224 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
15.12.2017
Ορφέας | Main Feed

Σκόρπια

Τάσος Π. Καραντής


Αυτό που χαρακτηρίζει τον Αύγουστο είναι ο Δεκαπενταύγουστος! Η κατεξοχήν δηλαδή γιορτή της Παναγίας. Η θέση που έχει η Παναγία στην καθημερινή ζωή του Έλληνα είναι, σε όλους μας, γνωστή.

Επικαλούμαστε το όνομά της, θρήσκοι και μη, σε κάθε δύσκολη στιγμή της ζωής μας, σχεδόν αυθόρμητα. Εξαιτίας λοιπόν αυτής της θέσης που έχει στη ζωή μας, είναι φυσικό να έχει περάσει και στο τραγούδι μας. Είναι μεγάλος ο αριθμός των ελληνικών τραγουδιών που μέσα στους στίχους τους “συναντάμε” την Παναγία, επιλέξαμε όμως να αναζητήσουμε την παρουσία της στα τραγούδια του στιχουργού της “Άπονης ζωής” και της “Φτωχολογιάς”, στα τραγούδια δηλαδή του σημαντικότερου, εν ζωή και εν ενεργεία, Έλληνα στιχουργού, του Λευτέρη Παπαδόπουλου.
Η αναζήτηση αυτή είναι, σαφώς, ενδεικτική, αλλά, συνάμα, κι ουσιαστική και πραγματοποιήθηκε σε μια σειρά τραγουδιών του μεγάλου δημιουργού, που έχουν κυκλοφορήσει σε συγκεντρωτικές εκδόσεις.* Τέλος, θα πρέπει να τονίσουμε ότι τα τραγούδια αυτά, που παρουσιάζονται εδώ, τα έχουν μελοποιήσει μεγάλοι συνθέτες(Απόστολος Καλδάρας, Μάνος Λοΐζος, Μίμης Πλέσσας, Δήμος Μούτσης, Γιώργος Χατζηνάσιος, Γιώργος Κατσαρός κ.ά.) και τα έχουν τραγουδήσει μεγάλοι τραγουδιστές (Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Πουλόπουλος, Μανώλης Μητσιάς, Σταμάτης Κόκοτας κ.ά.).


Η Παναγία στα τραγούδια του Λευτέρη Παπαδόπουλου

Αν κάτι χαρακτηρίζει την “Παναγία” των τραγουδιών του Λευτέρη Παπαδόπουλου είναι η λαϊκή της μορφή, όπως πηγάζει μέσα από την ελληνική παράδοση, και η ταξική της διάσταση, όπως αυτή συμβολίζεται μέσα από τη συμμετοχή της στον Αγώνα του Ανθρώπου και τη συμπόρευσή της με τους φτωχούς και τους καταφρονημένους. Δεν χρειάζονται περισσότερες “αποδείξεις”, αρκούν τα ίδια τα τραγούδια :

1. Δέκα παλληκάρια

Στο γνωστό κι αγαπημένο αυτό τραγούδι, δέκα παλικάρια στήνουνε χορό στου Καραϊσκάκη το κονάκι και κάτω από τις πενιές του Θεοδωράκη λένε τραγούδια για τη λευτεριά(η λογοκρισία της χούντας – το τραγούδι είναι του 1970 – έκανε το “Θεοδωράκη”, “Μιχαλάκη” και τη “λευτεριά”, “λεβεντιά”!). Η Παναγία έχει τη μορφή γοργόνας και συμμετέχει στο τραγούδι των παλικαριών(«κι όλη νύχτα λέγαμε/τραγούδια για τη λευτεριά/κι όλη νύχτα κλαίγαμε/Γοργόνα Παναγιά»). Ένα υπαινιχτικό, για την εποχή του, πολιτικό τραγούδι, που η μορφή της Γοργόνας-Παναγιάς πηγάζει, κατευθείαν, από την ελληνική λαϊκή παράδοση, όπου συγχωνεύεται η γοργόνα – το θαλάσσιο ον της ελληνικής μυθολογίας – με τη “θαλασσινή Παναγία” ενός ναυτικού Λαού, όπως οι Έλληνες.

2. Έξι άντρες

Συγκλονιστικό πολιτικό τραγούδι που παραπέμπει στα βασανιστήρια της χούντας. Γράφτηκε το 1970, αλλά κόπηκε από την λογοκρισία και κυκλοφόρησε το 1974. Η Παναγία γίνεται μάρτυρας στα βασανιστήρια των παλικαριών, αλλά και παρηγοριά και στήριγμα στο μαρτύριο(«Έξι άντρες την αυγή/Παναγιά μου φύλαγε/έξι άντρες μια πληγή/μα κανείς δεν μίλαγε» και «Ένας άντρας το πρωί/το αίμα του εκύλαγε/το δικό μου το παιδί/Παναγιά μου φύλαγε/Παναγιά μου και Χριστέ/το σκοτώνουν οι ληστές»).

