98 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
14.12.2017
Ορφέας | Main Feed
Κείμενο: Κώστας Πατσαλής

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ / Χρήστος Λεττονός

Δίσκοι στο φως

Κώστας Πατσαλής

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ / Χρήστος Λεττονός
Γράφει ο Κώστας Πατσαλής


Το 1982 κυκλοφόρησε ένας ιδιαίτερος δίσκος και πολύ σημαντικός που όμως, δυστυχώς, έμεινε στο σκοτάδι. Πρόκειται για το δίσκο «Στρατιωτικά» σε μουσική του Χρήστου Λεττονού (το πραγματικό του όνομα ήταν Χρήστος Λυμπιτσούνης). Το θέμα πολύ συγκεκριμένο και τόσο γνώριμο σε όσους υπηρετήσαμε στο στρατό. Εικόνες, συναισθήματα, σκέψεις, αδιέξοδα… Ο δίσκος κυκλοφόρησε από την εταιρεία «Εναλλάξ». Ο ίδιος ο Λεττονός ερμηνεύει τα τραγούδια του δίσκου και είναι εξαιρετικός. Η φωνή του μεταδίδει όλα τα συναισθήματα των στίχων.  Ο Λεττονός είχε περάσει από τις μπουάτ ως ερμηνευτής, είχε συνεργαστεί με τον Μούτση στην «Τετραλογία», με τον Γιάννη Σπανό στον «Μορμόλη» …. Είναι φανερό ότι είχε αγαπήσει πολύ αυτά τα τραγούδια του δίσκου. Είχε κοπιάσει πολύ να τα κυκλοφορήσει όπως φαίνεται από αυτά που εξιστορεί ο ίδιος στο οπισθόφυλλο του δίσκου.

«1976. Μάρτιος. Οι σχέσεις μου με τις διάφορες μπουάτ τελειώνουν πικρά και οριστικά. 14 Νοεμβρίου. Βράδυ. Στο τραίνο για Σαλονίκη. Μεσάνυχτα στη Θήβα. Βλέπω φαντάρους που κατεβαίνουν φορτωμένοι το σάκο τους και χάνονται στο σκοτάδι. Χιόνι και παγωνιά. Μετάθεση… Το παράθυρο του τραίνου θαμπό. Η αίθουσα αναμονής του σταθμού φωτισμένη. Οι φαντάροι άφαντοι μέσα στη νύχτα… Μακριά από τα σπίτια τους. (Αυτή την τακτική δεν την κατάλαβα ποτέ – ούτε την ατέλειωτη διάρκεια της θητείας άλλωστε). Μια επίσκεψη αργότερα στην Αλεξανδρούπολη. Κάποιος φαντάρος – φίλος απ’ τη Σαλονίκη – μόνος κι άρρωστος στο ΚΙΧΝΕ… Μερικούς μήνες μετά, άλλος φίλος της Σαλονικιώτικης παρέας παρουσιάζεται στην Κόρινθο. Πήγα να τον δω στο πρώτο επισκεπτήριο. Είδα εμένα στις κερκίδες του γηπέδου ανάμεσα σε 4500 φαντάρους να περιμένω και να ελπίζω… 1969. Θλιβερές ιστορίες…

