132 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
26.03.2017
Ορφέας | Main Feed

Αφιερώματα

Κωνσταντίνος Γρηγοριάδης

Η άλλη όψη του Στέλιου Καζαντζίδη (Μέρος 1ο)

Γράφει ο Κωνσταντίνος Γρηγοριάδης


    Ξεκινώντας τη διαδρομή του, το 1952, και τελειώνοντας αυτή τη σταδιοδρομία το 2000, ο Στέλιος Καζαντζίδης τραγούδησε μια ευρεία γκάμα συνθέσεων. Το ρεπερτόριο του μεγάλου ερμηνευτή είναι πολυδιάστατο, καθώς ερμήνευσε από ανατολίτικα και τούρκικα τραγούδια, μέχρι την «Καταχνιά» του Χρήστου Λεοντή. Η εικόνα που έχουν πολλοί για το Βάρδο, είναι αυτή του «κλάψα» τραγουδιστή, που προσφέρει τη φωνή του για να παρηγορήσει τους βασανισμένους, τους ταλαιπωρημένους, τους ξενιτεμένους, τους κοινωνικά αδικημένους. Όντως, πολλά είναι τα τραγούδια του ρεπερτορίου του Καζαντζίδη που απευθύνονται στο φτωχό λαό και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Όμως υπάρχει και μια «έντεχνη» πτυχή του λαϊκού τραγουδιστή, η οποία είναι εξίσου σημαντική και τραγούδια αυτής της ομάδας ακούγονται μέχρι και σήμερα. Σκέφτηκα λοιπόν να φανερώσω, όσο καλύτερα μπορώ, τις συνθέσεις αυτές στον αναγνώστη, για να γίνει γνωστός κι ο «δωρικός» Καζαντζίδης.

   Αρχικά, η πρώτη χαρακτηριστική συνεργασία της λεγόμενης «έντεχνης» όψης του λαϊκού ερμηνευτή, ήταν με το Μίκη Θεοδωράκη στο δίσκο «Πολιτεία Α’», καθώς ο Καζαντζίδης ερμηνεύει 6 τραγούδια, εκ των οποίων το σπουδαιότερο και πιο γνωστό είναι το «Σαββατόβραδο», σε στίχους Τάσου Λειβαδίτη. Από αυτά ακούστηκε πολύ το «Βράχο-βράχο». Ο τριαντάχρονος τότε λαϊκός τραγουδιστής απέδωσε εξαιρετικά αυτά τα κομμάτια με τη μελωδική, ογκώδη φωνή του. Τα υπόλοιπα τραγούδια είναι ο «Μετανάστης», το «Παράπονο»(Τι θέλεις απ’ τα νιάτα μου»), ο «Καημός» και το «Έχω μια αγάπη», με δεύτερη φωνή της Μαρινέλλας.

Η συνεργασία των δυο μεγάλων καλλιτεχνών θα συνεχιστεί στο δίσκο «Στην Ανατολή» το 1974, ο οποίος παρά τις προσδοκίες, πάτωσε κυριολεκτικά. Τους λόγους της αποτυχίας του δίσκου δεν τους ξέρουμε, αλλά σύμφωνα με τα λεγόμενα του Θεοδωράκη, άνθρωποι της εταιρείας «Μίνως Μάτσας και Υιός» έπαιρναν τα αντίτυπα από τα δισκοπωλεία. Από αυτό το δίσκο ξεχωρίζουν οι «Άπονες εξουσίες». Το τραγούδι έχει πολιτικό περιεχόμενο, καθώς είναι αντιχουντικό. Οι «άπονες εξουσίες» συμβολίζουν απολυταρχικά, ολοκληρωτικά καθεστώτα(η χούντα των συνταγματαρχών ήταν ένα από αυτά). Χαρακτηριστικό είναι το ρεφραίν: «Μάνα σε ξεκληρίσανε/άπονες εξουσίες/ψυχή δε σου αφήσανε/μόνο φωτογραφίες». Το τραγούδι αυτό εκτέλεσε ζωντανά στην τηλεόραση ο Καζαντζίδης το 1982. Επίσης, μπορεί να διακρίνει κάποιος το ζεϊμπέκικο «Μες την ταβέρνα», σε στίχους του ίδιου του Θεοδωράκη. Σε αυτό το υλικό αναδεικνύεται ατόφια η φωνή του Καζαντζίδη, απαλλαγμένη από τον πονεμένο χαρακτήρα των «καθαρόαιμων» λαϊκών τραγουδιών. Αυτό γίνεται πιο φανερό στο τραγούδι «Τα παραθύρια ορθάνοιχτα», όπου ο Καζαντζίδης ερμηνεύει πεντακάθαρα, στέρεα, δυνατά, ελληνικά, με το σπάνιο σε χρώματα φωνητικό του όγκο. Γενικά ο δίσκος αυτός είναι εξαιρετικός, ενδεικτικός του θεοδωρακικού ύφους και είναι παράδοξη η μηδενική απήχησή του, διότι θα περίμενε κανείς μετά το τέλος της χούντας, ότι ένας δίσκος Θεοδωράκη - Καζαντζίδη θα είχε γνωρίσει μεγάλη αποδοχή.