3. Αυτά τα χέρια

Σ’ αυτό το πασίγνωστο τραγούδι του Παπαδόπουλου γίνεται επίκληση του ονόματος της Παναγίας (όπως και του Χριστού βέβαια), αυτή τη φορά για να γλυκάνει την πληγή του, ανθρώπινου, έρωτα(«Ποια χέρια γίνανε σπαθιά/Χριστέ και Παναγιά μου/κι από το στήθος μου βαθιά/θα κόψουν την καρδιά μου;»).

4. Ήταν ο πιο φτωχός

Στο τραγούδι αυτό έχουμε μια εκπληκτικής ομορφιάς ποιητική εικόνα, όπου η Παναγία έχει στάξει Δεκαπενταύγουστους στα μάτια του αγαπημένου !(«μα μες στα μάτια του είχε στάξει/Δεκαπενταύγουστους η Παναγιά»).

5. Απρίλης

Σ’ αυτό το, ερωτικό, τραγούδι, η Παναγία έχει χαρίσει την ομορφιά του αγοριού, με τα φιλιά της-σα μάνα, από τότε που ήταν μωρό στην κούνια!(«Αγόρι μου ξανθέ μου Απρίλη/άσπρα μου δόντια δροσερά/ποια Παναγιά καλοκυρά/μωρό σ’ εγλυκοφίλει;»).

6. Δεν έχεις όνομα

Εδώ ο αγαπημένος παρομοιάζεται, ευρηματικά, σαν άγγελος από το εικόνισμα της Παναγίας!(«Δεν έχεις όνομα γιατ’ είσαι άγγελος/από εικόνισμα μιας Παναγιάς»).

7. Η Μάνα μου

Η Παναγία – Μάνα του Λαού! Γράφει ο ίδιος ο στιχουργός : «Τραγούδι – ζωγραφιά της μάνας μου. Μια γυναίκα της βιοπάλης, που φορούσε τσεμπέρι και δούλευε νύχτα-μέρα για την οικογένεια. Άδικο έχω που την εξομοιώνω με την Παναγία;». Το τραγούδι αυτό – γραμμένο το 1970 – κόπηκε από τη χουντική λογοκρισία(!) και κυκλοφόρησε, ελεύθερο, το 1975:

Η μάνα μου φοράει τσεμπέρι
σαν τις μανάδες τις παλιές.
Παίρνει την Παναγιά απ’ το χέρι
και τρέχουνε στις γειτονιές
και σμίγουνε με τον κοσμάκη
που λέει το ψωμί-ψωμάκι.

Κι όταν γυρνάνε στα σοκάκια
σα δυο σκιές μες στη βραδιά
με τα φτωχά τους ρουχαλάκια
όλο βροχή και λασπουριά
δεν ξέρω να τις ξεχωρίσω
ποιανής το χέρι να φιλήσω!»

8. Η Παναγιά

Η Παναγία των φτωχών που τους καλεί σε κοινωνική εξέγερση!

«Όπου πίκρα και ορφάνια
και φτωχολογιά
με τα μάτια βουρκωμένα
βρίσκεται η Παναγιά.

Πότε γνέθει πότε υφαίνει
πότε τραγουδεί
πότε σκύβει να φιλήσει
κάποιο άρρωστο παιδί.

Και την άλλη μέρα να τη
πάλι απ’ το πρωί
να μας λέει “κάντε κάτι
για ν’ αλλάξει η ζωή”

9. Στο εικονοστάσι

Η Παναγία της πλειοψηφίας των Ελλήνων, αλλά κι όλων των Λαών, βρίσκεται πάντα εκεί, σε μια φτωχή-λαϊκή γειτονιά σαν το Κερατσίνι …

«Η Παναγιά μας η λυπημένη
στο Κερατσίνι κοντά μας μένει
τσαλαβουτάει στα λασπονέρια
και σιγολιώνει σαν τ’ αγιοκέρια.

Δεν έχει γιόκα να νανουρίζει
ούτε σπιτάκι να συγυρίζει.
Όλη τη μέρα με το βελόνι
κάτω στο ρέμα ρούχα μπαλώνει.

Και το βραδάκι όταν τελειώσει
γίνεται εικόνα μικρούλα τόση
και ξαναμπαίνει στο εικονοστάσι
στο Κερατσίνι στην έκτη στάση.

*Λευτέρης Παπαδόπουλος «Τα τραγούδια μου», εκδ. ΚΑΚΤΟΣ, Αθήνα, τόμος Α΄(1982) & τόμος Β΄(1983) και «Τα τραγούδια γράφουν την ιστορία τους», εκδ. ΙΑΝΟΣ ο μελωδός, Θεσσαλονίκη 2006.

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Γι’ αυτό που είμαι σίγουρη για μένα είναι πως αγαπάω με ερωτικό πάθος τον Άνθρωπο.
Κατερίνα Γώγου

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

15/12/1933 Γεννήθηκε στην Αθήνα ο συνθέτης Άκης Πάνου
16/12/1974 Έφυγε από τη ζωή ο λογοτέχνης Κώστας Βάρναλης