66 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
22.01.2018
Ορφέας | Main Feed

Οι δίσκοι που αγαπήσαμε

Δώρα Παπαδοπούλου

Δε μου αρέσουν ούτε οι συγκρίσεις, ούτε οι κλίμακες, ούτε οι βαθμοί των επιθέτων. Δε μου αρέσει δηλαδή να διαβάζω για ένα δίσκο ή έναν καλλιτέχνη «ο σπουδαιότερος», ο «μεγαλύτερος», ο «τεράστιος», το «τίποτα». Ακόμη κι αν είναι έτσι, ειδικά αν είναι έτσι, ούτε το έργο ούτε ο καλλιτέχνης χρειάζονται κανενός είδους χαρακτηρισμό, μιας και αρκεί να υπάρχουν, να παίζουν ή να τραγουδούν ή να παίζονται και να το αποδεικνύουν. Έτσι κι αλλιώς, κάθε έργο, για να περιοριστώ στους δίσκους, έχει την αξία του, μεγάλη ή μικρή, μουσική ή άλλη και αυτή είναι που ορίζει και τη μοίρα του, αν και ο κανόνας πάντα θα έχει και τις εξαιρέσεις του. Αν με ρωτήσετε αν η αντίληψη της αξίας αυτής είναι υποκειμενική, θα σας έλεγα πως είναι απλά συλλογική.

Ένας τέτοιος δίσκος, με τη δική του ιδιαίτερη αξία και τη δική του σημαντικότητα, όπως αυτή καταγράφεται από την απήχηση του κοινού, τη μνήμη από καλλιτέχνες και ανθρώπους, τις πωλήσεις του ως τις μέρες μας, τη διαχρονικότητα των τραγουδιών του και άλλα, είναι η «Θητεία» του Γιάννη Μαρκόπουλου και του Μάνου Ελευθερίου. Ένας δίσκος που κυκλοφόρησε το 1974 από την Columbia, στη δισκογραφική έξαρση αμέσως μετά την μεταπολίτευση, με την ερμηνευτική συμμετοχή του Χαράλαμπου Γαργανουράκη, της Τάνιας Τσανακλίδου και του Λάκη Χαλκιά. Την ορχήστρα διευθύνει ο ίδιος ο συνθέτης. Οι ηχογραφήσεις έγιναν στα στούντιο της Columbia στον Περισσό. Ο δίσκος επανεκδόθηκε όπως ήταν φυσικό, τη δεκαετία του 1990 και σε cd.