   Επιστρέφοντας στη δεκαετία του ’60, οπωσδήποτε πρέπει να αναφέρουμε την εκτέλεση τεσσάρων τραγουδιών του αείμνηστου Μάνου Χατζιδάκι, τα οποία ερμήνευσε ο Καζαντζίδης, μαζί με τη Μαρινέλλα στα φωνητικά. Το καλύτερο (κατά τη γνώμη μου) και πιο γνωστό είναι «Το πέλαγο είναι βαθύ», σε στίχους του ιδιοφυούς Γκάτσου. Η σύνθεση αυτή πραγματικά ταξιδεύει τον ακροατή. Εντύπωση προκαλούν οι κρυστάλλινες και πεντακάθαρες πενιές του Χιώτη σε μια ηχογράφηση της δεκαετίας του ’60, κάτι πρωτοποριακό για εκείνη την εποχή. Στα τέσσερα άσματα συγκαταλέγεται η «Αθήνα», ένα από τα πιο αισιόδοξα τραγούδια του ρεπερτορίου του λαοφιλούς ερμηνευτή. Τα άλλα δύο είναι το «Κουρασμένο παλικάρι» και ο «Κυρ –Αντώνης», τα οποία επίσης είναι χαρούμενα άσματα. Οι πρώτες εκτελέσεις αυτών των τραγουδιών ανήκουν στη Νανά Μούσχουρη.

  
 
 


