98 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
24.10.2017
Ορφέας | Main Feed
Κείμενο: Τάσο Π. Καραντής

ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ-ΤΡΙΠΟΛΙΤΗΣ-ΔΑΡΡΑ «Ο ΕΠΙΒΑΤΗΣ ΤΟΥ 2014» | COBALT / 2014

Δισκοκριτικές

Τάσος Π. Καραντής

ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ-ΤΡΙΠΟΛΙΤΗΣ-ΔΑΡΡΑ
«Ο ΕΠΙΒΑΤΗΣ ΤΟΥ 2014»
COBALT / 2014

Γράφει ο Τάσος Π. Καραντής


Κυκλοφόρησε, πρόσφατα, η πρώτη(«Ο επιβάτης του 2014» - COBALT / 2014), από τις δυο επανεδόσεις των έργων των Μίκη θεοδωράκη και Κώστα Τριπολίτη(«Ο επιβάτης» & «Ραντάρ»), με ερμηνεύτρια τη Φωτεινή Δάρρα.

Δεν θα μπω, φυσικά, στη σύγκριση με τους δίσκους του 1981 και τις ερμηνείες της Μαρίας Φαραντούρη και της Μαργαρίτας Ζορμπαλά, γιατί, θα ήταν, αφενός, άδικο για την ερμηνεύτρια της νέας γενιάς κι, αφετέρου, άστοχο, αφού ο τίτλος του δίσκου – με τη δυγκατάθεση των δυο δημιουργών του - είναι «Ο επιβάτης του 2014» (τονίζει, δηλαδή, πως πρόκειται, ουσιαστικά, για μια νέα έκδοση(remake) κι όχι για απλή επανεκτέλεση), άρα, κι εγώ, θα τον παρουσιάσω, ακριβώς έτσι, ως μια νέα έκδοση.

Όσοι προέτρεξαν να εκφράσουν γραπτή γνώμη κι ανάλυση, πριν την κυκλοφορία του δίσκου, έγραψαν, μάλλον, ιδεολογικό – δογματικά, ξεχνώντας, το θεμιστόκλειο: «Πάταξον μεν, άκουσον δε!».

Ιδιαίτερα, με λύπησαν τα σχόλια «ενοχοποίησης της ομορφιάς»(της ερμηνεύτριας), που κρύβουν ξεκάθαρο κόμπλεξ και φθόνο. Η ίδια η Δάρρα έδωσε και την απάντησή της(βλ. «ΒΗmagazino/ 9 – 3 - 2014) : «Νομίζω ότι το να είναι κανείς εμφανίσιμος στο τραγούδι αντιμετωπίζεται λίγο ως αδίκημα. Και αυτό συμβαίνει επειδή κάποιοι προσπαθούν να υποκαταστήσουν μέσα τους τον ρατσισμό έναντι των μη εμφανίσιμων με τον ρατσισμό έναντι των εμφανίσιμων…
Είναι ευτυχώς ίδιον του χώρου και όχι του κόσμου. Ο κόσμος πάσχει πολύ λιγότερο από τέτοιες νοσηρές καταστάσεις. Όλα αυτά είναι περισσότερο για εσωτερική κατανάλωση. Γίνεται, βέβαια, προσπάθεια να υποκινηθεί και η κοινή γνώμη, αλλά νομίζω όχι με τόση επιτυχία τελικά. Διαφορετικά, πιστέψτε με, δεν θα υπήρχα».

Ας αφήσουμε, όμως, τον ίδιον τον Μίκη Θεοδωράκη, να μας μιλήσει και να μας τα εξηγήσει όλα, μέσα από το σημείωμά του, στο ένθετο της έκδοσης :

