129 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
18.07.2018
Ορφέας | Main Feed

Οι δίσκοι που αγαπήσαμε

Δημήτρης Βαγενάς

Η Νάνα Μούσχουρη είναι μία από τις ελάχιστες Ελληνίδες τραγουδίστριες με διεθνή καριέρα, θεωρείται δε η ερμηνεύτρια με τις υψηλότερες πωλήσεις στην ιστορία, έχοντας πουλήσει πάνω από 300 εκατομμύρια δίσκους (ψηφιακούς και βινυλίου). Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, την πορεία της στο τραγούδι και στη ζωή καθόρισαν δύο επιστήθιοι φίλοι της: ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Νίκος Γκάτσος. Η συνεργασία τους ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ‘50 με τραγούδια όπως «Χάρτινο το φεγγαράκι», «Έλα πάρε μου τη λύπη», «Τώρα που πας στην ξενιτιά» κ.ά., και ολοκληρώθηκε στα τέλη της δεκαετίας του ’80 με το δίσκο «Οι μύθοι μιας γυναίκας». Είχε βέβαια μεσολαβήσει ο δίσκος «Σπίτι μου σπιτάκι μου» (1972), όπου τους στίχους υπογράφει ο Νίκος Γκάτσος και τις συνθέσεις μοιράζονται οι Μάνος Χατζιδάκις, Σταύρος Ξαρχάκος, Λουκιανός Κηλαηδόνης και ο Γιώργος Πετσίλας, καθώς και η  «Ενδεκάτη εντολή» (1985) των Γιώργου Χατζηνάσιου – Νίκου Γκάτσου, που είχε τεράστια εμπορική επιτυχία (πλατινένιος δίσκος των 130.000 πωλήσεων), ωστόσο οι «Μύθοι μιας γυναίκας» (1988) είναι η τελευταία ολοκληρωμένη δισκογραφική συνάντηση και των τριών.

Πρόκειται για ένα από τα πιο λυρικά και συμφωνικά έργα του μεγάλου συνθέτη, με τις μελωδίες να θυμίζουν αμυδρά το θρυλικό «Χαμόγελο της Τζοκόντας». Σ’ αυτό συντελούν τόσο οι προσεγμένες ενορχηστρώσεις, που περιλαμβάνουν όργανα όπως βιολί, βιολοντσέλο, κόρνο, άρπα, φλάουτο, όμποε κ.ά., όσο και οι εξαιρετικές ερμηνείες της Μούσχουρη, η οποία αντιμετωπίζει με σεβασμό και συνέπεια το υλικό της: χωρίς να κάνει επίδειξη των φωνητικών της ικανοτήτων (παρόλο που τα τραγούδια είναι ιδιαιτέρως απαιτητικά) τραγουδάει με μία διακριτική μελαγχολία, χωρίς περιττό πάθος και θεατρινισμούς, τους ποιητικούς στίχους του Νίκου Γκάτσου, θυμίζοντας σε ορισμένες περιπτώσεις περισσότερο μία άπειρη πλην ταλαντούχα τραγουδίστρια που κάνει το ντεμπούτο της στη δισκογραφία κι επομένως ακολουθεί κατά γράμμα τις οδηγίες του συνθέτη, παρά μία πεπειραμένη ερμηνεύτρια με διεθνή καταξίωση. 


Ο δίσκος ξεκινάει με το επικό τραγούδι «Η θυσία της Αντιγόνης», όπου η Μούσχουρη υποδύεται την Αντιγόνη αναδεικνύοντας το μεγαλείο της φωνής της, και λίγο μετά μάς συστήνεται με αυτοπεποίθηση ως Θεοδώρα, («Έχω τα δώρα του Θεού / με λένε Θεοδώρα»), ξεκαθαρίζοντάς μας πως «εγώ δε μοιάζω μ’ άλλη / και το κεφάλι / δε σήκωσα ποτέ μου». Στα πιο χαμηλόφωνα και μελαγχολικά «Είπα επί γης ειρήνη» και «Ταορμίνα» αναφέρεται στην αγάπη και στην ειρήνη, και στην καταστροφή και στο θάνατο αντίστοιχα, προσπαθώντας να διατηρήσει την ελπίδα της σε αντίξοες συνθήκες: το μεν πρώτο τελειώνει με το στίχο «Είπα επί γης ειρήνη / μα δε μ’ άκουσε κανείς», ενώ στο δεύτερο συμπεραίνει:

