259 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
30.03.2017
Ορφέας | Main Feed
Κείμενο: Τάσος Π. Καραντής

Γιώργος Νταλάρας: Latin

Τάσος Π. Καραντής

«Ο Γιώργος Νταλάρας διαθέτει τέσσερα ισχυρά πρόσωπα από τη γέννησή του. Μ’ αυτά λειτούργησε τόσα χρόνια τώρα, φορώντας κι ένα βυζαντινό μανδύα χρυσοποίκιλτο και ακριβά ραμμένο. Το ένα του πρόσωπο περιέχει την παράδοσή του. Το άλλο, το πάθος του για το τραγούδι. Κάθε λογής τραγούδι. Το τρίτο, την ερωτική του σχέση με το κοινό. Και το τέταρτο, την τελειολογία και την τάση του για τ’ άστρα.».

Αυτά έγραφε, μεταξύ άλλων, το 1988 ο Μάνος Χατζιδάκις για το Γιώργο Νταλάρα, στο σημείωμά του για το δίσκο (ζωντανή ηχογράφηση) «Το ελληνικό πρόσωπο του Γιώργου Νταλάρα», που είχε κυκλοφορήσει από το «ΣΕΙΡΙΟ». Αλλά, νομίζω, ότι και το “λάτιν πρόσωπο του Γιώργου Νταλάρα” - όπως, κυρίως, προκύπτει από τον δίσκο του, τα «Latin», που είχε κυκλοφορήσει ένα χρόνο πριν(1987) – οφείλεται ακριβώς στο ίδιο αυτό “πάθος του για το κάθε λογής τραγούδι”, όπως, πολύ εύστοχα, το θέτει ο Χατζιδάκις. Κι είναι τέτοια η ένταση του πάθους αυτού, που άγγιξε αμέσως το ευρύ κοινό, ώστε να εκτοξεύσει τις πωλήσεις του δίσκου αυτού του Νταλάρα στις 600.000(!), τοποθετώντας τον – και μαζί του, για μοναδική φορά, το είδος των λάτιν τραγουδιών στην Ελλάδα - κατευθείαν στην 4η θέση του TOP – 10 της ελληνικής δισκογραφίας. Τα «Latin» όμως, αποτελούν ένα μεγάλο κεφάλαιο στην καριέρα του Νταλάρα, με προϊστορία, αλλά και συνέχεια, που φτάνει ως τις μέρες μας κι αξίζει, στα πλαίσια της αναφοράς σ’ αυτό το δίσκο - σταθμό της δισκογραφίας του, αλλά και της ελληνικής δισκογραφίας, να τα προσεγγίσουμε.
Η προαναγγελία

«Από πολύ μικρό παιδάκι, θα ‘μουνα δε θα ’μουνα 10 χρονών, προς το τέλος της δεκαετίας του ’50, θυμάμαι στις γειτονιές μας πόσο θραύση κάνανε αυτά τα τραγούδια της Παραγουάης, της Αργεντινής, με το ”TRIO LOS PANCHOS” , με τους “LOS INDIOS” κι όλα αυτά τα συγκροτήματα που ταξίδεψαν τη μουσική της Λατινικής Αμερικής σ’ όλο τον κόσμο.». Αυτά εξομολογούταν ο Γιώργος Νταλάρας, στα πλαίσια μιας σειράς ραδιοφωνικών εκπομπών «Πρόβες και ηχογραφήσεις που δεν έγιναν ποτέ δίσκοι», που μεταδόθηκαν τη χριστουγεννιάτικη-πρωτοχρονιάτικη περίοδο 1984-1985 από το Β’ Πρόγραμμα, στις οποίες ο Νταλάρας παρουσίασε ο ίδιος αγαπημένα του τραγούδια από το προσωπικό του αρχείο. Τον ακούσαμε λοιπόν τότε, στο πασίγνωστο «Historia de un amor», όπου, όπως μας πληροφορούσε, το είχε ηχογραφήσει πρόσφατα στο στούντιο του σπιτιού του, παίζοντας μόνος του τις δυο κιθάρες, τις δυο κιθάρες που συνοδεύουν, καθώς και το μπάσο. Και ακολούθησαν το «Alma Corazon y vida», αλλά και το ελληνικό, επηρεασμένο από τις μελωδίες της Λατινικής Αμερικής, «Χαρά μου»(είχε μεταδοθεί, την ίδια εποχή(1984) και σε - αφιερωμένη στο Νταλάρα - τηλεοπτική εκπομπή της ΕΡΤ-1).
Στην ραδιοφωνική λοιπόν αυτή εκπομπή, που παρουσίασε αυτό το υλικό, μας εξηγούσε : «Δεν ξέρω πόσο σας ξαφνιάζει ν’ ακούτε αυτά τα τραγούδια, για μένα είναι μια καθημερινή απασχόληση, εκτός από τα λαϊκά που παίζω, όταν έχω χρόνο κάθομαι και σκαλίζω αυτά τα πράγματα». Αποδεικνύεται, έτσι, εκ των υστέρων, πως η αναφορά αυτή στο είδος, σχεδόν 3 χρόνια πριν την έκδοση του δίσκου με τα «Latin», αποτέλεσε, ουσιαστικά, μια προαναγγελία κι ότι, από τότε και παλιότερα, όπως θα δούμε παρακάτω, είχε μπει η ιδέα στο μυαλό του και την δούλευε, κάτι που δείχνει και τη σοβαρότητα όλης αυτής ενασχόλησής του.
Ο προάγγελος

Το ρόλο του προάγγελου μιας ολοκληρωμένης έκδοσης με λάτιν τραγούδια τον έπαιξαν, δυο σχεδόν χρόνια μετά, οι δυο συναυλίες, στα πλαίσια του «Φεστιβάλ Λαϊκής Μουσικής», στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, στις 18 και 19 Νοέμβρη του 1986, με την κοινή εμφάνιση του Γιώργου Νταλάρα, του Αφρικανού Ray Lema και του διεθνούς φήμης Ισπανού κιθαρίστα Paco De Lucia, όπου, σχετικού ύφους, ισπανικά κι ελληνικά, κομμάτια, που παίχτηκαν εκεί, συμπεριλήφθηκαν στο δίσκο του Νταλάρα
«Ζωντανές ηχογραφήσεις»(90.000 πωλήσεις), που κυκλοφόρησε το Φλεβάρη του 1987. Συγκεκριμένα στο δίσκο υπάρχουν το ισπανικό «El emigrante» κι η “δική μας” «Μανουέλλα»(στα φωνητικά ο Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας), με τη συνοδεία του Paco De Lucia στην κιθάρα. Ο Paco De Lucia θα αναφέρει για το Νταλάρα τα εξής : «Είναι πραγματικά πολύ μεγάλος τραγουδιστής. Πριν λίγο καιρό μου έστειλε μερικές κασέτες στη Μαδρίτη και ενθουσιάστηκα όταν πρωτάκουσα τη φωνή του. Είναι σπουδαίος. Και νομίζω ότι μπορεί να τραγουδήσει πολύ καλά τα δικά μας τραγούδια. Μου θυμίζει πολύ τους τραγουδιστές του φλαμέγκο»(περιοδικό «Διπλό Τηλέραμα», τεύχος 506, 6-12/12/1986, σελ. 16). Κι ο Νταλάρας θα γράψει στο σημείωμά του στο δίσκο : «Τα τραγούδια “El emigrante” και “Μανουέλλα” συνοδεύει με την κιθάρα του ο Paco De Lucia, ένα από τα σπουδαιότερα πρόσωπα της μουσικής μου μυθολογίας. Τον ευχαριστώ για τη μεγάλη τιμή».

