145 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
24.04.2018
Ορφέας | Main Feed

Η αθέατη πλευρά της Σελήνης

Τάσος Π. Καραντής

ΦΡΙΝΤΑ ΚΑΛΟ


 -η ζωγραφική που ξεπηδά από τις ανοιχτές πληγές-

 

Ως παιδί εκπυρσοκρότησα.
Ως ενήλικος πυρπολήθηκα.
Φρίντα Κάλο




«Η ζωή στράφηκε εναντίον μου με μανία. Θα μπορούσε να μου φέρει καλύτερα χαρτιά. Η παρτίδα υπήρξε ολέθρια για μένα. Ένα μαύρο ταρό στο σώμα.».
Αν ακούγατε να σας μιλά κάποιος για τη ζωή του με τα παραπάνω λόγια, τι θα υποθέτατε ; Σίγουρα όχι ότι αυτός ο άνθρωπος, που ύπαρξη και πόνος ταυτίστηκαν μέσα του, έζησε, αγωνίστηκε, ερωτεύτηκε, αγάπησε, δημιούργησε και γεύτηκε τη ζωή μέχρι την τελευταία της σταγόνα! Κι όμως αυτή ήταν η Φρίντα Κάλο! Γυναίκα, ζωγράφος, αγωνίστρια. Ενώ το σώμα της μαράζωνε, η ίδια μετέδιδε μέσα από την τέχνη της, αλλά και τη ζωή της, τη φλόγα της ψυχής της. Γι’ αυτό, παρότι έχουν περάσει τόσες δεκαετίες από το θάνατο της Φρίντας, ο βίος και το έργο της συνεχίζουν να μας απασχολούν και να μας συναρπάζουν.

ΦΡΙΝΤΑ = ΕΙΡΗΝΗ

Η Φρίντα Κάλο γεννήθηκε στο Κογιοακάν του Μεξικού. Γονείς της ήταν ο Βίλχελμ Κάλο, ο οποίος είχε γεννηθεί στη Γερμανία από Εβραίους της Ουγγαρίας, και η Ματίλντα Καλντερόν, ισπανοϊνδιάνικης καταγωγής από την Οαχάκα του Μεξικού.  
Η πραγματική ημερομηνία γέννησης της Φρίντας αποτελεί ένα αίνιγμα. Οι γονείς της δεν μπορούσαν να αποφασίσουν πότε γεννήθηκε! Το 1907 ή το 1910 ; Η ίδια διασκέδαζε αφάνταστα με το μυστήριο αυτό που περιέβαλε τη γέννησή της κι αν κι όλα δείχνουν ότι γεννήθηκε ένα πρωινό της 6ης Ιούλη του 1907, η ίδια προτιμούσε ως χρονολογία γέννησής της το 1910. «Γεννήθηκα μαζί με μια επανάσταση» έλεγε, εννοώντας την Μεξικάνικη Επανάσταση(1910) του Εμιλιάνο Ζαπάτα.
Η γέννα της μητέρας της που την έφερε στη ζωή ήταν εύκολη, αλλά η επιλογή του ονόματός της από τον πατέρα της αποτέλεσε πρόβλημα. Θέλοντας να της δώσει γερμανικό όνομα επέλεξε το “Φρίντα” που στα γερμανικά σημαίνει “ειρήνη”.  Η επιλογή αυτή όμως συνάντησε την αντίδραση του ιερέα που θα την βάφτιζε κι έτσι βρέθηκε η εξής λύση : η μικρή θα είχε δύο ονόματα για να μπορέσει να βαπτιστεί κι ένα τρίτο για τη ζωή. Το πλήρες δηλαδή ονοματεπώνυμό της θα ήταν : Μανταλένα Κάρμεν Φρίντα Κάλο ι Καλντερόν!