«Κάθε φορά, κάθε φορά
ίδιο - ίδιο το παραμύθι
Με τη χαρά, με τη χαρά
πάντα - πάντα κι η συμφορά»

Στη συνέχεια έχουμε το «Πότε πεθαίνει ο έρωτας», ένα τραγούδι γεμάτο λυρισμό που αναφέρεται στην ερωτική απόγνωση, καθρεφτίζοντας την γυναικεία ψυχοσύνθεση:

«Στον ήλιο προσευχήθηκα
να διώξει τ’ άγριο χιόνι
να γίνω εγώ παράθυρο
κι εσύ το χελιδόνι.

Με τη θολή σου τη ματιά
και με τα σκοτεινά σου λόγια
μαύρες πέτρες φύτεψες
και την ερημιά προφήτεψες.»

Όπως γράφει κι ο συνθέτης στο σημείωμα το δίσκου, «η Εισαγωγή αυτή που ακούγεται σαν κραυγή ανήκει στο ερώτημα ‘‘πότε πεθαίνει ο έρωτας’’. Όμως κανένας δεν το ξέρει». Κι ακολουθεί «Ο σταυρός», ένα θεατρικό τραγούδι που, αν και απευθύνεται σε κάποιον, πρόκειται για έναν «μονόλογο περισσότερο, παρά διάλογο, μιας και τα ερωτήματα μένουν αναπάντητα», όπως γράφει κι ο Μάνος Χατζιδάκις, το οποίο τελειώνει με την τραγική διαπίστωση: «Ξέρω πως αν ήταν και ξυπνούσες μιαν αυγή / πάλι το σταυρό σου θα ‘χαν έτοιμο στη γη». Αμέσως μετά, η Αγαθή Δημητρούκα πραγματεύεται τις δύο όψεις των πραγμάτων μέσα απ’ το κομμάτι «Ήρωες και θύματα». Πρόκειται για το μοναδικό τραγούδι του δίσκου που υπογράφει η τότε σύντροφος του Νίκου Γκάτσου, καθώς εκείνος πάνω στην ίδια μελωδία είχε γράψει το «Του καιρού τα βήματα», το οποίο έμεινε εκτός δισκογραφίας. Όπως γράφει κι η ίδια η στιχουργός στο βιβλίο «Νίκος Γκάτσος: Όλα τα τραγούδια» (εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ) «αιτία γι’ αυτή τη σφήνα ήταν η μεγάλη κούραση που είχε νιώσει ο Νίκος Γκάτσος με τις συνεχείς αναθεωρήσεις και αλλαγές ιδεών του Μάνου Χατζιδάκι. Φοβούμενη ότι η κούραση αυτή θα απέβαινε σε βάρος της υγείας του –όντως αρρώστησε σε λίγους μήνες – και δεδομένου ότι γνώριζα τη μελωδία αρκετά καλά, του υποσχέθηκα ένα ‘’δωράκι’’. Όταν όμως έδωσε τους στίχους στο Μάνο Χατζιδάκι κι εκείνος τελικά συμφώνησε, είπε: ‘’Μάνο, πρέπει να σου αποκαλύψω ότι τα λόγια αυτά τα έχει γράψει η Αγαθή’’». Ακολουθεί η «Πόλκα των Εβραίων της Πράγας», ένα κομμάτι αργό και παγωμένο σαν εμβατήριο θανάτου, το οποίο αναφέρεται στους Εβραίους, που υπέφεραν πρώτοι τη βαρβαρότητα του Ναζισμού.