Ο δίσκος αυτός, είναι σίγουρα σε κάποιο βαθμό ένας δίσκος της εποχής του. Τον γέννησαν ταραγμένες μέρες και γεγονότα που σήμερα φαντάζουν μακρινά. Για τους νεότερους, τα γεγονότα της χούντας και της μεταπολίτευσης πήραν πια τη θέση τους στην ιστορία και είναι δύσκολο πια να εκληφθούν ως βιώματα, ακόμη και που αυτούς που σε κάποιο βαθμό τα έζησαν. Ας λάβουμε υπόψη, ως προς αυτό, πως ο δίσκος ξεκίνησε να ηχογραφείται το Νοέμβρη του ‘73, εν μέσω της χούντας στη δύση της και λίγο πριν ξεσπάσει η εξέγερση του Πολυτεχνείου. Ωστόσο, σε αντίθεση με άλλες μουσικές δημιουργίες της ίδιας περιόδου, που συνδέθηκαν πιο άμεσα και πιο χαρακτηριστικά με γεγονότα και καταστάσεις, τούτος εδώ ο δίσκος παραμένει ιδιαίτερα διαχρονικός και εν γένει προφητικός.
Σε αυτό το τελευταίο συνηγορούν πολλά. Κυρίως, από τη μία, η αλληγορική γραφή του Μάνου Ελευθερίου στους στίχους, που φροντίζει με το ποιητικό του «είναι», να δείχνει ή να υποδηλώνει, χωρίς να περιγράφει ή να παρακινεί. Παλεύοντας ο ακροατής να καταλάβει τους στίχους του ποιητή, άθελά του, τους ερμηνεύει και τους προσαρμόζει στην πραγματικότητά του. Είναι ένα εντυπωσιακό παιχνίδι λέξεων και νοημάτων μέσα στους στίχους και γύρω από αυτούς. Τα λόγια σίγουρα έχουν την τιμητική τους.
Όπως και τα χρόνια. Γιατί, από την άλλη, είναι και η μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου. Κάτι που συναντάμε, όχι μόνο στη «Θητεία» φυσικά, αλλά και σε άλλα έργα του συνθέτη. Αν πούμε πως η μουσική του Θεοδωράκη εκείνης της εποχής, μας φέρνει αυτόματα στο νου τον αγώνα και την πάλη και σηκώνει τα λάβαρα της επανάστασης, εδώ έχουμε μία άλλου είδους πάλη. Πιο εσωτερική, πιο διαρκή, πιο αφηρημένη, πιο κοντά σε παραδοσιακές και βυζαντινοπρεπείς φόρμες, πιο κοντά σε μύθους.
Αυτά τα δύο μαζί, δηλαδή ο στίχος και η μουσική, παραπέμπουν σε μία τέχνη λίγο μαντική, έναν ιδιότυπο μουσικό χρησμό, που μπορεί ένας άνθρωπος ή μία εποχή να τον αναλύσει και να τον ερμηνεύσει σύμφωνα με τα δεδομένα του. Έτσι, φαίνεται το έργο να χτυπά τη φλέβα της διαχρονικότητας. Ο Γιάννης Μαρκόπουλος ευτύχησε να έχει τρεις άξιους ερμηνευτές, με δύο εκ των οποίων συνεργαζόταν για πρώτη φορά. Η Τάνια Τσανακλίδου με φωνή, λιγότερο θεατράλε από αυτό που γνωρίσαμε αργότερα, αλλά  καθαρή και ξάστερη. Ο Γαργανουράκης, κρητικός κι αυτός στην καταγωγή, με χροιά που θυμίζει Ξυλούρη και που ένα άπειρο αυτί ίσως γελαστεί, αλλά με τη δική της δύναμη και ευαισθησία. Ο Λάκης Χαλκιάς είχε ήδη συνεργαστεί ξανά με το Γιάννη Μαρκόπουλο και η ουσιαστική συμμετοχή του εδώ, με τις ιδιαίτερες ερμηνείες του, ήταν η απόλυτα φυσική συνέχεια αυτής της συνεργασίας.
Στις πιο σημαντικές στιγμές του δίσκου, την πρώτη  θέση κατέχει, μάλλον δίκαια, το ξεκίνημα. Είναι το τραγούδι «Τα λόγια και τα χρόνια», ερμηνευμένο από το Χαράλαμπο Γαργανουράκη με τρόπο που το σφραγίζει, με τη λιτή μελωδική «δανεική» εισαγωγή από το έταιρο πολύ γνωστό τραγούδι του δίσκου, τα «Μαλαματένια λόγια» και το παιδικό κλάμα μαζί με τις πρώτες νότες. Είναι ένα τραγούδι από εκείνα που δίκαια καταγράφηκαν ως σημαντικά και πολύτιμα και αντέχουν στα χρόνια, χαμένα ή μη. Αυτά τα δύο τραγούδια του δίσκου, λειτουργούν επί της ουσίας ως οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος, κρατώντας τα σκήπτρα, χωρίς να υπολείπεται ο ρόλος των υπολοίπων στην ολοκλήρωση του έργου. Το παρολίγον φινάλε του δίσκου, ο προεπίλογος που τιτλοφορείται «Πρόλογος στον Αθανάσιο Διάκο», διατηρεί την εξαιρετική δυναμική της διφωνίας Χαλκιά – Γαργανουράκη.
Η αρχική κυκλοφορία του δίσκου πέρασε όπως ήταν αυτονόητο εκείνα τα χρόνια και από τα φίλτρα της λογοκρισίας και κάποιες λέξεις ή φράσεις από τους πρωτότυπους στίχους του Ελευθερίου κόπηκαν και υποχρεώθηκαν να αντικατασταθούν. Αργότερα, οι στίχοι «αποκαταστάθηκαν», στις συναυλιακές παρουσιάσεις καθώς και  μέσω επανεκτελέσεων κάποιων τραγουδιών σε επόμενες δισκογραφικές δουλειές του Μαρκόπουλου.

Τα λόγια και τα χρόνια
(Χαράλαμπος Γαργανουράκης)
Τα λόγια και τα χρόνια τα χαμένα / και τους καημούς που σκέπασε καπνός
η ξενιτιά τα βρήκε αδελφωμένα
Κι οι ξαφνικές χαρές που ήρθαν για μένα / ήταν σε δάσος μαύρο κεραυνός
κι οι λογισμοί που μπόρεσα για σένα


Και σου μιλώ σ' αυλές και σε μπαλκόνια / και σε χαμένους κήπους του Θεού
κι όλο θαρρώ πως έρχονται τ' αηδόνια
με τα χαμένα λόγια και τα χρόνια  / εκεί που πρώτα ήσουνα παντού
και τώρα μες στο κρύο και στα χιόνια


Η μοίρα κι ο καιρός το 'χαν ορίσει
στον κόσμο αυτό να ρίξω πετονιά ( ή Παρασκευή το βράδυ στις εννιά / Παρασκευή το βράδυ του φονιά)
κι η νύχτα χίλια χρόνια να γυρίσει
Στο τέλος της γιορτής να τραγουδήσει
αυτός που δεν εγνώρισε γενιά
και του καημού (ή λαού) την πόρτα να χτυπήσει

Δεν ήτανε ρολόι σταματημένο / σε ρημαγμένο κι άδειο σπιτικό
οι δρόμοι που με πήραν και προσμένω
Τα λόγια που δεν ξέρω σου τα δένω / με τους ανθρώπους που 'δαν το κακό
και το 'χουν στ' όνομά τους κεντημένο


Αυτός που σπέρνει δάκρυα και πόνο / θερίζει την αυγή ωκεανό (ή θανατικό)
μαύρα πουλιά τού δείχνουνε το δρόμο
Κι έχει τη ζωγραφιά κοντά στον ώμο, / σημάδι μυστικό και ριζικό
πως ξέφυγε απ' τον ʼδη κι απ' τον κόσμο


Η μοίρα κι ο καιρός το 'χαν ορίσει ...