FRIDA PATA DE PALO = Η ΦΡΙΝΤΑ ΜΕ ΤΟ ΞΥΛΙΝΟ ΠΟΔΙ  

Από τα παιδικά της χρόνια αισθάνθηκε την οδύνη στο σώμα της. Ένα ατύχημα στο δάσος την καθήλωσε για αρκετούς μήνες στο κρεβάτι, με αποτέλεσμα το ένα της πόδι να ατροφήσει και να μείνει πιο κοντό από το άλλο αναγκάζοντάς την να φοράει πια, για όλη της τη ζωή, ορθοπεδικά παπούτσια. Λόγω αυτής της σωματικής κατάστασής της είχε καταντήσει ο περίγελος όλων των παιδιών. “Frida pata de palo”  της φώναζαν, που σήμαινε «η Φρίντα με το ξύλινο πόδι»! Η Φρίντα όμως δεν πτοήθηκε. Το 1922 πέρασε με επιτυχία τις εισαγωγικές εξετάσεις για την Εθνική Προπαρασκευαστική Σχολή και αμέσως εντάχθηκε στη φοιτητική ομάδα των «Κατσούτσας», μια δημιουργική, ανοιχτόμυαλη, πρωτότυπη, προκλητική, αυθάδης, τολμηρή, άτακτη, αναρχική ομάδα που στόχευε στον σοσιαλισμό.  Εκεί γνώρισε και τον πρώτο της μεγάλο έρωτα, στο πρόσωπο του συμφοιτητή της, του πιο σπουδαίου των « Κατσούτσας», Αλεχάντρο Γκομές Αρίας, που, αν και αρχικά εραστής της, έμεινε πιστός φίλος της για όλη της τη ζωή.  

ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ

Η Φρίντα είχε συνεχώς την αίσθηση πως το κορμί της τραβούσε σαν μαγνήτης όλες τις πληγές. Το απόγευμα της 17ης Σεπτέμβρη του 1925 η διαίσθησή της επαληθεύτηκε. Η Φρίντα μαζί με τον Αλεχάντρο Γκομές Αρίας επέβαιναν σ’ ένα ξύλινο λεωφορείο το οποίο συγκρούστηκε μ’ ένα τρένο! Ο Αλεχάντρο τραυματίστηκε ελαφρά, μα η Φρίντα παραλίγο θανάσιμα. Η ιατρική διάγνωση, ωμά ρεαλιστική, καταδεικνύει την σοβαρότητα του τραυματισμού της : «Ρήγμα του τρίτου και τέταρτου οσφυϊκού σπονδύλου, τρία ρήγματα της λεκάνης, έντεκα στο δεξί πόδι, εξάρθρωση της αριστερής ωμοπλάτης, βαθύ τραύμα του υπογαστρίου, προερχόμενο από σιδερένια ράβδο, η οποία εισχώρησε απ’ τον αριστερό γοφό κι εξήλθε από τα γεννητικά όργανα, δημιουργώντας σοβαρές πληγές. Οξεία περιτονίτιδα. Κυστίτιδα, εξαιτίας της οποίας θα χρειαστεί καθετήρας για αρκετές μέρες».
Από έναν τόσο σοβαρό τραυματισμό, αν κάποιος κατάφερνε κι επιζούσε, θα έμενε το λιγότερο παράλυτος . Η Φρίντα όχι μόνο άντεξε, αλλά βγήκε και νικήτρια!
Ύστερα από πολλές ταλαιπωρίες, υπεράνθρωπο κουράγιο και υπομονή και τεράστια θέληση, κατάφερε μετά από πολύ καιρό, να σταθεί στα πόδια της!

Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ

Μέχρι τότε η Φρίντα ούτε καν το είχε σκεφτεί να ασχοληθεί με τη ζωγραφική. Ήθελε να γίνει γιατρός. Τον καιρό που ήταν κατάκοιτη στο κρεβάτι της ζήτησε να τοποθετηθεί στην οροφή ένας καθρέφτης για να μπορεί να βλέπει, τουλάχιστον, τον εαυτό της! Έτσι, ξαφνικά, λόγω αυτού του καθρέφτη που βρισκόταν από πάνω της, γεννήθηκε η επιθυμία της για τη ζωγραφική, που σιγά – σιγά γινόταν όλο και πιο επιτακτική. Χωρίς καλά – καλά να το καταλάβει άρχισε να ζωγραφίζει. Ξεκίνησε φτιάχνοντας αυτοπροσωπογραφίες, μέσα από τις οποίες εξέλισσε σιγά – σιγά την τεχνική της και διαμόρφωσε το προσωπικό της ύφος που κυρίαρχα στοιχεία του ήταν η μεξικανική παράδοση και γενικότερα η νοτιοαμερικάνικη κουλτούρα αλλά και φύση. Όσο περνούσε ο καιρός η Φρίντα καθιερωνόταν όλο και περισσότερο ως ζωγράφος, αφιερωνόταν όλο και περισσότερο στη ζωγραφική, μια ζωγραφική που ξεπήδησε κυριολεκτικά μέσα από το σώμα της, από τις ανοιχτές πληγές της.

 

 

 

 

 

 



ΝΤΙΕΓΚΟ ΡΙΒΕΡΑ

Η Φρίντα πρωτοείδε τον διάσημο μεξικανό ζωγράφο του 20ου αιώνα Ντιέγκο Ριβέρα τα χρόνια που ήταν φοιτήτρια στην Εθνική Προπαρασκευαστική Σχολή, όταν ο τελευταίος είχε κληθεί να φιλοτεχνήσει το αμφιθέατρο της σχολής. Εντυπωσιάστηκε από την πρώτη ματιά και η αμέσως επόμενη σκέψη της ήταν να κάνει ένα παιδί μαζί του! Έπρεπε όμως να περάσουν κάποια χρόνια μέχρι, αφού είχε ξεπεράσει πλέον και τις ολέθριες για την υγεία της συνέπειες του ατυχήματός της, να γνωριστεί ουσιαστικά μαζί του. Κι αυτό έγινε στα πλαίσια του Κομμουνιστικού Κόμματος του Μεξικού, όπου ο Ντιέγκο Ριβέρα ήταν μέλος της εκτελεστικής του επιτροπής και στο οποίο η Φρίντα, από το 1928, έγινε μέλος. Γνωρίστηκαν μια ζεστή βραδιά κι από τότε ακολούθησαν το πεπρωμένο τους. Γοήτευσε ο ένας τον άλλον. Έτσι η Μανταλένα Κάρμεν Φρίντα Κάλο παντρεύτηκε τον Ντιέγκο Μαρία ντε λα Κονσεψιόν Χουάν Νεπομουτσένο Εστανισλάο ντε λα Ριβέρα ι Μπαριέντος ι Ακόστα ι Ροντρίγκες στις 21 Αυγούστου 1929. Η Φρίντα ήταν 22 ετών και ο Ντιέγκο 43.