   Μετά τη δωδεκαετή σιωπή του Καζαντζίδη (η περίοδος 1975-1987) θα σταθούμε σε ορισμένα τραγούδια του δίσκου «Ελεύθερος», που κυκλοφόρησε το 1988.Το πρώτο είναι το «Αν ρωτάς να σου πω», το μοναδικό τραγούδι από τη φωνή του κοσμαγάπητου τραγουδιστή σε στίχους του σπουδαίου Μάνου Ελευθερίου. Στη δεύτερη περίοδο αυτή διακρίνουμε στις ερμηνείες του μεγάλου Βάρδου ένα μεγαλύτερο εύρος και όγκο και σαφέστατα την ανάλογη ωριμότητα. Κυριολεκτικά το αποκορύφωμα, κατά τη γνώμη μου, της άλλης όψης του λαϊκού ερμηνευτή είναι στο τραγούδι «Πέτρινα χρόνια» του Σταμάτη Σπανουδάκη. Τολμώ να φρονώ, ότι αυτή η σύνθεση θα μπορούσε να σταθεί και σε μια τελετή έναρξης Ολυμπιακών Αγώνων. Απίστευτες ερμηνευτικές δυνατότητες του κορυφαίου Καζαντζίδη εκδηλώνονται στο ρεφραίν:«Ελλάδα στους ώμους/τη γη κουβαλάς/εσύ που χάραξες τους δρόμους/τη φωνή σου να βρεις ζητάς». Το τραγούδι θα επανεκτελεστεί το 1995, σε μια λίγο καλύτερη εκτέλεση και θα συμπεριληφθεί στο κύκνειο άσμα του ερμηνευτή, στο δίσκο «Έρχονται χρόνια δύσκολα».
  Το ίδιο έτος(1995) θα κυκλοφορήσει ο δίσκος «Τα βιώματα μου», ο οποίος συμπεριλαμβάνει δέκα σημαντικά τραγούδια. Το τραγούδι που εντάσσεται στο άλλο πρόσωπο του Καζαντζίδη είναι ο «Ύμνος στη ζωή» σε μουσική Θανάση Πολυκανδριώτη, σε στίχους του σπουδαίου Τούρκου ποιητή Ναζίμ Χικμέτ και σε μετάφραση του Γιάννη Ρίτσου. Ο κορυφαίος λαϊκός τραγουδιστής ερμηνεύει τη χαρά και τη λύπη της ζωής. Η σύνθεση αποτελεί απάντηση στους επικριτές του ρεπερτορίου του θρύλου. Επίσης, ο Καζαντζίδης πραγματοποιεί μια απροσδόκητη συνεργασία με το συνθέτη Αντώνη Βαρδή, καθώς συμμετέχει σε κουαρτέτο στο τραγούδι «Στην Ελλάς του 2000». Το εξαιρετικό άσμα, σε στίχους Σαράντη Αλιβιζάτου, συνιστά ένα από τα  επίκαιρα τραγούδια των ημερών μας, κάτι που επιβεβαιώνεται από τους εξής στίχους: «Στην Ελλάς του 2000/γίναν όλοι βασιλιάδες/λαϊκοί τραγουδιστάδες» και «Πες μου τι θα κάνεις τώρα/έτσι που σε καταντήσαν/πατρίδα σερβιτόρα/στα σκυλάδικα χορεύεις/μες τη νύχτα ταξιδεύεις/ταυτότητα γυρεύεις». Το πρώτο απόκομμα υπονοεί τον ξεφτιλισμό του λαϊκού τραγουδιού, καθώς ο κάθε τραγουδιστής αυτοαποκαλείται λαϊκός, χωρίς να εκφράζει τα λαϊκά προβλήματα. Το δεύτερο απόκομμα περιέχει μια θλίψη για την κατάντια την πολιτιστική της σύγχρονης Ελλάδας. Να σημειωθεί, ότι οι άλλοι συμμετέχοντες του κουαρτέτου είναι οι αδελφοί Κατσιμίχα και ο Αντώνης Βαρδής. Ο ίδιος ο συνθέτης είδε το όνειρο του να γίνεται πραγματικότητα μετά από χρόνια υπομονής(όπως έχει δηλώσει ο ίδιος σε συνέντευξη) : τραγουδήθηκε έστω ένα τραγούδι του από τη φωνή του Στέλιου Καζαντζίδη.

 Ανακεφαλαιώνοντας, η άλλη όψη του λαϊκού τραγουδιστή συνιστά ένα σημαντικό κομμάτι κι όχι αμελητέο της παρακαταθήκης του. Είναι λανθασμένη κι επιπόλαια η κρίση πολλών, ότι ο Καζαντζίδης έχει τραγουδήσει μόνο βαριά τραγούδια, αμανετζίδικα κλπ. Η κρίση αυτή προέρχεται από άγνοια και ημιμάθεια πολλών, διότι απλούστατα δεν έχουν ερευνήσει τη δισκογραφία του τραγουδιστή. Βέβαια, οι συνεργασίες της άλλης πτυχής δεν είναι οι μόνες. Σε ένα δεύτερο κείμενο θα εκτεθεί η σύμπραξη με το Χρήστο Λεοντή και τον Κώστα Βίρβο στο έργο «Καταχνιά» και οι συνεργασίες με το Γιώργο Κατσαρό, Μάνο Λοΐζο, το Γιάννη Μαρκόπουλο, το Γιώργο Ζαμπέτα.
  Είναι αναγκαία αυτή η παρουσίαση για να υπάρξει αποτελεσματική καταπολέμηση της ημιμάθειας.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Βαραίνουν τα σώματα μέσα στο χρόνο, σηκώνοντας απάνω τους τη θλίψη τους την ακατάλυτη, σηκώνοντας τη μοναξιά.
Γιώργος Θέμελης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

Δεν έχουν καταχωρηθεί γεγονότα.

ΤΥΧΑΙΑ TAGS