109 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
24.04.2018
Ορφέας | Main Feed

Οι δίσκοι που αγαπήσαμε

Τάσος Π. Καραντής

«Τα 18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας” είναι το “πιστεύω” της αιώνιας πάλης της Ρωμιοσύνης για την Ελευθερία». Αυτή η φράση του Μίκη Θεοδωράκη, νομίζω πως συμπυκνώνει τη σημασία και την αξία αυτού, του πιο χαρακτηριστικού ίσως, έργου του της περιόδου της δικτατορίας. Η γέννηση των «Λιανοτράγουδων», αλλά κι οι συμπληγάδες που πέρασαν, μέχρι να μελοποιηθούν και να εκδοθούν, έχουν περιγραφεί, πολύ γλαφυρά, στην επανέκδοση του δίσκου(MIKIS THEODORAKIS, EMI, remasters vol. 8/2003), από τον ίδιο τον Θεοδωράκη και τον Ρίτσο.
Το ρεζουμέ είναι το εξής : ο Θεοδωράκης ζήτησε από τον Ρίτσο ποιήματα εμπνευσμένα από την τότε επικαιρότητα να τα κάνει τραγούδια κι ο Ρίτσος έγραψε κάτι απλό και λιτό, που να εκφράζει ολόκληρη την τότε κατάσταση, ένα ποίημα αντίστασης, αλλά απλό όπως ήταν κι ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ. Τα «18 λιανοτράγουδα» γράφτηκαν από τον Ρίτσο το 1968 στη Λέρο και τη Σάμο και κατάφεραν να φτάσουν, μυστικά και κρυφά, στον Θεοδωράκη, τρία χρόνια αργότερα στο Παρίσι, όπου και μελοποιήθηκαν τη διετία 1971 - 1973.
Τα «18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» γνώρισαν 4 δισκογραφικές εκδόσεις. Πρωτοπαρουσιάστηκαν ζωντανά στις 17 Ιανουαρίου 1973 στο Albert Hall στο Λονδίνο, όπου τα ερμήνευσαν η Μαρία Φαραντούρη, ο Πέτρος Πανδής, η Αφροδίτη Μάνου κι ο ίδιος ο Θεοδωράκης . Αυτοί ήταν κι οι τραγουδιστές που τα ερμήνευσαν στην πρώτη τους έκδοση, το 1973, που κυκλοφόρησε στη Γαλλία από την EMI France. Γράφει ο Μίκης Θεοδωράκης για την πρώτη ζωντανή παρουσίασή τους: «Όταν πήρα το μικρόφωνο και τραγούδησα για πρώτη φορά “Την Ρωμιοσύνη μην την κλαις”, έξι χιλιάδες κεριά φώτισαν την αχανή αίθουσα … από ‘κει και πέρα, όπου παρουσιάζαμε τα “Λιανοτράγουδα” έπεφταν τα θέατρα από τον ενθουσιασμό».
Το 1973 επισκέφτηκε τον Μίκη Θεοδωράκη στο Παρίσι, ο Γιώργος Νταλάρας μαζί με τον παραγωγό Αχιλλέα Θεοφίλλου. Γράφει ο Θεοδωράκης: «Θυμάμαι μια ολόκληρη μέρα που τους έπαιζα και τραγουδούσα τα νέα μου τραγούδια και ανάμεσά τους τα “Λιανοτράγουδα”. Τότε τα πρωτάκουσε και μαζί με την εταιρία αποφάσισαν να τα κυκλοφορήσουν παρά την απαγόρευση.». Πράγματι τα «Λιανοτράγουδα» ηχογραφήθηκαν την ίδια χρονιά(μάλιστα ακριβώς τις μέρες της εξέγερσης του Πολυτεχνείου!) κρυφά στην Ελλάδα, από τον Γιώργο Νταλάρα με τη συμμετοχή της Άννας Βίσση. Γράφει πάλι ο Θεοδωράκης: «Πρέπει να σημειωθεί ότι την εποχή εκείνη ξέσπασαν τα γεγονότα στο Πολυτεχνείο, οπότε η απαγόρευση της μουσικής μου από την Χούντα, που ίσχυε πάντα, έγινε ακόμα πιο αυστηρή. Ήταν ένα τόλμημα να ηχογραφήσουν και να κυκλοφορήσουν αυτό το έργο κάτω από τη μύτη της σπαρασσόμενης Χούντας. Γι’ αυτό κι εγώ, εξόριστος ακόμα, υποδέχθηκα αυτή την πράξη με συγκίνηση και ευγνωμοσύνη. Το ίδιο εξακολουθώ να αισθάνομαι και σήμερα. Τους ευχαριστώ».
Βέβαια, ο δίσκος κυκλοφόρησε το 1974, μετά την πτώση της χούντας, και λόγω του πολιτικού κλίματος των ημερών, αλλά και της παρουσίας του δημοφιλούς ερμηνευτή, πούλησε 100.000 αντίτυπα κι είναι – εξαιρουμένου του εθνικού «Άξιον Εστί» - ο ένας από τους δυο πλατινένιους δίσκους(ο άλλος είναι «Ο ερωτικός Θεοδωράκης» με τον Γιάννη Πάριο) της δισκογραφίας του Θεοδωράκη! Το λέω αυτό – για τον καταλυτικό ρόλο του Νταλάρα στο δίσκο – γιατί την ίδια χρονιά, το 1974, κυκλοφόρησαν κι άλλες δυο εκδόσεις των «Λιανοτράγουδων», η μια(MINOS 1974) με τους ερμηνευτές(Φαραντούρη, Πανδής, Μάνου, Κωστούλης) της πρώτης εκτέλεσης του έργου,  κι η άλλη(LYRA 1974) με τους: Μαρία Δημητριάδη, Ελένη Βιτάλη, Κ. Καμένο, Σ. Πασπαράκη και Σ. Κρυστάλη, οι οποίες όμως δεν είχαν καμιά εμπορική επιτυχία κι απήχηση στο ευρύ κοινό. 
 