Η Πρόβα

Τον ίδιο μήνα (το Φλεβάρη του 1987), με την κυκλοφορία των «Ζωντανών ηχογραφήσεων», βγαίνει, στην τότε ΕΡΤ – 1, μια καινούρια μου
σική εκπομπή, η «Πρόβα», με παρουσιάστρια την αείμνηστη Λιλάντα Λυκιαρδοπούλου. Το προφίλ της εκπομπής περιγράφεται από τον περιοδικό Τύπο της εποχής : «… θα παρουσιάζει γνωστούς τραγουδιστές, αλλά και συνθέτες, έτσι όπως δεν τους έχουμε δει και, κυρίως, όπως δεν τους έχουμε ακούσει ποτέ. Γιατί οι καλλιτέχνες πέρα από τη δισκογραφική τους δουλειά, έχουν πολύ συχνά τις δικές τους μουσικές ανησυχίες, προτιμήσεις», “ψαξίματα”, που δεν φτάνουν ποτέ στο κοινό. Αυτά τα άλλα άγνωστα στον πολύ κόσμο “μουσικά πρόσωπα” των καλλιτεχνών θα ανακαλύπτει και θα μας παρουσιάζει η Λιλάντα(Λυκιαρδοπούλου)».
Πρώτος καλεσμένος της εκπομπής είναι ο Γιώργος Νταλάρας, ο οποίος στο Στούντιο 3 της ΕΡΤ-1 στην Αγία Παρασκευή «τραγουδάει ζωντανά τραγούδια της Λατινικής Αμερικής και της Ισπανίας, αλλά και ελληνικά τραγούδια μιας εποχής πολύ ρομαντικής, που τραγουδούσαν κυρίως τα γνωστά τότε τρίο, που άφησαν εποχή και αγαπήθηκαν όσο και τα λαϊκά τραγούδια στη δεκαετία του ’60. Τραγούδια με ελληνικό στίχο, επηρεασμένα όμως από τους λατινικούς ρυθμούς και μελωδίες. Μ’ αυτήν την ευκαιρία ο Γιώργος Νταλάρας μας αποκαλύπτει μια μεγάλη του μουσική αγάπη, παίζοντας και ερμηνεύοντας, σαν κιθαρίστας και σαν τραγουδιστής, με το χαρακτηριστικό τους χρώμα τραγούδια από την Κούβα(γκουαχίρα), την Ισπανία(φλαμένγκο), το Περού, το Μεξικό και ρυθμούς όπως το βαλς περουάνο, το μάμπο, το ταγκό.».
Η ίδια η Λιλάντα Λυκιαρδοπούλου αναφέρει για τον πρώτο καλεσμένο της εκπομπής: «Αρχίζουμε με τον Νταλάρα, γιατί ο ίδιος αποτελεί έναν “πολιορκητικό Κριό”. Διακινδυνεύει κάθε πειραματισμό και είναι τελειομανής στη δουλειά του. Ήταν από τους πλέον κατάλληλους να τραγουδήσει ζωντανά εξωρεπερτοριακά τραγούδια.».
Κι ο Γιώργος Νταλάρας εκφράζει την άποψή του για την εκπομπή : «Η εκπομπή έχει την τύχη να την οργανώνει και να την παρουσιάζει η Λιλάντα, που αγαπά το τραγούδι και έχει συναίσθηση του χρέους μιας καλλιτεχνικής εκπομπής και όχι απλά ενός μουσικού διαλλείματος. Από εκεί και ύστερα τα πράγματα γίνονται πιο εύκολα, παρ’ όλες τις δυσκολίες του ζωντανού προγράμματος. Η συνεργασία μας ήταν πραγματικά συναρπαστική και λειτουργήσαμε αυθόρμητα. Η επιλογή των τραγουδιών έγινε από μένα. Βασίστηκε στην αγάπη μου από μικρό παιδί για μερικά τραγούδια. Ανεξάρτητα από το τι θα επιθυμούσε ο πολύς κόσμος από μένα, μ’ αυτά τα τραγούδια κάνω μια πρόταση μουσική, αλλά κυρίως συναισθηματική. Προτιμώ να ταξιδέψω μέσα μου, παρά να χρησιμοποιήσω κάποια τραγούδια που ανάβουν και σβήνουν την ώρα που γεννιούνται. Είμαι δεμένος με τη λαϊκή μουσική κι αυτά τα τραγούδια είναι λαϊκή μουσική και είναι το μέσον για να εκφραστεί ένας λαϊκός τραγουδιστής.».

Τόσο η «Πρόβα», ως εκπομπή, όσο κι η συγκεκριμένη πρόβα του Νταλάρα, πέτυχαν πάντως! Αυτό τουλάχιστον έγραψε, σύσσωμη, η κριτική της εποχής : «Η “Πρόβα” της Λιλάντας Λυκιαρδοπούλου μας καθήλωσε. Και σαν ιδέα και σαν εκτέλεση η εκπομπή ήταν θαυμάσια. Χρειάζεται ένα μπράβο στην εξαίρετη δημοσιογράφο και σ’ όλους της συντελεστές της “Πρόβας”. Ακόμα μπράβο και στην ίδια την ΕΡΤ, που έδειξε πως όταν θέλει τα καταφέρνει» και «Καταλήγοντας, οφείλουμε ν’ αναφερθούμε στον ζωντανό Γιώργο Νταλάρα – έκπληξη και στους συνεργάτες του, που απέδωσαν πολύ καλά άγνωστα για μας λατινοαμερικάνικα τραγούδια με πλαίσιο ένα λειτουργικότατο σκηνικό χωρίς τίποτα περιττό.». Επίσης : «Όταν βλέπει κανείς την “Πρόβα”, ανακαλύπτει πως δεν χρειάζονται “υπεράνθρωποι” για να βγει μία καλή τηλεοπτική εκπομπή. Γνώση και αισθητική χρειάζονται. Και άνθρωποι όπως η Λιλάντα Λυκιαρδοπούλου που τα διαθέτουν» και «Απολαύσαμε ένα Γιώργο Νταλάρα διαφορετικό από τον συνηθισμένο, να αποδίδει θαυμάσια τραγούδια με ιδιαίτερες ερμηνευτικές απαιτήσεις».


