134 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
23.10.2017
Ορφέας | Main Feed

Ένα τραγούδι, μια σκέψη, μια ιστορία

Τάσος Π. Καραντής

Τα δυο τραγούδια αυτά, που παρουσιάζω την ιστορία του πως γράφτηκαν, είναι δυο πασίγνωστα τραγούδια, που ευτύχησαν να τραγουδηθούν από δυο μεγάλους τραγουδιστές του ελαφρού τραγουδιού μας, τη Σοφία Βέμπο (1910-1978) και τον Νίκο Γούναρη (1915-1965). Το «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά» δε, βασίστηκε σε μελωδία του σπουδαίου ελαφρού συνθέτη Μιχάλη Σουγιούλ (1906-1958).
Είναι πολυτραγουδισμένα και τα γνωρίζουμε, απ’ έξω όλοι μας, αν και δεν αποτελούν τραγούδια της καθημερινότητάς μας, αλλά επετειακά. Είναι – κάθε χρόνο – μαζί και με άλλα βέβαια, το απαραίτητο και κυρίαρχο άκουσμα της 28ης Οκτωβρίου.
Στο περιοδικό «ΦΑΝΤΑΣΙΑ», έχει καταγραφεί η ιστορία τους(το πώς δηλαδή γράφτηκαν από το Μίμη Τραϊφόρο (1912-1998) και το Γιώργο Οικονομίδη (1916-1985), αντίστοιχα). Ας την μάθουμε κι εμείς, όπως την γράφει ο δημοσιογράφος Νίκος Βυζαντινός, στην στήλη του «Κάθε τραγούδι και μια ιστορία».

Ο Μίμης Τραϊφόρος ομιλεί για τη μεγάλη του επιτυχία «Παιδιά της Ελλάδος παιδιά»

«Όποιος γνώρισε από κοντά τον Μίμη Τραϊφόρο, δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει στη διαπίστωση πως ο εκλεκτός αυτός συγγραφεύς και στιχουργός είναι παράλληλα και ένας θαυμάσιος άνθρωπος με αισθήματα καλλιτεχνικά και ποιότητα σκέψεως αξιοζήλευτη. Όσο «αέρα» και όση άνεση έχει στη σκηνή – όταν εμφανίζεται και ως κομφερανσιέ - τόση ταπεινοφροσύνη και σεμνότητα έχει στη ζωή. Ευγενικός, απλός, καταδεκτικός, σχεδόν συνεσταλμένος, διακρίνεται για τη σεμνότητα του χαρακτήρος του και για την καλλιέργεια του πνεύματός του. Είναι ένας άλλος Τραϊφόρος από εκείνον που βλέπουμε στο θέατρο, ένας συγγραφέας στοχαστικός και μετριόφρων και ένας άνθρωπος πράος και καλοκάγαθος. Νομίζω πως η γυναίκα του, η Σοφία Βέμπο, η μεγάλη μας Σοφία Βέμπο, πρέπει να είναι ευτυχισμένη και υπερήφανη.
Θα σας εξομολογηθώ κάτι. Την κ. Σοφία - όπως τη λέμε την πρώτη τραγουδίστρια της χώρας μας - λίγο την ξέρω, αλλά πολύ την καταλαβαίνω. Είναι μία εντελώς ξεχωριστή φυσιογνωμία του τόπου μας, είναι μία πραγματικά μεγάλη καλλιτέχνις και ένας γλυκύτατος άνθρωπος. Βρίσκεται, ζει και κινείται σ’ ένα περιβάλλον που δε μπορεί να παρακολουθήσει, ακόμη και να εκτιμήσει - στο μέγεθος της αξίας της - την προσφορά της στο θέατρο και στο τραγούδι. Ερμηνεύτρια της χαράς και του πόνου, πομπός και δέκτης των αισθημάτων του λαού μας, η Σοφία Βέμπο, ξεπέρασε τα όρια αντιλήψεως του κοινού, που από ένστικτο τη θαυμάζει και την αγαπά και τραγουδά στο κενό. Έχει ξεπεράσει την εποχή της. Ίσως αργότερα οι ακροαταί της, να είμαστε σε θέση να απολαύσουμε τις λεπτομέρειες που μας χαρίζει η φαντασία της καλλιτέχνιδος αυτής. Ίσως να υπάρχουν και σήμερα μερικοί που να νιώθουν τα ρίγη της αισθητικής συγκινήσεως να διαπερνούν το πετσί τους, όταν η απαράμιλλη αυτή δεξιοτέχνις του τραγουδιού, ζωντανεύει τις άψυχες νότες και τους νεκρούς στίχους σε απίθανους χρωματικούς κυματισμούς, που σε μεταφέρουν σε κόσμους μακρινούς, σε κόσμους γαλήνης και περισυλλογής.
Ήταν λοιπόν, ένα πρόβλημα για το τραγουδιστικό αυτό ηφαίστειο, η ιδιωτική του ζωή. Ο σύντροφος του βίου της, ο άντρας της θα έπρεπε να βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο καλλιτεχνικής αναζητήσεως, στο ίδιο παρατηρητήριο ερεύνης.
Και ο σύντροφος αυτός βρέθηκε στο πρόσωπο του Μίμη Τραϊφόρου πριν από 19 ακριβώς χρόνια. Όμως πόσες διαδοχές ανοίξεως και φθινοπώρου δεν κράτησε αυτή η μνηστεία, ως που να δοθεί, προ διετίας μόλις, η φυσική λύσις του γάμου.
Ο σπόρος όμως της αγάπης και της «κατανοήσεως των ψυχών», άρχισε κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, στο θέατρο «Μοντιάλ». Αλλά καιρός είναι να δώσουμε το λόγο στον φίλτατο και αγαπημένο μου Μίμη Τραϊφόρο.