«Ένα από τα βασικότερα στοιχεία στα ποιητικά κείμενα των κύκλων «Επιβάτης» και «Ραντάρ» του Κώστα Τριπολίτη είναι ο εκρηκτικός τους χαρακτήρας. Το στοιχείο αυτό, της έκρηξης, έλειψε και από τις δύο ταυτόχρονες εκτελέσεις τους στην αρχή της δεκαετίας του ‘80, για διάφορους λόγους.
Εκείνο που κατά τη γνώμη μου βάραινε πιο πολύ, ήταν τα ηχητικά όρια της Λαϊκής Ορχήστρας και γι’ αυτό όσοι τραγουδιστές της έντεχνης λαϊκής μουσικής θέλησαν να τα ξεπεράσουν, κατέφυγαν στον ήχο της αμερικάνικης μουσικής και ιδιαίτερα στον ήχο του Χαίντριξ, του κορυφαίου εκπροσώπου αυτής της Σχολής. Το αποτέλεσμα ήταν το περίβλημα (ο αμερικάνικος ήχος) να κυριαρχήσει επί της ουσίας που ήταν ο ελληνικός στίχος και έτσι το κίνημα αυτό να καταταγεί στην ροκ μουσική και να αγκαλιαστεί από την ελληνική νεολαία που διψούσε για εκρηκτικές ηχητικές καταστάσεις.
Ήταν όμως επόμενο με τον ξένο ήχο να χαθεί και η ελληνικότητα του τραγουδιού και από την άλλη πλευρά, την πλευρά του ήχου της ελληνικής λαϊκής ορχήστρας, να μην ικανοποιούνται πια οι νέες ηχητικές κατακτήσεις, οπότε το ευρύ κοινό και κυρίως η νεολαία στράφηκαν προς τα έργα με τον γνήσιο δικό τους ήχο, δηλαδή τα αμερικάνικα.
Ποιος όμως δίνει τον δικό του ήχο σ’ ένα τραγούδι; Βασικά η ενορχήστρωση. Την έκρηξη την πραγματοποιούν η ορχήστρα και ο τραγουδιστής. Αυτές είναι οι σκέψεις που με οδήγησαν στην αναθεώρηση της ενορχήστρωσης και της τραγουδιστικής ερμηνείας αυτών των δύο έργων, δεδομένου ότι ο χρόνος βοήθησε να ξαναγίνουν επίκαιρα τα κείμενα και η μουσική.
Έτσι για την μελωδική ερμηνεία επέλεξα την Φωτεινή Δάρρα, που από καιρό πίστευα ότι τόσο φωνητικά όσο και ερμηνευτικά ανταποκρινόταν απόλυτα στις νέες αντιλήψεις μου για τη μορφή της νέας ερμηνείας, ενώ για την ορχήστρα, αντί για την χρήση των μουσικών οργάνων της ροκ, αποφάσισα ότι η Λαϊκή μου Ορχήστρα είναι ικανή να στηρίξει την απαιτούμενη ηχητική έκρηξη, φτάνει να προσαρμοστεί το κάθε όργανο και ο κάθε μουσικός στην αναγκαιότητα της ριζικής αλλαγής ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.
Όλα ήταν θέματα αντίληψης και σκληρών δοκιμών. Πρώτη η Φωτεινή Δάρρα ανταποκρίθηκε απόλυτα στη νέα αντίληψη ύστερα από πολλές κοπιώδεις, όμως τελικά ευχάριστες προσπάθειες. Όσο για την ορχήστρα, με τη συμπαράσταση του Γιάννη Μπελώνη, ασχοληθήκαμε σχολαστικά με την υλοποίηση των αλλαγών που θα έκαναν τη Λαϊκή Ορχήστρα - χωρίς να χάσει τον χαρακτήρα της - να γίνει ικανή να προκαλεί την απαραίτητη ηχητική έκρηξη που θα βοηθούσε την ανάδειξη των κειμένων που αποκαλύπτουν δραματικά την τραγωδία του ελληνικού λαού στην πλέον σκληρή της μορφή: Όταν δηλαδή δόλιες δυνάμεις προσπαθούν να τον μεταβάλουν σε Επιβάτη μέσα στην ίδια του τη χώρα.».

  
 

 
 


Η Φωτεινή Δάρρα περιγράφει τη συνάντησή της με τον Θεοδωράκη, αλλά μιλά και για την ανακάλυψη, μέσω αυτών των ερμηνειών της, μιας νέας πλευράς του καλλιτεχνικού εαυτού της:

«Όλα ξεκίνησαν με ένα τηλεφώνημα και μια πρώτη συνάντηση στο σπίτι της οδού Επιφανούς 1, στον επάνω όροφο, εκεί όπου βρίσκεται το πιάνο. Κατευθείαν στο ψητό. «Πρέπει να τραγουδήσεις δικά μου τραγούδια». Η δεύτερη συνάντηση ορίστηκε για τη 17η Νοεμβρίου. Οταν μάλιστα η γραμματέας του, που σημείωνε τα ραντεβού του, παρενέβη για να υπενθυμίσει την ιδιαιτερότητα της ημερομηνίας (που ενδέχετο να δημιουργήσει πρακτικά προβλήματα), εκείνος αναφώνησε: «Τόσο το καλύτερο!».
Αυτή τη φορά στον κάτω όροφο, εκεί που είναι τα ηχεία.