Τελικά, όπως αποδείχτηκε, η «Πρόβα» αποτέλεσε και κυριολεκτικά μια πρόβα για το Νταλάρα, αφού λίγους μήνες μετά, το καλοκαίρι του 1987, κυκλοφόρησε ο διπλός δίσκος του, τα «Latin». Πριν απ’ αυτό όμως, προηγήθηκαν μαθήματα ισπανικών!
Ο Νταλάρας μαθαίνει ισπανικά

Όταν ο Νταλάρας παρουσίαζε, στα τέλη του ’84 – αρχές του ’85, στην εκπομπή του Β’ Προγράμματος «Πρόβες και ηχογραφήσεις που δεν έγιναν ποτέ δίσκοι», τα «Historia de un amor» και «Alma Corazon y vida», σχολίαζε ο ίδιος : «Ελπίζω να μην παρεξηγήσετε την προφορά μου, ακούγεται λίγο βαριά, λίγο ελληνική για τα τραγούδια αυτά, αλλά έτσι τα ’μαθα, όπως τα ’μαθα απ’ τους δίσκους, μπορεί να ’ναι και λάθος τα λόγια, δεν ξέρω αν έχει και τόσο πολλή σημασία, έτσι κι αλλιώς πρόβες είναι αυτά, θα ’χουνε ελλείψεις, θα ’χουνε λάθη». Κι επειδή ο Νταλάρας είναι ο “τελειομανής του ελληνικού τραγουδιού”, δεν θα επέτρεπε ποτέ επιπολαιότητες σε μια δισκογραφική δουλειά του. Έτσι, λίγο πριν εκδοθούν τα «Latin», έγραψαν οι εφημερίδες της εποχής : «Μαθήματα ισπανικής γλώσσας παρακολουθεί τώρα ο Γιώργος Νταλάρας. Ήταν ένας παιδικός του πόθος, όταν από μικρός ήθελε να τραγουδά ισπανικά τραγούδια». Μετά λοιπόν κι από τα μαθήματα ισπανικών, όλα πια είχαν μπει στην τελική ευθεία για την επικείμενη έκδοση!
Τα Latin

«Φύλαξα για μένα τη μικρή πολυτέλεια να ξαναζήσω το πληθωρικό συναίσθημα που γεννούσαν αυτές οι μουσικές και που για χρόνια ολόκληρα με συντρόφευε. Έπαιξα και τραγούδησα τα «Latin» - όπως τα έλεγα από μικρός – διασκευάζοντας και ενορχηστρώνοντάς τα σύμφωνα με το προσωπικό μου γούστο και διάθεση. Χρώσταγα αυτά τα “τραγούδια του παρελθόντος” στον εαυτό μου, στην κιθάρα μου και στις αναμνήσεις μου. Στο όνομα μιας ευαισθησίας μελλοντικής και μια εφηβείας που ακόμα παρατείνεται.».Έτσι προλογίζει ο Νταλάρας το δίσκο, εξηγώντας, στο σημείωμά του στο ένθετο, γιατί προχώρησε στην έκδοση αυτή.