ΖΩΗ = ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Η Φρίντα συνέχιζε πάντα να ζωγραφίζει και να γίνεται όλο και περισσότερη γνωστή στους καλλιτεχνικούς κύκλους. Παράλληλα προσπάθησε να πραγματοποιήσει το έτερο όνειρό της που ήταν η απόκτηση ενός παιδιού. Η υγεία της όμως δεν το επέτρεπε κι έτσι η Φρίντα βίωσε πλέον, εκτός από τον σωματικό πόνο, και τον ψυχικό, που κι αυτός πέρασε μέσα στη ζωγραφική της. Την περίοδο αυτή το ζωγραφικό της έργο το στοίχειωσε αυτό το τραγικό γεγονός κι άρχισαν, μέσα από σουρεαλιστικές συνθέσεις να εμφανίζονται στους πίνακές της έμβρυα και γυναίκες σε εγκυμοσύνη που αιμορραγούν.
Το ίδιο χρονικό διάστημα ταξίδεψαν στις ΗΠΑ, μια που ο Ριβέρα είχε γίνει ήδη αρκετά γνωστός, όπου κι εγκαταστάθηκαν. Η Φρίντα επηρεάστηκε από το εκεί βιομηχανικό τοπίο, αν και ομολόγησε πως : «κατά τα άλλα, όλα είναι φριχτά και ηλίθια στις Ηνωμένες Πολιτείες». Έτσι, ξεκίνησε μιαν άλλη σειρά σουρεαλιστικών συνθέσεων που έμοιαζαν με κολλάζ, στις οποίες αποτυπώθηκε το αμερικανικό τοπίο κι ο καπιταλισμός που χλευάζεται.  Το 1934 επέστρεψαν στο σπίτι τους στο Μεξικό. Ο γάμος της όμως με τον Ντιέγκο άρχισε σοβαρή κρίση, αφού εκείνος την απατούσε συνεχώς και με την κάθε ευκαιρία, ακόμα και με την ίδια την αδερφή της!
Εξακολούθησαν όμως να ζουν μαζί μποέμικα και επαναστατικά και το 1937 γνώρισαν και φιλοξένησαν στο σπίτι τους τον Λεονίντ Τρότσκι και τη γυναίκα του Ναταλία. Ο Ντιέγκο Ριβέρα είχε ήδη μπει στις τάξεις της Τετάρτης Διεθνούς του Μεξικού, ενώ η Φρίντα εντυπωσιασμένη από τον μεγάλο Ρώσο κομμουνιστή επαναστάτη, σύναψε μυστική ερωτική σχέση μαζί του! Ο άντρας της όμως το έμαθε και, παρά τις δικές του εξωσυζυγικές σχέσεις, της ζήτησε διαζύγιο.
 Χώρισαν το 1939 και η Φρίντα μετακόμισε στη Νέα Υόρκη. Εκεί αφιερώθηκε ξανά στην ζωγραφική, αλλά  και στον έρωτα! Σύναψε διάφορες ερωτικές σχέσεις «αγαπώντας», όπως το λέει η ίδια, «ερωτικά και φιλικά, άντρες και γυναίκες! Ζούσα μέσα στην ακολασία!».  
Στη Νέα Υόρκη απόκτησε μεγαλύτερη φήμη σαν ζωγράφος και γνωρίστηκε με τον Μπρετόν, ο οποίος γοητεύτηκε από το ζωγραφικό της έργο. Αργότερα πήγε στο Παρίσι, πραγματοποιώντας το παλιό της όνειρο να ταξιδέψει στην Ευρώπη. Εκεί, με τη βοήθεια του Μπρετόν, πραγματοποίησε μια έκθεση που δεν είχε εμπορική επιτυχία. Αναγνωρίστηκε όμως από τους ζωγράφους, από τον Ιβ Τανγκί μέχρι και τον Πάμπλο Πικάσο. Μάλιστα το μουσείο του Λούβρου εξασφάλισε έναν πίνακά της. Εν συνεχεία, έφυγε κι επέστρεψε στη Νέα Υόρκη.
Παρά το διαζύγιό τους, αγαπιούνταν βαθιά με τον Ντιέγκο Ριβέρα! Έτσι, ξαναπαντρεύτηκαν, για δεύτερη φορά, σε στενό οικογενειακό κύκλο. Η υγεία της όμως χειροτέρεψε ξανά! Μπαινόβγαινε από τα νοσοκομεία και υποβλήθηκε σε, συνολικά, 7 εγχειρήσεις! Παρόλη την άσχημε κατάστασή της, εκείνη δόθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά στη ζωγραφική και επανήλθε στο “δικό της θέμα”, τον πόνο.  Οι τίτλοι των έργων της,  όπως και η ίδια της η δουλειά, είναι, χαρακτηριστικά, ωραίοι μα και οδυνηροί : «Καθώς σκέφτομαι το θάνατο», «Η κομματιασμένη κολόνα», «Η αρραβωνιαστικιά που φοβάται βλέποντας το εσωτερικό της ζωής», «Χωρίς ελπίδα», «Πληγωμένο ελάφι»…    
Το 1953 της ακρωτηρίασαν το δεξί της πόδι. Ένα χρόνο μετά, το 1954, ταλαιπωρήθηκε από πνευμονία. Η υγεία της έφθινε συνεχώς. Παρά τις απαγορεύσεις των γιατρών, παραβρέθηκε, με αναπηρική πολυθρόνα, σε μια κομμουνιστική διαδήλωση. Η τεκμηρίωση της ριψοκίνδυνης αυτής απόφασής της είναι αφοπλιστική:
«Εξακολουθώ να πιστεύω πως υπάρχουν πιο σημαντικά πράγματα απ’ την αναπηρία και τα βάσανά μου. Θέλω να πιστεύω πως υπάρχουν ζητήματα που, τα δικά μου προβλήματα σε σύγκριση μ’ εκείνα, φαίνονται μηδαμινά. Η ατομικότητα πρέπει να θυσιάζεται προς χάρη του κοινού συμφέροντος. Αν αμφιβάλλει κανείς, είναι σαν να εγκληματεί έναντι ολόκληρης της ανθρωπότητας. Αυτή είναι η άποψή μου».