Μαλαματένια λόγια
(Λάκης Χαλκιάς, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Τάνια Τσανακλίδου)
Μαλαματένια λόγια στο μαντήλι / τα βρήκα στο σεργιάνι μου προχθές
τ' αλφαβητάρι πάνω στο τριφύλλι / σου μάθαινε το αύριο και το χθες
μα εγώ περνούσα τη στερνή την πύλη / με του καιρού δεμένος τις κλωστές


Τ' αηδόνια σεχτηκιάσανε στην Τροία / που στράγγιξες χαμένα μια γενιά
καλύτερα να σ' έλεγαν Μαρία / και να 'σουν ράφτρα μες στην Κοκκινιά
κι όχι να ζεις μ' αυτή την κομπανία / και να μην ξέρεις τ' άστρο του φονιά


Γυρίσανε πολλοί σημαδεμένοι / απ' του καιρού την άγρια πληρωμή
στο μεσοστράτι τέσσερις ανέμοι / τους πήραν για σεργιάνι μια στιγμή
και βρήκανε τη φλόγα που δεν τρέμει / και το μαράζι δίχως αφορμή


Και σαν τους άλλους χάθηκαν κι εκείνοι / τους βρήκαν να γαβγίζουν στα μισά
κι απ' το παλιό μαρτύριο να 'χει μείνει / ένα σκυλί τη νύχτα που διψά
γυναίκες στη γωνιά μ' ασετυλίνη / παραμιλούν στην ακροθαλασσιά


Και στ' ανοιχτά του κόσμου τα καμιόνια / θα ξεφορτώνουν στην Καισαριανή
πώς έγινε με τούτο τον αιώνα / και γύρισε καπάκι η ζωή
πώς το 'φεραν η μοίρα και τα χρόνια / να μην ακούσεις έναν ποιητή


Του κόσμου ποιος το λύνει το κουβάρι / ποιος είναι καπετάνιος στα βουνά
ποιος δίνει την αγάπη και τη χάρη / και στις μυρτιές του Άδη σεργιανά
μαλαματένια λόγια στο χορτάρι / ποιος βρίσκει για την άλλη τη γενιά


Με δέσαν στα στενά και στους κανόνες / και ξημερώνοντας μέρα κακή (ή Παρασκευή)
τοξότες φάλαγγες και λεγεώνες / με πήραν και με βάλαν σε κλουβί
και στα υπόγεια ζάρια τους αιώνες / παιχνίδι παίζουν οι αργυραμοιβοί


Ζητούσα τα μεγάλα τα κυνήγια / κι όπως δεν ήμουν μάγκας και νταής
περνούσα τα δικά σου δικαστήρια / αφού στον Άδη μέσα θα με βρεις
να με δικάσεις πάλι με μαρτύρια / και σαν κακούργο να με τιμωρείς

Θητεία
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος
Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Τα περιεχόμενα του δίσκου
01 ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΑ ΧΑΜΕΝΑ
(Χαράλαμπος Γαργανουράκης)
02 ΤΟ ΚΑΡΥΟΦΙΛΙ ΜΑΝΑ ΜΟΥ
(Τάνια Τσανακλίδου, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Λάκης Χαλκιάς)
03 ΕΙΔΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ
(Λάκης Χαλκιάς)
04 ΠΗΡΑΝ Τ' ΑΝΑΠΛΙ (Μεσαιωνικό τραγούδι)
( Τάνια Τσανακλίδου, Λάκης Χαλκιάς / Χαράλαμπος Γαργανουράκης)
05 ΕΙΔΑΜΕ ΕΙΔΑΜΕ
(Χαράλαμπος Γαργανουράκης)
06 ΜΑΛΑΜΑΤΕΝΙΑ ΛΟΓΙΑ
(Λάκης Χαλκιάς, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Τάνια Τσανακλίδου)
07 ΣΤΗ ΒΡΥΣΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΤΑΜΟ
(Λάκης Χαλκιάς)
08 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΘΑΝΑΣΙΟ ΔΙΑΚΟ
(Λάκης Χαλκιάς, Χαράλαμπος Γαργανουράκης)
09 ΤΗ ΔΟΞΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ
(Χαράλαμπος Γαργανουράκης)

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Όποιος δεν έχει τίποτα μονάχα αυτός ξέρει το τίποτα.
Κατερίνα Γώγου

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

Δεν έχουν καταχωρηθεί γεγονότα.

ΤΥΧΑΙΑ TAGS