Η Σοφία - αρχίζει ο δημιουργός της φετινής θεατρικής επιτυχίας «Όταν γυρίζουν τα χελιδόνια» -  ήταν ρομαντζιέρα του «Μοντιάλ» και μου ζήτησε να γράψω ένα πολεμικό τραγούδι, πάνω στη μουσική της «Ζεχρά». Καταλαβαίνεις πόση συγκίνηση ένιωσα. Η Σοφία ήταν ήδη φτασμένη κι εγώ στο ξεκίνημά μου σχεδόν. Την κοίταξα από πάνω μέχρι κάτω, ύστερα σήκωσα το κεφάλι μου για να την αντικρύσω στα μάτια και είπα: «Σας ευχαριστώ για την υψηλή τιμή που μου κάνετε...» Εκείνη χαμογέλασε και πήγε στο καμαρίνι της. Εγώ κάθισα κι έστιψα το κεφάλι μου... Τα νέα από το μέτωπο ήταν συγκλονιστικά. Η ελληνική λεβεντιά έγραφε με το αίμα της σελίδες εθνικού μεγαλείου. Η ψυχή μου φτερούγισε από ενθουσιασμό και πατριωτικό μένος. Έπρεπε να γράψω κάτι καλό. Όμως ένιωσα αδύναμος να ανταποκριθώ στις απαιτήσεις του θέματος και στην εμπιστοσύνη της Σοφίας. Πάντως στο τέλος, κάτι κατάφερα. Έγραψα το «Παιδιά της Ελλάδος, παιδιά, πού σκληρά πολεμάτε, πάνω στα βουνά...» Πήγα και της το διάβασα. Ενθουσιάστηκε. Την παρακολουθούσα στο βλέμμα. Μια υγρή συγκίνηση είδα να ξεπηδάει σε εκείνα τα μάτια. Όμως σταμάτησε στους δυο τελευταίους στίχους. Το τραγούδι τελείωνε με την εξής στροφή: «Αν δε βγείτε νικηταί, να μην έρθετε ποτέ...».
-  Δεν νομίζετε πως είναι σκληρό αυτό πού λέτε; με ρώτησε ευγενικά.»
Την πρόσεξα περισσότερο. Πόσο δίκιο είχε... Οι δυο τελευταίοι στίχοι μου ήταν βάναυσοι.
Ναι, ψιθύρισα. Σας ευχαριστώ. Είναι κάτι περισσότερο από σκληροί. Θα τούς διορθώσω. Τους έσβησα και τους αντικατέστησαν αμέσως με δυο «Με της νίκης τα κλαδιά σας προσμένουμε, παιδιά...». Ήταν ή ώρα της στη σκηνή. Η Σοφία άρπαξε το χειρόγραφο και παρουσιάστηκε στο κοινό. Εγώ, έτρεξα και παρακολούθησα από τις κουίντες.  Η Σοφία, παλλόμενη από συγκίνηση και βουρκωμένη άρχισε να τραγουδά τους στίχους, «από χειρογράφου». Στην πλατεία ξέσπασε ένας ενθουσιασμός. Ένας καταρράκτης από χειροκροτήματα συγκλόνισαν την ατμόσφαιρα. Σε κάθε στροφή του τραγουδιού, η πλατεία και η γαλαρία εδονούντο από τον πανζουρλισμό των θεατών. Η Σοφία έμοιαζε με ιέρεια του πολέμου, μεγαλοπρεπής και παράλληλα ράκος από τη συγκίνηση. Μόνη και υπερήφανη, σάλπιζε τα πατριωτικά συνθήματα...
Συγκινημένος και ο Μίμης, έκοψε την αφήγησή του, άναψε τσιγάρο, χαμογέλασε και έκλεισε τη συνέντευξή μας με τα εξής λόγια: Από εκείνο το βράδυ άρχισαν και οι δικές μας αψιμαχίες, της Σοφίας και εμένα και μέχρι σήμερα συνεχίζεται ο εικοσαετής μας πόλεμος.