Η Φωτεινή Δάρρα άκουσε τον Μίκη Θεοδωράκη να της λέει: «Σκέφτηκα να τραγουδήσεις δύο κύκλους τραγουδιών μου. Ελα να τους ακούσουμε. Να πας ύστερα σπίτι σου να το σκεφτείς και να μου πεις αν συμφωνείς». «Ηταν τόσο μεγάλο και τόσο απότομο όλο αυτό, που συγκρατήθηκα και δεν έβαλα τα κλάματα από τη συγκίνηση», λέει η ίδια στο BΗmagazino.
Σε λίγο τα ηχεία έπαιζαν τον «Επιβάτη» και το «Ραντάρ». «Εχει τόσο ενδιαφέρον να είσαι με τον Μίκη Θεοδωράκη την ώρα που ακούει δικά του έργα. Δεν κάνει σχόλια συνθέτη, π.χ., “Αυτή η μελωδική γραμμή είναι έτσι” ή “Άκου τι παίζουν τα μπουζούκια”. Κάνει σχόλια του απλού κοινού: “Άκου αυτόν τον στίχο” ή “Ωραία το είπε αυτό ο τραγουδιστής”. Ακούει τη μουσική του από απόσταση, σαν τρίτος».
…Ο Μίκης Θεοδωράκης δεν με καθοδήγησε στην ασφάλεια μιας παλιάς ερμηνεύτριας, δεν επιδίωξε να “αντικαταστήσει” κάτι παλαιότερο. Εκανε μια σύνθεση των στοιχείων που είδε σ’ εμένα και με έφτιαξε όπως εκείνος ήθελε για τους συγκεκριμένους δίσκους». Ποιος είναι, όμως, αυτός «ο αληθινός μουσικός εαυτός της», «η κρυφή αλήθεια του εαυτού της» που, όπως θα γράψει ο Μίκης Θεοδωράκης στο σημείωμα των δύο επανεκτελέσεων, βγαίνει για πρώτη φορά στο φως; «Μου είπε ότι βλέπει σ’ εμένα μια κρυμμένη επαναστάτρια, μια εικόνα μου που δεν είχε περάσει ποτέ πριν στον κόσμο. Εκείνη τη στιγμή δεν κατάλαβα τι ακριβώς εννοούσε. Μου αποκαλύφθηκε κατά τη διάρκεια των προβών. Εκείνος ήταν που άρχισε να μου το ενεργοποιεί όλο αυτό. Ηξερα πάντα ότι ως σκέψη είχα κάτι το επαναστατικό, κάτι το ανατρεπτικό, αλλά δεν ήξερα ότι μπορώ να το διοχετεύσω σε τέτοιο βαθμό και στην ερμηνεία μου»( βλ. «ΒΗmagazino/ 9 – 3 - 2014).

 

Ο Κώστας Τριπολίτης, δεν έγραψε κάποιο σημείωμα(είναι γνωστό πως ο στιχουργός είναι φειδωλός στα λόγια, μιλάει με τους στίχους του), αλλά, προφανώς, βέβαια, συγκατάθεσε στον «Επιβάτη του 2014». Ας περάσουμε, όμως, σιγά – σιγά και στο ίδιο το έργο, με λίγα λόγια(ως εισαγωγή) για τη στιχουργία του Κώστα Τριπολίτη, από τον Θάνο Μικρούτσικο : «Ο Τριπολίτης είναι σιδερένιος, είναι γεωμετρικός, είναι μπουνιά στο μαχαίρι! Υπάρχει και σ’ αυτόν λυρισμός, αλλά κρύβεται πίσω από το σίδερο. Έχει δε εκφράσει τη δραματική συγκυρία με δυο τραγούδια του, το ένα το έχω κάνει εγώ κι είναι το “Ανεμολόγιο”(“Έβγαλε βρόμα η ιστορία ότι ξοφλήσαμε”). Κι αυτό το λέει ο Κώστας πριν το ΄89, το προαναγγέλλει κι αυτός, όπως ο Αλκαίος. Επίσης, με εικόνες, κυριολεκτικά, φουτουριστικές, έρχεται και μας λέει από το ‘81, στο τραγούδι του Μούτση, “Δε λες κουβέντα, κρατάς κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα”.»(συνέντευξη στον Τάσο Π. Καραντή, περιοδικό «ΑΥΛΑΙΑ», τεύχος 50(2008), σελ. 34-41).