Τα τραγούδια αυτά, “του παρελθόντος”, όπως τα ονομάζει, ήταν, στον πρώτο δίσκο, 12 κομμάτια από τη Βενεζουέλα, το Μεξικό, την Παραγουάη, το Περού, την Κούβα, την Ισπανία και την Πορτογαλία, σε όλη την ποικιλία των λάτιν ρυθμών : bolero, joropo, son jarocho, huapanco, vals peruano, rumba flamenca, guajira, rumba, bossa nova, huapanco huasteco, mambo. Ο δεύτερος δίσκος περιέχει 12 ελληνικά ελαφριά λαϊκά του ’50 - ’60, των Χιώτη, Ζαμπέτα, Μουζάκη, Μωράκη κ.ά., τα οποία όμως είναι επηρεασμένα από τη λατινική μουσική.
Και, βέβαια, το σημαντικότερο απ’ όλα κι αυτό που έχει πραγματικό ενδιαφέρον, είναι, ότι ο Νταλάρας τα διασκευάζει, τα ενορχηστρώνει, παίζει τις κιθάρες και τα τραγουδάει με το δικό του αισθητικό, εκφραστικό και ερμηνευτικό τρόπο, ο οποίος αποτελεί, ουσιαστικά, την καλλιτεχνική πρόταση ενός σπουδαίου καλλιτέχνη πάνω στο είδος και με απόλυτη επιτυχία κι αποδοχή, όπως αποδείχτηκε περίτρανα έμπρακτα. Αναφέρεται ο ίδιος στο πως προσέγγισε αυτό το υλικό, σε συνέντευξή την εποχή που κυκλοφόρησε ο δίσκος(περ. «ΜΟΥΣΙΚΗ», τεύχος 115 - 116, Ιούνιος – Ιούλιος 1987, σελ. 25 – 26): «Μου ’πε ένας μουσικός ο οποίος έχει ασχοληθεί χρόνια μ’ αυτή τη μουσική : “Αυτά τα τραγούδια βέβαια άμα τα βάλεις δίπλα με τα πρωτότυπα, δε μοιάζουνε. Είναι αλλιώτικα τραγουδισμένα. Αλλά έχουνε τόσο προσωπική άποψη, που είναι άλλα τραγούδια”. Κατ’ αρχήν αυτοί οι άνθρωποι δεν τραβάνε ποτέ σόλο, αυτοί δίνουν βάση στις φωνές. Εγώ είμαι τραγουδιστής σόλο το κάνω για μένα κυρίως. Εγώ ήθελα αυτά τα τραγούδια να τα εκλαϊκεύσω ακόμα περισσότερο. Είναι λαϊκά τραγούδια αυτά. Ήθελα να τα κάνω ακόμα περισσότερο. Με τη φωνή τη δική μου που είναι οικεία στους ακροατές αυτά τα τραγούδια νιώθω ότι θα περάσουν σαν τραγούδια που τα ξέραν χρόνια και ήταν δικά τους. Κι αυτό είναι ενδιαφέρον για μένα, γιατί σαν τραγουδιστής που δεν έχει προσωπική δημιουργία, η δημιουργία του είναι αυτά … Τα μισά κομμάτια είναι τελείως διασκευασμένα. Μπορεί να μην έχουν καμιά σχέση με τα πρωτότυπα και ’γω το ’θελα αυτό και το πάλεψα μέσα μου. Στα περισσότερα κομμάτια έχω αλλάξει εισαγωγές, έχω προσθέσει πράγματα, έχω αλλάξει όργανα. Το κάνω γιατί έτσι θα με κάλυπτε. Κι απ’ την άλλη πλευρά εγώ θέλω να κάνω το κέφι μου. Παίζω χρόνια διάφορα όργανα, ότι μπορώ, αλλά εδώ ήθελα να κάνω την πλάκα μου. Ήθελα να παίξω λίγο κιθάρα, είχα λίγο το απωθημένο να σολάρω ας πούμε. Και το ’κανα.».
Σ’ όλο αυτό το τολμηρό εγχείρημα παίρνει μέρος και μια πλειάδα μουσικών και τραγουδιστών από το Διονύση Θεοδόση και τη Marta Moreleon στις β΄ φωνές, μέχρι τη Γλυκερία και την Άλκηστη Πρωτοψάλτη. Όπως, επίσης, κι οι συγκινητικές συμμετοχές των Raul Sosa και Julio Jara, καθώς και των θρυλικών «Τρίο Καντσόνε» και «Τρίο Κιτάρα» ! Ακόμα κι ο Μάνος Ελευθερίου συστρατεύτηκε στην ελεύθερη απόδοση των ισπανόγλωσσων τραγουδιών στα ελληνικά, για τις ανάγκες του ενθέτου!
Η κορυφαία, βέβαια, συμμετοχή και πολύ τιμητική για τον Νταλάρα, είναι αυτή του κορυφαίου κιθαρίστα Al Di Meola ο οποίος σολάρει πάνω στις μελωδίες του Χιώτη, του Ζαμπέτα και του Μωράκη! Γράφει ο Νταλάρας για τον Al Di Meola στο ένθετο : «Ο Al Di Meola, αυτός ο καταπληκτικός μουσικός, εξισορρόπησε με γνώση, ευαισθησία και μεράκι το δικό του ελεύθερο στυλ με τα δικά μας τραγούδια. Τον ευχαριστώ που τίμησε αυτές τις ηχογραφήσεις με τη συμμετοχή του». Και συμπληρώνει, σχετικά με το υλικό που δόθηκε στον Al Di Meola για να παίξει : «Δεν διάλεξα τυχαία τα τραγούδια του Μανώλη Χιώτη και του Γιώργου Ζαμπέτα, το μάμπο και τη μπόσα – νόβα, μια και πιστεύω ότι οι δυο αυτοί μουσικοί μας υπήρξαν απ’ τους πρώτους Έλληνες τζαζίστες που πάνω στις ακροβασίες των αυτοσχεδιασμών τους ταξίδεψε η φαντασία και μαθήτεψε το ταλέντο δεκάδων νέων μουσικών». Κι ο Al Di Meola λέει για τον Νταλάρα σε συνέντευξή του(περ. «ΜΟΥΣΙΚΗ», τεύχος 115 – 116, Ιούνιος – Ιούλιος 1987, σελ. 28) : «Σαν μουσικός και σαν τραγουδιστής έχει πολύ ψηλή ακεραιότητα. Θέλει να κρατάει την παράδοση κι όχι να πουλάει σε μεγάλα εμπορικά ακροατήρια. Είναι το ίδιο συναίσθημα που έχω κι εγώ για την μουσική μου».
Στο δίσκο αυτό ο Νταλάρας παρουσιάζει, πέρα από το ερμηνευτικό, και το πρόσωπό του ως μουσικός και, συγκεκριμένα, αυτό του κιθαρίστα, αν και παίζει και κρουστά. Πράγματι – εκτός από τις συμμετοχές σε κάποια τραγούδια του Στέλιου Καρύδα και του Αχιλλέα Περσίδη στις κιθάρες – ο Νταλάρας παίζει μόνος του solo κιθάρα α & β, αλλά και β΄ κιθάρα. Απολαύστε, σε όμορφα σόλα, τον “κιθαρίστα Νταλάρα”, ιδιαίτερα, στα κομμάτια : «El cascabel», «El preso numero nueve», «Que nadie sepa mi sufrir», «La Malaguena», «Μανουέλα», «Χαρά μου», «Πάντα μικρή μου», «Γέλα αγάπα και τραγούδα» και «Παραμυθένια ζωγραφιά».
Ερμηνευτικά, είναι ξεχωριστό το falsetto του(«El preso numero nueve», «La Malaguena», «Μανουέλα», «Πάντα μικρή μου») κι η εκφραστικότητα του, που αποπνέει συγκίνηση(«La malaguena», «Χρόνια σε περίμενα», «Παραμυθένια ζωγραφιά») και μια γλυκιά μελαγχολία(«Ποτέ μη κλαις»). Πολύ όμορφες είναι, επίσης, κι οι μπριόζες(«Los Garceros», «La bamba»), ατμοσφαιρικές(«Cancion del mimby», «Al bohio») και συγκινητικές(«La Malaguena», «Γέλα αγάπα και τραγούδα») ενορχηστρώσεις του.
Απ’ τον πρώτο δίσκο με τα ισπανόγλωσσα τραγούδια, η κορυφαία του ερμηνεία είναι στο «Una moneda le di», σ’ «ένα βαθύ τραγούδι, ένα τραγούδι για τραγουδιστή», όπως το χαρακτήρισε η Λιλάντα Λυκιαρδοπούλου στην «Πρόβα» , γι’ αυτό και δεν είναι τυχαίο, που, αυτό το κομμάτι, έμεινε, μέχρι σχεδόν και τις μέρες μας, στο συναυλιακό ρεπερτόριο του Νταλάρα. Πολύ, επίσης, ακούστηκε και το, πασίγνωστο, «Historia de un amor». Ιδιαίτερη, συναισθηματικά φορτισμένη, είναι κι η ερμηνεία του στο «La malaguena».
Ο δεύτερος δίσκος, με τα ελληνικά τραγούδια, έβγαλε, όπως ήταν αναμενόμενο, και την μεγαλύτερη επιτυχία, το τραγούδι «Σε μαγικά νησιά». Πράγματι, οι καταιγιστικές κιθάρες του Al Di Meola, τα κιθαριστικά ντουέτα του με το Νταλάρα κι η, όλο ζωντάνια και φρεσκάδα, ερμηνεία του Νταλάρα, κατέστησαν το κομμάτι αυτό σούπερ επιτυχία, που μπήκε στις καρδιές όλων μας και ακούστηκε όσο κανένα άλλο! Το ακολούθησε, δεύτερο σε επιτυχία, το «Τι σου ’κανα και μ’ εγκατέλειψες», με τη συμμετοχή του Al Di Meola και σ’ αυτό. Ακολούθησε, μεγάλη επιτυχία επίσης, το «Μάμπο Μπραζιλέϊρο», με την Άλκηστη Πρωτοψάλτη, η οποία το λέει καταπληκτικά. Χάρη στη συμμετοχή της αυτή στο δίσκο του Νταλάρα, χρωστά την παρουσία της στο ΤΟP – 10 της ελληνικής δισκογραφίας, αφού κανένας προσωπικός δίσκος της δεν έκανε πωλήσεις που να τις επιτρέψουν την αυτόνομη είσοδο στο ΤΟP – 10. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διασκευές στα κομμάτια του Χιώτη(«Δεν θέλω πια να ξαναρθείς»(με τη συμμετοχή της Γλυκερίας) και «Περασμένες μου αγάπες»), όπου μεταμορφώνονται δημιουργικά από τις κιθάρες του Al Di Meola. Αξίζει πάντως, να ανακαλύψετε και τα ”κρυφά διαμάντια” : «Χαρά μου», «Χρόνια σε περίμενα», «Γέλα, αγάπα και τραγούδα» και «Παραμυθένια ζωγραφιά», μέσα από τις τρυφερές κι αισθαντικές ερμηνείες του Νταλάρα. Ένα απ’ αυτά, το «Γέλα, αγάπα και τραγούδα», το έχει αφιερώσει στην μητέρα του την κυρία Τάνια! Δεν υπάρχει περίπτωση, ακούγοντάς τα, να μη σας δημιουργηθούν ειδυλλιακές εικόνες, με κατακόκκινα ηλιοβασιλέματα!
Να επισημάνω, ότι, όταν ήλθε το cd στην Ελλάδα, ο δίσκος κυκλοφόρησε και σ’ αυτή τη νέα μορφή, αλλά, με την τότε τεχνολογία, δεν χωρούσαν και τα 24 κομμάτια απ’ το διπλό δίσκο του βινυλίου σε ένα cd κι έτσι “κόπηκαν” τα εξής τρία(3) : «Historia de un amor»(!), «Χρόνια σε περίμενα» & «Παραμυθένια ζωγραφιά». Γι, αυτό – δεν ξέρω αν κυκλοφορεί ακόμα αυτή η έκδοση – αναζητήστε οπωσδήποτε τη remaster επανέκδοση του 2003, η οποία περιέχει όλα και τα (24) τραγούδια, κι έχει και τέλειο ήχο, για να καταευχαριστηθείτε τα «Latin»!
Θα ολοκληρώσω αυτήν την παρουσίαση του δίσκου, με την παράθεση της δισκοκριτικής του Δημήτρη Καπράνου(από το «Διπλό Τηλέραμα» της εποχής), η οποία εξηγεί πολύ εύστοχα γιατί άρεσαν τόσο πολύ τα λάτιν του Νταλάρα και γιατί η πρότασή του αυτή έπιασε τον σφυγμό του Έλληνα :
«Θ’ αρχίσω με μια ιστορία. Το 1973, με τον Μάικ Ροζάκη και τον Τάκη Αντωνιάδη, εργαζόμαστε στο ”On The Rocks” της Βάρκιζας. Ένα βράδυ, λοιπόν, εκεί που παίζαμε το «Twist and Shout”, μου ‘ρθε η ιδέα να το γυρίσω στο «Labamba”. Λοιπόν, ο κόσμος στην πίστα ενθουσιάστηκε. Και από την άλλη μέρα φτιάξαμε ένα πρόγραμμα με το “Μπέσαμε μούτσο”, το “Μολιέντο Καφέ” το “Πεπίτο μι κορασόν” και άλλα λατινοαμερικάνικα κομμάτια.
Λοιπόν, ο Έλληνας λατρεύει τη λατινοαμερικάνικη μουσική. Είναι μέσα στο γούστο του. Τον οδηγεί στο ξεφάντωμα ή στο ρομαντισμό. Κι αυτό εκτός από μας το ξέρουν κι άλλοι. Και τα “ισπανικά” που παίζαμε τότε εμείς, τα παίζει τώρα υπέροχα, και μάλιστα με τη συμμετοχή του Αλ ντι Μέολα, ο Νταλάρας. Και θυμίζει σε όλους από κάτι δικό τους. Κι ακόμα και σε εκείνους που δεν έχουν ιδιαίτερη αγάπη για τα “λάτιν”.
Θα πω “μπράβο” και “ευχαριστώ” στον Νταλάρα. Ευχαριστώ, γιατί βρέθηκε ένας άνθρωπος να υλοποιήσει μια ιδέα και μια επιθυμία που είχαμε τόσοι και τόσοι παλιότερα. Και που μας τη χρώσταγε ένας από τους σημερινούς μουσικούς. Γιατί στα “Λάτιν” ο Νταλάρας είναι, κυρίως, μουσικός. Και μετά εκτελεστής. Ξεδίνει παίζοντας την κιθάρα του, όπως θα έπαιζε όμορφα και το “Απάτσι” των “Σάντοουζ” αν ποτέ έκανε δίσκο με τίτλο και θέμα “Sixties”. Δεν μπορώ να μην πω, όμως, και “μπράβο”, γιατί τα “Λάτιν” είναι τέλεια από κάθε άποψη. Είναι μια ολόκληρη εποχή, μια εποχή όμορφη, στερημένη ίσως αλλά όμορφη. Και γεμάτη μουσική και αίσθημα. Φυσικά “Λάτιν” είναι και μερικά από τα κομμάτια του δίσκου που έχουν γραφτεί από Έλληνες συνθέτες. Και ακόμη ακούγεται μια υπέροχη διασκευή του τραγουδιού του μεγάλου Γ. Ζαμπέτα “Τι σου ’κανα και μ’ εγκατέλειψες”. Συμμετοχή στο δίσκο εκτός του Αλ ντι Μέολα, που δίνει ελάχιστα δείγματα της δεξιοτεχνίας του, έχουν και οι Ραούλ Σόσα και Τζούλιο Λάρα, ο Γ. Πετσίλας και ο Φ. Παπαθεοδώρου(παλιά μέλη του “Τρίο Καντσόνε”) οι “Ράζα ντελ Κόμπρε”, η Άλκηστη Πρωτοψάλτη, Γλυκερία, ο Διον. Θεοδόσης και η Μάρτα Μορελεόν ».