Ο Μίμης θέλησε να κλείσει ευτράπελα τη συζήτηση. Όμως από την κατακλείδα βγαίνει μια αλήθεια.  Ότι  η Σοφία και ο Μίμης εξακολουθούν να δίνουν τη μάχη της καλυτερεύσεως του θεάτρου μας.»
(περιοδικό «ΦΑΝΤΑΣΙΑ», τεύχος 7, 7 Οκτωβρίου 1959, σελ. 8).

 

«ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΑΙΔΙΑ»
Μουσική : Μιχάλης Σουγιούλ
Στίχοι : Μίμης Τραϊφόρος
Πρώτη εκτέλεση: Σοφία Βέμπο

Μεσ’ στους δρόμους τριγυρνάνε / οι μανάδες και κοιτάνε / ν’ αντικρύσουνε
τα παιδιά τους π’ ορκιστήκαν / στο σταθμό όταν χωριστήκαν / να νικήσουνε.

Μα για ‘κείνους που ‘χουν φύγει / και η δόξα τους τυλίγει / ας χαιρόμαστε,
και ποτέ καμιά ας μην κλάψει / κάθε πόνο της ας κάψει  / κι ας ευχόμαστε 

Παιδιά της Ελλάδος παιδιά / που σκληρά πολεμάτε πάνω στα βουνά
παιδιά στη γλυκιά Παναγιά / προσευχόμαστε όλες να ‘ρθετε ξανά.

Λέω σ’ όσες αγαπούνε / και για κάποιον ξενυχτούνε / και στενάζουνε,
πως η πίκρα κι η τρεμούλα / σε μια τίμια Ελληνοπούλα / δεν ταιριάζουνε.

Ελληνίδες του Ζαλόγγου / και της πόλης και του λόγγου / και Πλακιώτισσες
όσο κι αν πικρά πονούμε / υπερήφανα ας πούμε / σαν Σουλιώτισσες

Παιδιά της Ελλάδος παιδιά / που σκληρά πολεμάτε πάνω στα βουνά
παιδιά στη γλυκιά Παναγιά / προσευχόμαστε όλες να ‘ρθετε ξανά

Με της νίκης τα κλαδιά / σας προσμένουμε παιδιά

 

