιβλίο μου, είναι παρόλο που βρισκόμαστε σε αυτή τη φάση της γενοκτονίας, να ξέρουμε ότι μπορούμε να παλέψουμε, να ανατρέψουμε και τη χειρότερη προοπτική αυτών που σκέφτονται το χειρότερο για εμάς. Γιατί οι νέοι έχουν πίστη, έχουν ελπίδα, φαντασία, δημιουργικότητα και μπορούν να γράψουν και αριστουργήματα.

Μάθημα 8ο : Μια ζωή την έχουμε.
Ζούμε για την στιγμή χωρίς να υπολογίζουμε το αύριο;

Ζούμε συνήθως στο παρελθόν. Οι αναμνήσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στις επόμενες επιλογές μας
ζούμε χωρίς να επενδύουμε στην ποιότητα των στιγμών που ζούμε προτάσσοντας την ένταση μιας στιγμής και όχι στην ποιοτική της διάρκεια. Ο Προυστ έχει αναλύσει αριστουργηματικά τις ανθρώπινες συμπεριφορές στην αναζήτηση του χαμένου καιρού. Δεν υπολογίζουμε την στιγμή γιατί είναι ελάχιστη Ωστόσο οι στιγμές προστιθέμενες είναι αυτές οι καθοριστικές πινελιές που υφαίνουν τον καμβά της ζωής μας.

Μάθημα 9ο : Αποφάσεις ζωής.
Ο χρόνος γυρίζει πίσω;

Ο χρόνος δε γυρίζει ποτέ πίσω. Όποιο λεπτό περνάει έχει φύγει. Το θέμα είναι πώς έχει φύγει. Το σπαταλάμε, αδιαφορούμε, ενδιαφερόμαστε για την ποιότητα του χρόνου που βιώνουμε; Γιατί το χειρότερο που μπορούμε να πάθουμε είναι ότι μας εξαναγκάζουν να αδιαφορούμε για να αμυνθούμε αλλά όταν αδιαφορούμε δεν έχει ποιότητα ο χρόνος που περνάμε. Είναι όπως δεν έχουμε μάθει να αναπνέουμε σωστά, όπως δεν έχουμε μάθει να βλέπουμε σωστά, όπως δεν έχουμε μάθει να επικοινωνούμε σωστά με τον άλλον και όχι να προβάλουμε ο ένας το Εγώ του πάνω στο  Εγώ του άλλου και να κονταροχτυπιόμαστε. Έτσι δεν έχουμε μάθει να βιώνουμε ποιοτικά το χρόνο μας. Παρακολουθούμε ανούσια φιλμ και σήριαλ στην τηλεόραση, τσακωνόμαστε με τον σύντροφο μας για ανούσια πράγματα, ενώ θα μπορούσαμε να κάνουμε κάτι πιο δημιουργικό κάτι που θα μας γεμίσει.

Μάθημα 10ο : Από το ζην στο ευ ζην.
Πόσο εύκολη είναι αυτή μετάβαση;

Είναι πολύ δύσκολη, είναι ένας διαρκής αγώνας. Το ΕΥ είναι δίκοπο μαχαίρι γιατί το ΕΥ είναι και η απλή προσπάθεια, το ΕΥ είναι και η ευκολία. Η ευκολία περιλαμβάνει μέσα την λέξη ΕΥ, οπότε ανάμεσα στο ζην που είναι κάτι βιολογικό που μας έχει δοθεί από τη ζωή, μας έχει δοθεί η δυνατότητα της επιλογής, της μετάλλαξης. Δηλαδή αν το ζην είναι κάτι το φυσιοβιολογικό, στο οποίο δεν κάνουμε τίποτα, το ευ ζην είναι όλα αυτά που πρέπει να κάνουμε. Ο Picasso έλεγε «Υπάρχει έμπνευση, υπάρχει ταλέντο, πρέπει όμως να σε βρει τη στιγμή που εργάζεσαι». Έτσι το ευ ζην είναι να έρθει και να σε βρει στη δυνατότητα που εμπεριέχεται μέσα σου, της δημιουργικότητας και αυτή η δημιουργικότητα να μετατραπεί σε ΕΥ. Έχουμε ένα μάρμαρο, σε σένα και σε μένα θα μείνει ένα μάρμαρο, στα χέρια όμως του Πραξιτέλη θα γίνει ένα γλυπτό, στα χέρια ενός καλλιτέχνη θα γίνει ένα αριστούργημα. Την απλή, δηλαδή, βιωματική παρατήρηση έχουμε τη  δυνατότητα να τη μεταλλάξουμε σε κάτι άλλο. Από το απλά ζω να πάμε  στο ζω με κάποιο στόχο, με κάποιο όνειρο , με κάποιον αγώνα. Εμείς προσθέτουμε το ΕΥ στο ζην, το ζην μας δίνεται.

Το βιβλίο «Μαθήματα εκτός ύλης», σε μορφή θεατρικού μονολόγου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οσελότος (www.ocelotos.gr). Μπορείτε να το προμηθευτείτε απ’όλα τα συνεργαζόμενα – με τον εκδοτικό οίκο -  βιβλιοπωλεία καθώς και e-shops. Σας το συνιστούμε ανεπιφύλακτα και τι καλύτερο από ένα όμορφο βιβλίο, να το δωρίσετε στα αγαπημένα σας πρόσωπα, τις γιορτινές μέρες.
Κλείνουμε με ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο της Σήλιας Νικολαίδου: «...εσείς θα διαλέξετε τι θα γράψετε στις γραμμές του πενταγράμμου. Αν τραβήξετε πέντε κάθετες γραμμές, τότε κάνετε συρματόπλεγμα που πίσω του μένει αλύτρωτος ο σκλάβος. Αν, πάλι, τραβήξετε πέντε οριζόντιες γραμμές, της μουσικής το αντιλάλημα θα ακούσετε. Στο χέρι σας είναι να τραβήξετε τη γραμμή όπου θέλετε: ή στης φυλακής το συρματόπλεγμα ή στης αρμονίας το πεντάγραμμο. Όπως θέλετε...»

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

Σχόλια  

 
0 #1 Στέλλα Στεφανίδου 26-12-2012 15:28
Η κυρία Νικολαίδου, αγαπημένη φίλη της μητέρας μου, είχε την καλοσύνη να μου στείλει τα "Μαθήματα εκτός ύλης" Είναι το ωραιότερο δώρο που έλαβα αυτές τις γιορτές. Δώρο πολύτιμο και μαγικό για την ψυχή και το μυαλό...
Της εύχομαι το βιβλίο της να είναι καλοτάξιδο! Σίγουρα θα συντροφέψει μοναδικά όσους το πάρουν στα χέρια τους.
Παράθεση
 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Το γιαούρτι, που μια μέρα πριν από το ευρώ, έκανε 48 δραχμές και μια μέρα μετά τριακόσιες πενήντα – σε δραχμές – εμείς το φάγαμε αδιαμαρτύρητα. Το ίδιο γιαούρτι ήταν, ίσως και χειρότερο, αλλά εμείς το πληρώσαμε χωρίς να πούμε λέξη. Δηλαδή ως λαός είμαστε πολύ του γιαουρτιού.
Σταμάτης Κραουνάκης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

23/10/1925 Γεννήθηκε στην Ξάνθη ο συνθέτης Μάνος Χατζιδάκις
24/10/2010 Έφυγε από τη ζωή ανήμερα των γενεθλίων της η τραγουδίστρια του Νέου Κύματος Καίτη Χωματά