Tο Latin καλοκαίρι του 1987

Πανζουρλισμός στην Πάτρα και αποθέωση στο Ολυμπιακό Στάδιο
Το τι ακολούθησε την έκδοση των «Latin», νομίζω, ότι, λίγο - πολύ, είναι, στους περισσότερους, γνωστό. Η αποδοχή του δίσκου ήταν καθολική! Αρκεί να αναφερθεί, ότι – σύμφωνα με τον Τύπο - ο δίσκος έγινε πλατινένιος σε λιγότερο από 30 μέρες από την κυκλοφορία του(Ιούλης 1987) ξεπερνώντας τις 100.000 πωλήσεις! Και συνέχισε, βέβαια, την τρελή αυτή κούρσα του, φτάνοντας τις 600.000 πωλήσεις κι ανεβαίνοντας στην 4η θέση του ΤΟΠ – 10 της ελληνικής δισκογραφίας!
Στη ζωντανή παρουσίαση των «Latin» στο Αρχαίο Ωδείο της Πάτρας (5 & 6/8/1987) έγινε πανζουρλισμός! Αντιγράφω από ρεπορτάζ του Τύπου της εποχής : «Εξαιρετικά μικρό αποδείχτηκε το Αρχαίο Ωδείο για το Γιώργο Νταλάρα. Χτες βράδυ στην πρώτη παρουσίαση των “Λάτιν” στην Πάτρα, δημιουργήθηκε αδιαχώρητο … Μέσα στο θέατρο οι άνθρωποι είχαν καταλάβει, πέρα από τους διαδρόμους και τα σκαλιά και τη σκηνή … Τα ρυθμικά παλαμάκια και οι επευφημίες έγιναν πανζουρλισμός όταν ο Γιώργος Νταλάρας βγήκε στη σκηνή και πήρε την κιθάρα του … Καλύτερος παρά ποτέ, με τη μεγάλη φωνή του, τα χρώματα της ερμηνείας, το κέφι, τη ζωντάνια, το ταμπεραμέντο και τη βαθιά γνώση της τέχνης του, απογείωσε το κοινό … Σε κάθε τερτίπι της φωνής ή της κιθάρας του, το κοινό ξεσπούσε σε χειροκροτήματα, ενώ σ’ όλη τη διάρκεια της συναυλίας παλλόταν από ενθουσιασμό.».
Το λάτιν αυτό καλοκαίρι του 1987 κορυφώθηκε με μια μεγάλη συναυλία του Γιώργου Νταλάρα στο Ολυμπιακό Στάδιο στα τέλη του Σεπτέμβρη(28/9/1987), όπου ο Νταλάρας, όπως αναφέρει ο Τύπος, αποθεώθηκε : « Αποθεώθηκε χθες ο Γιώργος Νταλάρας … Πάνω από 60.000 κόσμος χόρεψε χτες βράδυ στο ρυθμό του μάμπο, της ρούμπα, της σάμπα αλλά και του μπουζουκιού … Ακολούθησαν τα παλιά δημοφιλή λαϊκά του Νταλάρα που καταχειροκροτήθηκαν.». Μαζί του – για την ιστορία – εμφανίστηκαν ο Λουκιανός Κηλαηδόνης, η Τάνια Τσανακλίδου, ο Χάρης κι ο Πάνος Κατσιμίχας, η Ελευθερία Αρβανιτάκη, η Ελένη Δήμου, ο Διονύσης Θεοδόσης, η Μαριάνα, το συγκρότημα «Ράτζα ντε Κόμπρε» κι ο Χρήστος Νικολόπουλος.
Μετά τη φιέστα στο Ολυμπιακό Στάδιο – όπου, με την επιτυχία των «Latin» ο Νταλάρας το γέμισε, μόνος του, για τρίτη(!) φορά μέσα σε τέσσερα χρόνια - το επόμενο, “χορευτικό”, αυτή τη φορά, βήμα των «Latin» θα ήταν προς τις σχολές χορού, αφού οι ρυθμοί των τραγουδιών αυτών ξετρέλαναν τους Αθηναίους!