Το «Κορόιδο Μουσολίνι» του Γιώργου Οικονομίδη, που έγινε πολεμικό σύνθημα

«Τις ημέρες αυτές οι σκέψεις όλων μας γυρίζουν πίσω, στο σχετικώς μακρινό πια παρελθόν, στις ηρωικές και γεμάτες από πατριωτική έξαρση στιγμές του 1940. Στο σημερινό φύλλο δε θα παρακαλέσουμε κανένα στιχουργό μας να μιλήσει για τις τραγουδιστικές δημιουργίες του. Το θέμα μας βασάνισε πολύ. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που τόνωσαν, με τη δημιουργική έμπνευσή τους, με τραγουδάκια και πατριωτικά θούρια το εθνικό φρόνημα κατά την εποχή εκείνη, που όλος ο ελληνικός λαός είχε ξεσηκωθεί για να προασπισθεί τη γη των πατέρων μας, τα όσια και τα ιερά της αθάνατης ελληνικής φυλής. Η οποιαδήποτε επιλογή προσώπων, ακόμη και τυχαία, θα δημιουργούσε μοιραία πικρίες και σε άλλους που τραγούδησαν κι αυτοί την εθνική μας άμυνα, τη λεβέντικη ελληνική προέλαση στα βάθη της Βορείου Ηπείρου.
Θα προσπαθήσω να καλύψω τη στήλη μου σήμερα με αναμνήσεις προσωπικές, αλλά πάντοτε, βέβαια μέσα στα πλαίσια της ιστορίας του ελληνικού τραγουδιού.
Πολύ νεαρός τότε, νεοσύλλεκτος ακόμη στη δημοσιογραφία, δούλευα ως βοηθός αρχισυντάκτου της εβδομαδιαίας καλλιτεχνικής εφημερίδας «Τα Παρασκήνια», που εξέδιδε και διεύθυνε ο αλησμόνητος Θεόδωρος Συναδινός, που χάσαμε πριν από μία εβδομάδα. Η εξασέλιδη εκείνη και μεγάλου σχήματος επιθεώρηση, ήταν φυτώριο για τους νέους. Πολλοί δημοσιογράφοι και συγγραφείς ξεκίνησαν από τις φιλόξενες και στοργικές στήλες της. Κι ανάμεσα σ’ αυτούς ήταν κι ο Γιώργος Οικονομίδης, ο κοσμαγάπητος, σήμερα, κομφερανσιέ και συγγραφεύς, που χρόνο με το χρόνο, κέρδισε τη συμπάθεια και την αναγνώριση του κοινού, για να φτάσει σήμερα να είναι ο αδιαφιλονίκητος πρώτος στο είδος του.
Στο ξεκίνημά του κι ο Γιώργος εκείνη την εποχή εμφανιζόταν δειλά - δειλά και μας έφερνε τίποτε στίχους του. Ο Συναδινός, καλόκαρδος και φιλόστοργος προς τους νέους, τους έπαιρνε, τους - ίσως και ανώριμους τότε - στίχους, τους διάβαζε, ενθουσιαζόταν και τους δημοσίευε με προθυμία συγκινητική. Και έλεγε:
- Να μου το θυμηθείτε. Αυτός ο νέος θα πάει μπροστά. Θα γίνει σπουδαίος.
Και πραγματικά. Ο Γιώργος δεν πήγε απλώς μπροστά. Σχεδόν έφτασε.
Ας είναι.
Πάνω, λοιπόν, στον πατριωτικό ενθουσιασμό των πρώτων πολεμικών στιγμών του 1940, νάτος ο Οικονομίδης, δειλός και συνεσταλμένος (τότε) με ένα χειρόγραφο στο χέρι:
- Έγραψα κάτι ...
- Τραγουδάκι;
- Μμ ...  Όχι ακριβώς. Δηλαδή πάνω στη μουσική της «Μικρής χωριατοπούλας» (που ήταν γραμμένη πάνω στο μοτίβο κάποιου ιταλικού τραγουδιού!) σκάρωσα κάτι για το Μουσολίνι ...
- Δηλαδή;
- Να σας το διαβάσω.
Και μας διάβασε τους στίχους που τον έκαναν αμέσως διάσημο σ’  όλη την Ελλάδα:
«Με το χαμόγελο στα χείλη, παν οι φαντάροι μας μπροστά...» κτλ, κτλ.
Ακόμη και οι πέτρες το τραγούδησαν εκείνο το έκτακτο δημιούργημα της εμπνεύσεως του Γιώργου, εκείνο το καταπληκτικό τίποτε, εκείνο το γεμάτο ειρωνεία, ενθουσιασμό, πατριωτικό παλμό και αυτοπεποίθηση τραγουδάκι του, το περίφημο «Κορόιδο Μουσολίνι. Και τι δεν έγινε με το τραγουδάκι αυτό! Η πρώτη του στροφή πολεμικό σύνθημα. Αρθρογράφοι, συγγραφείς, Έλληνες και ξένοι ανταποκριταί και απεσταλμένοι στο μέτωπο, άρχιζαν, συνήθως, τις περιγραφές τους με τα ενθουσιώδη και ευρηματικά λόγια του αγαπητού μου Οικονομίδη : «Με το χαμόγελο στα χείλη οι Έλληνες μάχονται των υπέρ όλων αγώνα…». «Με το χαμόγελο στα χείλη οι έφεδροι συνωστίζονται εις τα μεταφορικά μέσα διά την προώθησίν των εις το μέτωπον …». «Με το χαμόγελο στα χείλη ο πρωθυπουργός της Ελλάδος ανήγγειλε την κατάληψιν της Κορυτσάς και την ούτω πραγματοποιηθείσαν πρώτην συμμαχικήν νίκην …» κτλ.
Αλλά δεν έγινε μόνον η πρώτη του στροφή πολεμικό σύνθημα και έκφρασις της εποχής.  Και ο τίτλος του τραγουδιού, το «Κορόιδο Μουσολίνι», βρισκόταν στην πρώτη γραμμή της χιουμοριστικής εμπνεύσεως όλων των συμμάχων γελοιογράφων. Γιατί η λέξις κορόιδο έπαψε να είναι μόνον ελληνική. Είχε γίνει διεθνής χαρακτηρισμός του μακαρίτη του Ντούτσε, που νόμισε πως «τα 4 εκατομμύρια των λογχών του» θα μπορούσαν να δαμάσουν μιαν Ιδέα. Την Ελλάδα.»
(περιοδικό «ΦΑΝΤΑΣΙΑ», τεύχος 9, 21 Οκτωβρίου 1959, σελ. 10).