Κάπως έτσι, με τέτοιες αφορμές, ωρίμασε φαίνεται η ιδέα του δίσκου. Όταν το κουβέντιασα με τον συμπατριώτη Λάζαρο Ανδρέου, αυτός ενθουσιάστηκε. Πρόσθεσε και τις δικές του εμπειρίες, κλειστήκαμε στο σπίτι για ένα τετράμηνο και δουλεύαμε. Όταν τελειώσαμε περίσσευαν αρκετά τραγούδια. Παρουσιάζω τα “Στρατιωτικά” στην τότε εταιρεία μου και δεν τα δέχονται. “Πολύ ειδικό θέμα” λένε. “Έλλειψη φαντασίας” λέω γω και δεν επιμένω. Τελειώνω κάποτε μ’ αυτή την εταιρεία, πάω σε άλλη, μου λένε τα ίδια, αλλά μου ζητάνε δυο-τρία τραγούδια απ’ τη σειρά (τα «σουξέ»!...). Δεν δίνω τίποτα…». Είναι φανερό ότι τα «θέλω» της τότε δισκογραφίας ήταν πολύ διαφορετικά από τα τραγούδια αυτού του δίσκου. Ο ίδιος ο δημιουργός όμως δεν «κατέθεσε τα όπλα». Να τι γράφει ό ίδιος στο σημείωμα του δίσκου : «…Τα χρόνια περνάνε, εγώ ζωγραφίζω, αλητεύω στο εξωτερικό και το ’79 επιστρέφω στην Ελλάδα αποφασισμένος να ξαναμπλεχτώ στις θλιβερές καλλιτεχνικές ιστορίες, αλλά ν’ αντέξω αυτή τη φορά! Χτυπάω χιλιάδες πόρτες γραφείων τηλεοπτικών, κινηματογραφικών, θεατρικών, μπουάτ κ.λπ. και περνάω ένα χρόνο περιμένοντας… Μοναδική όαση η μπουάτ Λιόγερμα στη Σαλονίκη, όπου, κάθε χρόνο επί μισό μήνα, παρουσιάζω τα “Στρατιωτικά” και αρέσουν. Το ίδιο συμβαίνει σε τέσσερις συναυλίες στη Λήμνο και στις διάφορες ταβέρνες της Αθήνας που τα τραγουδούσα για γνωστούς και αγνώστους. Πεισμένος πια για τα “Στρατιωτικά” και με 30.000 δραχμές που είχα στο Ταμιευτήριο, μπήκα στο στούντιο, να κάνω επιτέλους τον δίσκο σαν παραγωγός-φίλος με τους μουσικούς και χωρίς άγχος μην και ξεπεράσουμε τις καθορισμένες ώρες παραγωγής και καταστραφώ οικονομικά!... Τα βράδια συνέχιζα να τραγουδώ στο μικροσκοπικό Bar 12, εισπράττοντας τα πολύτιμα μεροκάματα που με βοήθησαν ν’ αρχίσω και να τελειώσω τον δίσκο…». Και μαζί του φίλοι-σύμμαχοι σημαντικοί άνθρωποι του χώρου. Γράφει ο Λεττονός : «…Ο Γιάννης Σπανός – 10 χρόνια αγαπημένος φίλος – προσφέρθηκε να παίξει πιάνο. Ο Σταμάτης Κραουνάκης ενορχήστρωσε με όση άνεση ήθελε στο στούντιο και οι φίλοι μουσικοί στο τέλος δεν ήθελαν καν να πληρωθούν – ίσως επειδή για πρώτη φορά αντιμετωπίστηκαν σαν ανθρώπινα όντα… Περάσαμε 70 αξέχαστες ώρες με καφέδες και ουζάκια και τελειώσαμε έναν δίσκο που απ’ την αρχή είχαμε αγαπήσει. Ο Μανώλης Καβουκλής, τέλος, είχε το θάρρος να αναλάβει την εκτύπωση και προώθησή του. Τους ευχαριστώ όλους». Έτσι, επιτέλους, το 1982 ο δίσκος κυκλοφόρησε! Τα τραγούδια είναι σπάνιας ομορφιάς , αλήθειας κι ευαισθησίας. Τα ακούει κανείς από την αρχή ως το τέλος ως μια ενότητα. Ίσως είναι από τους πιο σημαντικούς δίσκους της ελληνικής δισκογραφίας και συνάμα από τους πιο αδικημένους. Και σήμερα είναι δύσκολο να τον βρει κανείς… Όταν όμως τον βρει είναι σίγουρο ότι θ’ ανακαλύψει σ΄αυτόν ένα υπέροχο μουσικό κόσμο , τον μουσικό κόσμο του Χρήστου Λεττονού. Τριάντα δύο χρόνια μετά ακούγεται σαν να γράφτηκε σήμερα, σαν να μην άλλαξε τίποτα στον στρατό και στους φαντάρους…. Αποτυπώνει με ακρίβεια την αγωνία της κατάταξης, τη αναμονή του πρώτου επισκεπτηρίου, τη μοναξιά της σκοπιάς, την προσμονή της άδειας των γιορτών….