Νταλάρας και ”Dirty dancing”!

Τα «Latin» λοιπόν κατέκτησαν και τις σχολές χορού! Τα σχετικά ρεπορτάζ το αναφέρουν ξεκάθαρα, η αιτία είναι ο Νταλάρας κι η ταινία «Dirty dancing» : «Στα πρότυπα των λατινοαμερικάνικων χορευτικών θαυμάτων της Μούσας Τερψιχόρης στράφηκαν και πάλι οι περισσότεροι νέοι αλλά και οι ηλικιωμένοι φίλοι του χορού. Ο τελευταίος δίσκος του Νταλάρα με τα λατινοαμερικάνικα τραγούδια, αλλά και η πρόσφατη προβολή της ταινίας “Ντέρτι ντάνσινγκ” - βρώμικος χορός – που ενθουσίασε για το χορευτικό και μουσικό της περιεχόμενο έδωσαν το σύνθημα για να στραφεί το μουσικό ενδιαφέρον προς την κατεύθυνση αυτή.». Ακόμα κι ο Υπεύθυνος του Πρότυπου Κέντρου Χορού κ. Παναγιώτης Ανεζάκης κάνει την ίδια διαπίστωση κι αναφέρει : «Υπάρχει μία τάση για αμερικάνικους χορούς. Για φέτος τουλάχιστον θα είναι πολύ στη μόδα. Σ’ αυτό μπορώ να πω ότι συντέλεσε ο δίσκος του Νταλάρα αλλά και η ταινία “Ντέρτι ντάνσινγκ”».

Ο απόηχος των «Latin» στην Αλβανία!
Την ίδια αυτή περίοδο, μετά το καλοκαίρι του 1987, που όλη η Αθήνα χόρευε λάτιν, ο απόηχος του δίσκου, φαίνεται πως είχε φτάσει ως την, Αλβανία των κλειστών ακόμα, τότε, συνόρων ! Πράγματι, οι δημοσιογράφοι που συνόδευαν το κλιμάκιο της ελληνικής κυβέρνησης(Μελίνα Μερκούρη, Κάρολος Παπούλιας κ.ά.) στην Αλβανία, το Νοέμβρη του 1987, έγιναν μάρτυρες - μεταξύ άλλων - και του εξής “αιτήματος” από τους Έλληνες της Αλβανίας : «Να μας φέρετε το Νταλάρα και τη Μαρινέλλα»>!

Τα μετά τα «Latin»: Η σχετικού ρεπερτορίου δισκογραφία του Νταλάρα
Τα «Latin», δεν “τελείωσαν” με το διπλό αυτό δίσκο του 1987, αλλά συνεχίστηκαν, κατά καιρούς και με διάφορες αφορμές, στη δισκογραφία του Νταλάρα, ως και τις μέρες μας. Κι αυτό δείχνει, ξεκάθαρα, ότι η ενασχόλησή του με το συγκεκριμένο είδος δεν ήταν καθόλου ευκαιριακή. Τα λάτιν ύφους τραγούδια, αποτελούν, από τότε ως και σήμερα, μια συνειδητή μουσική επιλογή και πρότασή του. Ας περιηγηθούμε, λοιπόν, επιγραμματικά, και στην άλλη σχετικού ρεπερτορίου δισκογραφία του :