 

«ΚΟΡΟΙΔΟ ΜΟΥΣΟΛΙΝΙ»
Μουσική: Eldo Di Lazzaro
Στίχοι: Γιώργος Οικονομίδης
Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Γούναρης
Δεύτερη εκτέλεση: Σοφία Βέμπο

Με το χαμόγελο στα χείλη / παν’ οι φαντάροι μας μπροστά
και γίνανε οι Ιταλοί ρεζίλι / γιατί η καρδιά τους δεν βαστά

Κορόιδο Μουσολίνι / κανείς σας δεν θα μείνει
εσύ κι η Ιταλία  / η πατρίδα σου η γελοία / τρέμετε όλοι το χακί

Δεν έχει διόλου μπέσα / κι όταν θα μπούμε μέσα
ακόμη και στη Ρώμη / γαλανόλευκη θα υψώσουμε / σημαία ελληνική

Βρέχει και κάτω από την τέντα / δεν κάνουν βήμα προς τα μπρος
και γράφουν τα’ ανακοινωθέντα / φταίει ο κακός καιρός

Κορόιδο Μουσολίνι / κανείς σας δεν θα μείνει
εσύ κι η Ιταλία  / η πατρίδα σου η γελοία / τρέμετε όλοι το χακί

Δεν έχει διόλου μπέσα / κι όταν θα μπούμε μέσα
ακόμη και στη Ρώμη / γαλανόλευκη θα υψώσουμε / σημαία ελληνική

 

*Τα δυο αυτά πασίγνωστα τραγούδια, θα τα βρείτε στις διάφορες συλλογές τραγουδιών, με τραγούδια της Σοφίας Βέμπο και του Νίκου Γούναρη που κυκλοφορούν. 

 

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Γελάω άμα ακούω για ελληνικό ροκ. Είναι σα να μου λένε αμερικάνικο τσάμικο.
Στέλλα Βλαχογιάννη

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

23/10/1925 Γεννήθηκε στην Ξάνθη ο συνθέτης Μάνος Χατζιδάκις
24/10/2010 Έφυγε από τη ζωή ανήμερα των γενεθλίων της η τραγουδίστρια του Νέου Κύματος Καίτη Χωματά