Περνώντας στο καθεαυτό έργο, «Ο επιβάτης του 2014» είναι, θα το έλεγα, «σκληρά λυρικός» - για να συνάδει και με το στίχο του Τριπολίτη – με το αναγνωρίσιμο, όμως, συνάμα, λαϊκό και δωρικό/επαναστατικό θεοδωρακικό στοιχείο και την, όντως, πιο εκρηκτική ενοχρήστρωση, που ήταν και το ζητούμενο από τον ίδιο το δημιουργό του.

Η φωνή της Φωτεινής Δάρρα, καθαρή – διαυγής, έντεχνη, αλλά κι επιτυχημένα καθοδηγημένη και δασκαλεμένη από τον Θεοδωράκη, εφαρμόζει ταιριαστά κι εναρμονισμένα, με το συγκεκριμένο μουσικό και στιχουργικό υλικό. Είναι, πραγματικά, εξαιρετική ερμηνευτικά κι εκφραστικά, ιδιαίτερα δε, στα περισσότερα κουπλέ, είναι απολαυστική. Ίσως, θα έπρεπε, σε κάποια ρεφρέν, να ήταν πιο χαμηλότονη, να τιθασεύσει τις υψηλές της νότες, ώστε να μην «φωνάζει»(όπως π.χ. στο «Όλοι» κι, ατυχώς, στον ομότιτλο «Επιβάτη», ενώ είναι αρκετά καλή στα κουπλέ τους…), αλλά να βγάζει εσωστρεφή κραυγή.
Γενικότερα, οι ερμηνείες της Δάρρα, έχουν στοιχεία του σύγχρονου έντεχνου, όπως εμφανίζεται από τη δημοφιλή «σχολή Μποφίλιου», λιγότερο όμως θεατράλε και πιο λιτά, αναδεικύοντάς την, ως μια ερμηνεύτρια, αυτής της γενιάς, με δική της ισχυρή ταυτότητα.

Είναι, πραγματικά, απολαυστική, εξαιρετική και, κυρίως, κεντραρισμένη στο ρόλο της, με πολύ καλές ερμηνείες σε κομμάτια όπως τα : «Τα σύνορα εδώ», «Κυριακές», «Στη νύχτα σου δοσμένος», «Αν» και  «Το τραγούδι μου», αλλά – κατά την προσωπική γνώμη μου – οι ερμηνευτικές κορυφές της είναι τα : «Απόστημα», «’80(Ανάμνηση)» και «Σαν να μην έζησα ποτέ».

Οι στίχοι του Κώστα Τριπολίτη - χαρακτηριστικοί του – είναι κοφτεροί και σκληροί και περνάνε μέσα σου συνειδητοποιημένα κι όχι «εν θερμώ», όπως ένα σύνθημα σε διαδήλωση. Σ’ αυτό βέβαια, βοηθάει κι η εύστοχη κι ευφυής θεοδωρακική μελοποίησή τους. Ο Τριπολίτης καταγράφει το διάστημα της μεταπολίτευσης, πριν την Αλλαγή του ’81… για να ξαναγίνει προφητικός, σαφώς, μα και τόσο επίκαιρος σήμερα!

Ο νέος «Επιβάτης», λοιπόν, του 2014, έρχεται, σε μια βαριά πληγωμένη Ελλάδα, μέσα από έναν προφητικό – αγέραστο – θαυμαστό, σύγχρονο, ξανά επίκαιρο, στίχο του Τριπολίτη, ύστατη ελπίδα να ακουστεί από τη νέα γενιά, αφυπνίζοντας τη συνείδησή της, μέσα από τη νέα φωνή της Φωτεινής Δάρρα, που δεν φέρει τον μεταπολιτευτικό στόμφο, αλλά μιλάει τη φωνή του σήμερα, αναζητώντας ώτα για να τον αφομοιώσουν και να λειτουργήσει – γοργά ελπίζω – μέσα τους.