1989 «Misa Criolla». Σε ζωντανή ηχογράφηση από τον Καθολικό Μητροπολιτικό του Αγίου Διονυσίου στην Αθήνα και σε διεύθυνση του Σταύρου Ξαρχάκου, ερμηνεύει το σπουδαίο έργο «Misa Criolla» του Αργεντινού συνθέτη Ariel Ramirez. Πρόκειται, βέβαια, για ένα ορατόριο βασισμένο σε θρησκευτικούς ύμνους της καθολικής εκκλησίας, γεμάτο όμως με παραδοσιακά λατινοαμερικάνικα ηχοχρώματα. Ο ίδιος ο Ariel Ramirez θα δηλώσει(Μαδρίτη, 20-11-1989) : «Η εκτέλεση του Νταλάρα στη Misa Criolla είναι εξαιρετική. Κάθε φορά που την ακούω, μου αρέσει και πιο πολύ. Από όλες τις εκτελέσεις, από τότε που εκδόθηκε το έργο μου, αυτή είναι η αυθεντικότερη. Αισθάνομαι ειλικρινή ευγνωμοσύνη».
1989 «Μη μιλάς κινδυνεύει η Ελλάς». Σ’ αυτό το δίσκο, με τραγούδια του Χρήστου Νικολόπουλου σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, οι δυο μεγαλύτερες, πολυτραγουδισμένες, επιτυχίες του («Μη μιλάς κινδυνεύει η Ελλάς» & «Το ’πες») ήταν τραγούδια λάτιν ηχοχρώματος. Μάλιστα, αυτά τα δυο τραγούδια ο Νταλάρας τα κυκλοφόρησε και στο εξωτερικό, τραγουδώντας τα στην ισπανική γλώσσα! Αλλά κι εδώ στην Ελλάδα, ο δίσκος έφτασε στον πολύ υψηλό νούμερο των 180.000 πωλήσεων!
1991 «Γιώργος Νταλάρας – Βασίλης Παπακωνσταντίνου : Ζωντανή ηχογράφηση στο “Αττικόν”» (160.000 πωλήσεις). Ο Νταλάρας ηχογραφεί ζωντανά(σε δική του διασκευή) το Τσιγγάνικο της Ισπανίας «LIL(Μόνο λόγια)», σε ελληνικούς στίχους του Κώστα Τριπολίτη.
1992 «Θανάσης Μπίκος : Μακρινές αποστάσεις». Ο Γιώργος Νταλάρας συμμετέχει στο δίσκο οργανικής μουσικής του παλιού συμμαθητή του Θανάση Μπίκου και παίζει ακουστική και κλασική κιθάρα στο λάτιν ύφους κομμάτι «Κύματα – χρωματισμοί – φτερουγίσματα(Με τον τρόπο του Μανώλη Χιώτη)».
1993 «Βασίλης Παϊτέρης : Πυρκαγιά με πυρκαγιά». Συμμετοχή στο δίσκο με το κομμάτι «Roma»,(μουσική : Βασίλης Παϊτέρης, στίχοι : Γιάννης Σπυρόπουλος) όπου το ερμηνεύουν μαζί με τον Παϊτέρη, ο πρώτος στη γλώσσα των Ρομ κι ο Νταλάρας στα ελληνικά. Ο Β. Παϊτέρης γράφει στο ένθετο του δίσκου : «Θέλω να ευχαριστήσω τον Γιώργο Νταλάρα που ενέδωσε στις πιέσεις μας και αφέθηκε να εκφράσει μετά τόλμης και πάθους την ποιητική άποψη του Γιάννη Σπυρόπουλου για τα ROMA». Όποιος ακούσει το κομμάτι, ιδιαίτερα στο φινάλε του, θα καταλάβει τη εννοεί ο Παϊτέρης όταν γράφει “μετά τόλμης και πάθους”, για την ερμηνεία του Νταλάρα. Όπως πληροφορούμαστε, επίσης, το κομμάτι ενορχηστρώθηκε από τον Γιώργο Ανδρέου πάνω σε μια ιδέα του Γιώργου Νταλάρα.
1994 «Al Di Meola : Orange and blue». Συμμετοχή του Νταλάρα στο δίσκο του Al Di Meola με μια δική του σύνθεση(«Cyprus») σε στίχους του Πολύκαρπου Κυριάκου, την οποία ερμηνεύει ο ίδιος ο Νταλάρας κι ο Al Di Meola παίζει κιθάρα. Είναι η δεύτερη δισκογραφική συνεργασία του Νταλάρα με τον Al Di Meola, με ένα όχι τόσο λάτιν, αλλά περισσότερο ατμοσφαιρικό κομμάτι, το οποίο όμως το στολίζει με αρκετές λάτιν κιθαριστικές πινελιές ο Al Di Meola.
1998 «Live & unplugged». Δίσκος με ζωντανές ηχογραφήσεις (διεθνής έκδοση που κυκλοφόρησε όμως και στην Ελλάδα) του Νταλάρα. Εδώ έχουμε το «Una moneda le di» από τα «Latin», σε ζωντανή ηχογράφηση κι εξελιγμένο ερμηνευτικά κι ενορχηστρωτικά, όπως συνηθίζει να κάνει ο Νταλάρας.
1998 «Ζωντανή ηχογράφηση στην ΙΕΡΑ ΟΔΟ ΙΙ» (100.000 πωλήσεις). Το περίφημο «Granada» σε ένα υπέροχο ντουέτο του Νταλάρα με το Μάριο Φραγκούλη!
1999 «George Dalaras & The Israel Philharmonic Orchestra» (50.000 πωλήσεις). Εδώ, σ’ αυτήν τη ζωντανή ηχογράφηση από το Ισραήλ(έκδοση που κυκλοφόρησε και στην Ελλάδα), ο Νταλάρας, με τη συνοδεία της Φιλαρμονικής Ορχήστρας του Ισραήλ, προσεγγίζει τα ισπανόγλωσσα παραδοσιακά εβραϊκά τραγούδα ladino και ερμηνεύει δύο απ’ αυτά(«Avre tu puerta cerrada» & «Noches noches»). Στο εισαγωγικό κείμενο της ισραηλινής έκδοσης γράφει ο Shimon Parnas (Εκδότης – Μουσικός Σύμβουλος) για το Νταλάρα : «Όσον αφορά τα ladino , άγγιξε με ευαισθησία μια ξεθωριασμένη ισραηλινή κουλτούρα, τραγουδώντας τα romansa στα ισπανικά».
2000 «Apurimac – Χωρίς σύνορα». Συμμετοχή του Νταλάρα στο cd – single(χρυσό 10.000 πωλήσεις) αυτό για την ενίσχυση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα Ελλάδας, όπου ερμηνεύει τον “ύμνο του Τσε Γκεβάρα” «Hasta siempre», σε δική του διασκευή, με τον Al Di Meola στην κιθάρα, στην τρίτη τους δισκογραφική συνεργασία.
2001 «Η άσφαλτος που τρέχει» (50.000 πωλήσεις). Το «Hasta siempre», στην ίδια εκτέλεση, με τη συμμετοχή του Al Di Meola, από το cd - single των Apurimac «Χωρίς Σύνορα», συμπεριλαμβάνεται και στον διπλό αυτόν προσωπικό δίσκο του Νταλάρα.
2002 «Από καρδιάς (ζωντανή ηχογράφηση από το “Ζυγό”)» (40.000 πωλήσεις). Ο Νταλάρας ερμηνεύει ζωντανά το πασίγνωστο «Amor - amor», δίνοντάς του, κυριολεκτικά, μια άλλη διάσταση με την ερμηνεία του! Είναι ένα κομμάτι, από του συγκεκριμένου ύφους τραγούδια, το οποίο επανέρχεται συχνά στο συναυλιακό ρεπερτόριο του Νταλάρα.
2003 «Γιώργος Νταλάρας – Emma Shapplin (ζωντανή ηχογράφηση από το Ωδείο Ηρώδου του Αττικού)». Το cd- single αυτό κυκλοφόρησε μαζί με το περιοδικό «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» και περιλαμβάνει το κομμάτι «Gloria»,από τη «Misa Criolla» του Ariel Ramirez.