  
 

 


ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΑ   / Εναλλάξ 1  (1982)


Μουσική: Χρήστος Λεττονός
Ενορχήστρωση & Διεύθυνση : Σταμάτης Κραουνάκης


Πλευρά Α΄
1. Σάλπισμα (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
2. Τετάρτη βράδυ (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
3. Κατάταξη (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
4. Σε θυμάμαι συχνά (μουσική L.Cohen , στίχοι Χρ. Λεττονού)
5. Το πρώτο επισκεπτήριο (στίχοι Χρ.Λεττονού)
6. Πρώτη έξοδος (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
7. Γενέθλια στο αναρρωτήριο (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
8. Ο λοχίας-Διάλειμμα χαράς (στίχοι: Κ.Βίρβου)


Πλευρά Β’
1. Πρώτη φορά μες στη ζωή (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
2. Σκοπιά στη Φλώρινα (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
3. Γι’ αυτό λοιπόν (στίχοι: Γιώργου Μαρκόπουλου)
4. Άδεια Χριστουγέννων (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
5. Θητεία (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
6. Σαν εκδρομή (στίχοι: Λ.Ανδρέου)
7. Πρώτη φορά μες στη ζωή (ορχηστρικό)
Η ζωγραφική του εξωφύλλου είναι του Μιχάλη Γεωργά.


Το τραγούδι «Τετάρτη βράδυ» το πρωτοτραγούδησε η Άλκηστη Πρωτοψάλτη, αλλά ο συνθέτης το επανέφερε στην ενότητα που ανήκε, στα «Στρατιωτικά». Και το τραγούδι «Ο λοχίας» είχε τραγουδηθεί σε παλιότερο δίσκο αλλά και σε αυτή την περίπτωση ο συνθέτης επαναφέρει το τραγούδι στον κύκλο τραγουδιών που ανήκε.  Το «Γι’ αυτό λοιπόν» είχε τραγουδηθεί στο παρελθόν με άλλους στίχους. Γράφει ο συνθέτης γιατί έγινε αυτό : « Οι αρχικοί, οι τωρινοί στίχοι δηλ. δεν ικανοποίησαν τον παραγωγό της τότε εταιρείας μου , επειδή μόνο ο 2ος και ο 4ος στίχος ομοικαταληκτούσαν». Όσο για το «Σε θυμάμαι ξανά» γράφει ο Λεττονός: «Είναι το Chelsea Hotel του Leonard Cohen – πρότυπό μου επί χρόνια. Βρίσκεται στο δίσκο επειδή α) ταιριάζει με το γενικό κλίμα, β) είναι εκπληκτικό τραγούδι, και γ) προαναγγέλλει μελλοντικό μου δίσκο με τραγούδια του». Δυστυχώς, ο δίσκος με τραγούδια του Cohen δεν έγινε ποτέ, ούτε κι άλλος δίσκος από τον Λεττονό…. Τα «Στρατιωτικά» έμελλε να είναι ο τελευταίος του! Ο καλλιτέχνης αποτραβήχτηκε από τα μουσικά δρώμενα της εποχής. Το 1994 είχε κι ένα άδοξο και τραγικό τέλος αφού νεότατος, στα 45 του χρόνια, έπεσε θύμα πυρκαγιάς στο σπίτι του.
Τα «Στρατιωτικά» είναι ένας εξαιρετικός κύκλος τραγουδιών! Ανακαλύψτε τον!

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Θα ήθελα μια κοινωνία που θα έχει μια γραμμή – οριζόντια – για όλα τα παιδιά που γεννιούνται. Να είναι όλα ίσα στην εκκίνηση. Όταν μου λένε αν είμαι αριστερός, αυτό τους απαντώ.
Θάνος Μικρούτσικος

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

14/12/1883 Γεννήθηκε στη Σμύρνη της Μικράς Ασίας ο μουσουργός Μανώλης Καλομοίρης
15/12/1933 Γεννήθηκε στην Αθήνα ο συνθέτης Άκης Πάνου

ΤΥΧΑΙΑ TAGS