Σωστή, λοιπόν, η επανέκδοση, στο σωστό timing, με σωστή επιλογή φωνής – τραγουδίστριας(Φωτεινή Δάρρα), κι, έτσι, έχουμε στα χέρια μας, έναν φρέσκο δίσκο των Θεοδωράκη – Τριπολίτη, με ρεαλιστικό λόγο κι όχι αερολογίες, όπως θα τον ήθελαν, πιστεύω, στο 2014, οι δημιουργοί του. Το θέτει, εύστοχα, η Φωτεινή Δάρρα : «Είμαστε σε μια εποχή που τα ξαναζούμε όλα αυτά… Ίσως και περισσότερο από τότε. Τον στίχο του Τριπολίτη τον καταλαβαίνεις σήμερα καλύτερα από ό,τι τον καταλάβαινες το 1981.».

Όλα, πια, είναι στ’ αυτιά μας και στα χέρια μας!  

Λίστα τραγουδιών:

1
ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ ΕΔΩ
2
ΤΩΡΑ (ΟΤΕ)
3
ΑΦΙΕΡΩΜΑ
4
ΚΥΡΙΑΚΕΣ
5
ΣΤΗ ΝΥΧΤΑ ΣΟΥ ΔΟΣΜΕΝΟΣ
6
ΑΠΟΣΤΗΜΑ
7
'80 (ΑΝΑΜΝΗΣΗ)
8
ΑΝ
9
ΣΑΝ ΝΑ ΜΗΝ ΕΖΗΣΑ ΠΟΤΕ
10
ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΜΟΥ
11
ΟΛΟΙ
12
ΕΠΙΒΑΤΗΣ


13
Μίκης Θεοδωράκης & Φωτεινή Δάρα, ηχητικό ντοκουμέντο από τις πρόβες

Ανθολόγηση στίχων

Τα σύνορα εδώ
είναι μονάχα οι φυλακές και τα ψυχιατρεία.
Τα σύνορα εδώ
είναι μονάχα οι εκκλησίες και τα στενά σχολεία.

Τα σύνορα εδώ
είναι μονάχα τα γιαπιά κι οι θάλαμοι του ΙΚΑ.
_._
Με καινούριο τώρα επίθετο
κι άλλη ενδυμασία
πήρες ένα δρόμο αντίθετο
και είσαι εξουσία.
_._
Μια ανάπηρη εξουσία
τουφεκίζει τις βδομάδες
σε αργή αυτοκτονία
να τραβάει τις Ελλάδες
του θανάτου η συντεχνία
_._
Κι αν απόψε της καρδιάς σου δε νοιαστείς
ν’ αναλύσεις την κρυμμένη σημασία
θά `σαι αύριο φτηνός διαχειριστής
σε μια ξένη εξουσία.
_._
Το τραγούδι μου σε κάνει να θυμάσαι
χίλια πράγματα
ανακρίσεις, χειρουργεία κι οδοφράγματα.
_._
Μ’ έχουν πάρει από πίσω περιπολικά
κάπου εδώ η σχιζοφρένεια σταθμεύει
ό,τι έχουμε αγαπήσει παθολογικά
από ξένο μισθοφόρο κινδυνεύει.
_._
Επιβάτης στην εξουσία αυτού του κράτους
που τα κάγκελά του χτίζει
υπογράφοντας θανάτους.
Επιβάτης στην υστερία αυτού του τόπου
που τα κόκαλα τσακίζει
και τα όνειρα του ανθρώπου.

 


*Την ενορχήστρωση, τις πρόβες και τη διεύθυνση της ορχήστρας πραγματοποίησε ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης.

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Οι υπάλληλοι όλοι λιώνουν και τελειώνουν σαν στήλες δύο - δύο μες στα γραφεία.
Κώστας Καρυωτάκης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

24/10/2010 Έφυγε από τη ζωή ανήμερα των γενεθλίων της η τραγουδίστρια του Νέου Κύματος Καίτη Χωματά
25/10/1947 Γεννήθηκε ο τραγουδοποιός Θανάσης Γκαιφύλλιας

ΤΥΧΑΙΑ TAGS