Στη συνέχεια, έχουμε τέσσερα τραγούδια – αφιερώματα σε τέσσερις διαφορετικές προσωπικότητες: το «Μαύρος ταύρος μπήκε στο χορό» αποτελεί μια χαμπανέρα για τον F. G. Lorca,  και θυμίζει, σύμφωνα πάντα με το συνθέτη, «ταυρομαχία πριν αρχίσει, κραυγή σαΐτα από γυναίκα ευρισκόμενη σ’ έκσταση, εκτέλεση νυχτερινή σε πάρκο επαρχιακής πόλης». Στους Maurice Jaubert, Om Kalsoum και Alma Mahler είναι αφιερωμένα τα κομμάτια «Τα λόγια που περίμενα», «Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα» και «Κραυγές για ενός Αγγέλου μνήμη» αντίστοιχα, αφού ο Χατζιδάκις έγραψε τις μουσικές εμπνεόμενος από το καλλιτεχνικό τους έργο, και εν γένει από τη ζωή τους. Το πρώτο, συγκαταλέγεται στα πιο ερωτικά τραγούδια του Γκάτσου, αποτελώντας έναν ύμνο στον πληγωμένο έρωτα:

«Φωτιές ο ήλιος γύρω μας ανάβει
και σπέρνει στον αφρό χρυσά φλουριά
τι κρίμα που δεν ήσουνα καράβι
τι κρίμα που δεν ήμουνα στεριά.

Γλυκό ψωμί σου ζύμωνα
για να ξεχνάς τις λύπες
τα λόγια που περίμενα
ποτέ δε μου τα είπες.»

Η μελωδία του επόμενου τραγουδιού είναι αργή σα θρήνος, κι η ενορχήστρωση λιτή, ενισχύοντας την τραγικότητα των στίχων:

«Στο Νείλου τ’ αμμοχώραφα
και στα νερά τα μαύρα
σαλεύει τα μεσάνυχτα
του κάτω κόσμου η σαύρα.

Με το χρυσό της το κλουβί
και τ’ ασημένιο τάσι
μαζεύει αδύνατες ψυχές
τον Άδη να χορτάσει.»

Τέλος, το τραγούδι «Κραυγές ενός Αγγέλου μνήμη» γράφτηκε από το Νίκο Γκάτσο κατά παραγγελία, αφού ο συνθέτης έδωσε στο συνεργάτη του λεπτομέρειες για τη ζωή της Alma Mahler, γοητευμένος από την προσωπικότητα και τη ζωή της.

Ο κύκλος τραγουδιών «Οι μύθοι μιας γυναίκας» κυκλοφόρησε το 1988 σε δίσκο 33 στροφών και CD. Το ένθετο εκτός από τους στίχους, περιέχει διευκρινιστικά σχόλια του συνθέτη (αποσπάσματα των οποίων παρέθεσα αυτούσια) σχετικά με τη δημιουργία των μελωδιών και των στίχων.

«ΟΙ ΜΥΘΟΙ ΜΙΑΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ» (Έργο 40, 1988)

Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις, Στίχοι: Νίκος Γκάτσος
Ερμηνεύει η Νάνα Μούσχουρη

01.Η θυσία της Αντιγόνης
02.Είπα επί γης ειρήνη
03.Ταορμίνα
04.Με λένε Θεοδώρα
05.Πότε πεθαίνει ο έρωτας
06.Ο σταυρός
07.Ήρωες και θύματα (στίχοι: Αγαθή Δημητρούκα)
08.Η πόλκα των Εβραίων της Πράγας
Τέσσερα Αφιερώματα:
09.Μαύρος ταύρος μπήκε στο χορό (Μια χαμπανέρα για τον F. G. Lorca)
10.Τα λόγια που περίμενα (Ένα τραγούδι για τον Maurice Jaubert)
11.Στου Νείλου τ’ αμμοχώραφα (Μια ελεγεία για την Om Kalsoum)
12.Κραυγές για ενός Αγγέλου μνήμη (Ένα ταγκό για την Alma Mahler)

Ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μάνος Χατζιδάκις
Παραγωγή: PolyGram
Συντονισμός παραγωγής: Νίκος Καραγιάννης
(PolyGram 1988)

 

 

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Πάντα θα έχουμε ανάγκη από ουρανό.
Μίλτος Σαχτούρης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

18/7/1998 Έφυγε από τη ζωή νικημένη από τον καρκίνο η ερμηνεύτρια Φλέρυ Νταντωνάκη

ΤΥΧΑΙΑ TAGS