2004 «Ανεμόπτερο». Συμμετοχή του Γιώργου Νταλάρα στο δίσκο του Στέφανου Κορκολή, όπου, μαζί με την Πορτογαλίδα Dulce Pontes τραγουδούν, τη σύνθεσή του «Havana», στα ισπανικά και στα ελληνικά σε στίχους της Ρεβέκκας Ρούσση.
2004 «Bordel». Συμμετοχή του Γιώργου Νταλάρα στον οργανικό δίσκο των κιθαριστών Στέλιου (Γκόλγκαρη) και Βασίλη (Μαστοράκη), όπου ερμηνεύει, σε διασκευή του Κώστα Γανωσέλλη, το ladino «Avre tu puerta cerrada». Γράφουν, στο ένθετο, ο Στέλιος κι ο Βασίλης : «Ευχαριστούμε το Γιώργο Νταλάρα, όχι μόνο για τη συμμετοχή του στο δίσκο μας, για τη συμπαράστασή του σε μας και τη διάθεσή του να βοηθήσει τον κόσμο της κιθάρας, αλλά και γιατί μας έφερε σε επαφή με την πανέμορφη αυτή μελωδία, που ο Κώστας Γανωσέλλης διασκεύασε σε ένα πρωτότυπο έργο για δύο κιθάρες, φωνή, κοντραμπάσο και κρουστά, εμπλουτίζοντας με μια νέα σημαντική προσθήκη το ρεπερτόριο της σύγχρονης κιθάρας».
2005 «ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ» (40.000 πωλήσεις). Η ζωντανή ηχογράφηση του «Havana», από το «Ανεμόπτερο», πάλι σε ντουέτο με τη Dulce Pontes.
2006 «25 DE ABRILL – ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ ΓΑΡΥΦΑΛΛΩΝ». Στο δίσκο αυτό, στον οποίο συγκεντρώνονται τα τραγούδια της πορτογαλικής επανάστασης του 1974, ο Γιώργος Νταλάρας παίζει κιθάρα octaver και τραγουδά το «Canto da nossa tristeza», κατόπιν επιθυμίας του ίδιου του δημιουργού του τραγουδιού Manuel Alegre!
2008 «Το Φίλτρο». Ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδάει μια νέα λάτιν εκδοχή(ρούμπα φλαμένγκο) του τραγουδιού «Η αιτία είσαι εσύ» (μουσική : Νικόλας Κουμπιός, στίχοι : Λευτέρης Παπαδόπουλος), το οποίο είχε πρωτοκυκλοφορήσει, με μια διαφορετική, ηλεκτρική ενορχήστρωση, στο δίσκο «Με το ’να πόδι στ’ άστρα και τα δυο στην κόλαση»(2007).
Η συναισθηματική πρόταση των «Latin»
«Θέλω να σας πω, ότι, όταν μας ακούτε, καμιά φορά, να τραγουδάμε κάτι που στο πρώτο άκουσμα σας φαίνεται παράξενο κι ασυνήθιστο, δεν πρέπει να σας ξενίζει, πρέπει να μας βλέπετε εμάς τους τραγουδιστές και σαν ακροατές, που μας συγκινούν τα καλά τραγούδια, όπως κι εσάς, όποια και να ’ναι αυτά, ελαφρά, λαϊκά, δημοτικά, ακόμα και ξένα. Όλοι μας, όταν ακούμε κάτι που μας συγκινεί, κάποτε μπαίνουμε στον πειρασμό να το τραγουδήσουμε … Πάντα τραγουδούσα αυτά τα τραγούδια, κάποια στιγμή έπαιξα, πολύ μικρός, 14 – 15 χρονών, μ’ ένα “τρίο”, σε κάποιες ταβέρνες στην Πλάκα … ήταν η πρώτη ξένη μουσική που με τράβηξε, μαζί με την αραβική και τη βαλκανική μουσική … κυρίως, επειδή παίζεται με την κιθάρα, το πρώτο μου όργανο … είναι σαν τα δικά μας ρεμπέτικα … το φλαμέγκο είναι το ρεμπέτικο της Ισπανίας … τα τραγουδάω με μια αναμνησιακή φόρτιση … βρήκα σ’ αυτά τα τραγούδια τις παιδικές μου αναμνήσεις … αυτά είναι κάποια τραγούδια που, με την αντίληψη που είχα στη δεκαετία του ’70, δεν θα τα έβγαζα ποτέ σε δίσκο, παρ’ ότι, άμα δεις ηχογραφήσεις του σπιτιού μου, κάνω προσπάθειες να τα ηχογραφήσω από το ’75 και τα παίζω από το ’65. Την εποχή που ηχογράφησα τα ρεμπέτικα, στα καμαρίνια παίζαμε ισπανικά με τον Στέλιο τον Καρύδα και με τον Αντώνη τον Βαρδή. Εγώ περίμενα να κάνω τα Λάτιν δέκα χρόνια μετά, όταν τα μαχαίρια είχαν μπει στις θήκες. Ήταν εποχή εκεχειρίας και δεν ένιωθα την ανάγκη να εκφραστώ άμεσα μέσα από το κοινωνικό τραγούδι …».
Λόγια του Γιώργου Νταλάρα(από την ραδιοφωνική εκπομπή «Πρόβες και ηχογραφήσεις που δεν έγιναν ποτέ δίσκοι»(βλ. παραπάνω), από την «Πρόβα»(Φλεβάρης 1987) με την Λιλάντα Λυκιαρδοπούλου, από την τηλεοπτική συνέντευξή του στον Γιώργο Παπαστεφάνου στο διάλλειμα της συναυλίας του με τα λάτιν στην Πάτρα στις 5/8/1987 κι από την αυτοβιογραφική του αφήγηση στον Γιώργο Τσάμπρα στο «Μουσικό κουτί» - 1997), όπου εξηγεί πως και γιατί έκανε τα «Latin».
Τι είναι, λοιπόν, τα λάτιν και ποιος ο απόηχός τους σήμερα; Είναι ο δίσκος των 600.000 πωλήσεων του TOP - 10 της ελληνικής δισκογραφίας, είναι ο δίσκος με την καθολική αποδοχή, είναι ο δίσκος του μουσικού Νταλάρα που τραγουδάει, είναι ο δίσκος του λάτιν καλοκαιριού του 1987 που έκανε όλη την Ελλάδα να τραγουδάει και να χορεύει λατινοαμερικάνικους ρυθμούς και είναι, κυρίως – όπως το είπε ο ίδιος στην «Πρόβα» - «μια συναισθηματική πρόταση που έβγαλα από το σεντούκι του πειρατή που ‘χω κρυμμένο στην καρδιά μου». Και, μάλλον, αυτό είναι, τελικά, τα «Latin», μια συναισθηματική πρόταση βγαλμένη από το “μουσικό πειρατικό σεντούκι” του Γιώργου Νταλάρα!

* Οι φωτογραφίες και τα δημοσιεύματα προέρχονται από τον Τύπο της εποχής και την δισκογραφία του Γιώργου Νταλάρα

Σχόλια  

 
0 #1 Δημήτρης Μεζές 09-08-2012 19:42
Xρειάζομαι από τα χρόνια έναν 2ο κύκλο Latin τραγουδιών από τον Νταλάρα. Με τον ίδιο ενθουσιασμό και με ακόμα πιο προσεγμένο concept. Είμαι σίγουρος πως είναι εφικτό!
Παράθεση
 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Θα ήθελα μια κοινωνία που θα έχει μια γραμμή – οριζόντια – για όλα τα παιδιά που γεννιούνται. Να είναι όλα ίσα στην εκκίνηση. Όταν μου λένε αν είμαι αριστερός, αυτό τους απαντώ.
Θάνος Μικρούτσικος

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

30/3/2011 Πέθανε στο νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ ο συγγραφέας Μπάμπης Τσικληρόπουλος
31/3/2008 Πέθανε στην Αθήνα, πλήρης ημερών, ο φιλέλληνας σκηνοθέτης και σύζυγος της Μελίνας Μερκούρη Ζυλ Ντασέν

ΤΥΧΑΙΑ TAGS