ΤΟ ΤΕΛΟΣ = ΖΗΤΩ Η ΖΩΗ!

Η Φρίντα Κάλο πέθανε, στο κρεβάτι της, τα χαράματα της 13ης Ιούλη 1954, σε ηλικία 47 ετών. Η διάγνωση των γιατρών ήταν λιτή : «εμβολή των πνευμόνων».
Οι τελευταίες λέξεις της, ήταν μια φράση στο ημερολόγιό της : «Ελπίζω η “έξοδος” να είναι ευτυχής και μακάρι να μην επιστρέψω ποτέ».
Η νεκρή Φρίντα Κάλο φάνταζε πανέμορφη στο ανοιχτό της φέρετρο. Ήταν στολισμένη, τα μαλλιά της χτενισμένα προσεχτικά, στα σταυρωμένα χέρια της υπήρχαν ακόμα τα δαχτυλίδια της, ενώ το σώμα της ήταν ντυμένο με υπέροχα υφάσματα. Ο άντρας της, ο Ντιέγκο Ριβέρα, έριξε πάνω στο φέρετρο τη σημαία του μεξικάνικου κομμουνιστικού κόμματος με τυπωμένο πάνω της το σφυροδρέπανο.
Την ώρα που η σωρός της αποτεφρωνότανε, ο Ντιέγκο Ριβέρα, έβγαλε από την τσέπη του ένα σημειωματάριο και κλαίγοντας, με σκυμμένο το κεφάλι και μισόκλειστα μάτια, έγραψε στο χαρτί : «Η φλογερή Φρίντα χάθηκε μέσα στις φλόγες».
Το τελευταίο της έργο είχε τον εκρηκτικό τίτλο «Ζήτω η ζωή!». Επιβεβαίωνε την διαπίστωση του Αντρέ Μπρετόν : «Η τέχνη της Φρίντα Κάλο ντε Ριβέρα είναι μια κορδέλα γύρω από μια βόμβα».


*Τα βιογραφικά στοιχεία και οι παραπομπές στο κείμενο αντλήθηκαν από το βιβλίο της Ρόντα Ζαμί «Φρίντα Κάλο – αυτοπροσωπογραφία μιας γυναίκας», εκδ. ΛΙΒΑΝΗ, Αθήνα 1996.  
Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Αν τουλάχιστον, μέσα στους ανθρώπους ένας πέθαινε από αηδία... Σιωπηλοί, θλιμμένοι, με σεμνούς τρόπους, θα διασκεδάζαμε όλοι στην κηδεία.
Κώστας Καρυωτάκης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

Δεν έχουν καταχωρηθεί γεγονότα.

ΤΥΧΑΙΑ TAGS