Κι ο αντίλογος του Γιάννη Αγγελάκα
«… Από τη μέρα που έπεσε η Χούντα, μας είχαν φάει τ’ αυτιά για έναν μεγάλο Έλληνα συνθέτη, τον Θεοδωράκη, που έγραφε επαναστατικά τραγούδια. Περιμέναμε πως και πώς να τον ακούσουμε. Και ο πρώτος δίσκος που άκουσα ήταν με τον Νταλάρα να λέει “Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις”. Μου ’ρθε να βάλω τα κλάματα. Ήταν μία από τις μεγαλύτερες μουσικές απογοητεύσεις της ζωής μου. Μου φάνηκε – σαν ήχος, σαν ύφος, σαν λόγια – κάτι τελείως ξεπερασμένο. Κατάλληλο μόνο για soundtrack της ΚΝΕ. Επαναστατικά τραγούδια του βουνού, όταν εμείς ήμασταν ήδη στις λεωφόρους. Εμένα όλο αυτό το πακέτο “ΚΝΕ – Θεοδωράκης – Επανάσταση” μου βρώμαγε.».
Γιάννης Αγγελάκας
Περιοδικό «Octava»
Τεύχος 1, Οκτώβριος 2005, σελ. 53

Τα «18 λιανοτράγουδα» είναι, κυρίως, τετράστιχα, γι’ αυτό κι έχουν μελοποιηθεί από τον Θεοδωράκη σε μικρές μουσικές φόρμες διάρκειας 1-1,5 έως 2-2,5 λεπτών. Έχουν τις ρίζες τους στην ελληνική, δημοτική και λαϊκή παράδοση, ενώ οι στίχοι είναι από τους πιο χαρακτηριστικούς του ποιητικού ύφους και της γλώσσας του Ρίτσου. Ακούστηκαν περισσότερο τα «Κουβέντα μ’ ένα λουλούδι», «Το κυκλάμινο» & «Εδώ το φως» και, φυσικά, το τραγούδι – σύμβολο των «Λιανοτράγουδων» είναι η «Ρωμιοσύνη»(«Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαις»), το οποίο μέχρι τις μέρες μας ακούγεται σε διαδηλώσεις κι απεργίες και, πραγματικά, προκαλεί ρίγη συγκίνησης, νομίζω, ακόμα και σ’ όσους είναι απολιτίκ. Είναι τόσο επική η μουσική, οι στίχοι κι η ερμηνεία του Νταλάρα, που πραγματικά σε συγκλονίζει! Εξαιρετικά, ακόμα, τραγούδια, που κι αυτά συγκλονίζουν, όπως τα αποδίδει ο Νταλάρας, είναι και τα «Μνημόσυνο» και «Ο ταμένος».
Αξίζει, επίσης, να παρατηρήσω εδώ το πόσο επιτυχημένα έχει μπει ερμηνευτικά στο “θεοδωρακικό ύφος” ο νεαρός τότε (24χρονος) Νταλάρας, σε σημείο, όπως έχω ξαναγράψει (βλ. Τ. Καραντή «”Ταξιδεύοντας” – ο Νταλάρας τραγουδάει Λοΐζο, Χικμέτ και Ρίτσο», περιοδικό «ΑΥΛΑΙΑ», τεύχος 36, σελ. 14-15), να επηρεαστεί η ερμηνεία του και σε κομμάτια(«Ταξιδεύοντας» & «Το δίχτυ») του Μάνου Λοΐζου (σε ποίηση του Ναζίμ Χικμέτ και σε μετάφραση του Γιάννη Ρίτσου), που ηχογραφήθηκαν την ίδια αυτή περίοδο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου κι έμελλε να παραμείνουν ανέκδοτα για 35 χρόνια και να κυκλοφορήσουν το 2007 στη συλλογή «Αχ χελιδόνι μου – ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδάει Μάνο Λοΐζο» (MINOS-EMI / 2007).
Τέλος, να μεταφέρω εδώ, την μαρτυρία του τραγουδιστή Κώστα Σμοκοβίτη (βλ. συνέντευξή του στον ΟΡΦΕΑ) για τις συνθήκες της τότε ζωντανής παρουσίασης των «Λιανοτράγουδων» από τον Νταλάρα: «Την περίοδο 1973-1974 εμφανίστηκα στα καινούρια “Δειλινά”, ένα μαγαζί που χτίστηκε για την επανεμφάνιση στη νύχτα του Στέλιου Καζαντζίδη, που ποτέ δεν έγινε. Τελικά, ξεκινήσαμε με σχήμα: Γιώργος Νταλάρας, Χαρούλα Αλεξίου, εγώ, η Ελπίδα, η Μαρία Ρωμανού, ο Ζαν Ρομπέρ κι η Άννα Βίσση, που μόλις είχε έρθει από την Κύπρο. Μας συνόδευε η μεγάλη ορχήστρα του Νίκου Λαβράνου με σολίστες στο μπουζούκι τον Χρήστο Νικολόπουλο και τον Γιάννη Μπιθικώτση. Θυμάμαι, σ’ αυτό το πρόγραμμα, έλεγε ο Γιώργος Νταλάρας τα “Λιανοτράγουδα” του Θεοδωράκη κι εγώ το “Καλημέρα Ήλιε” του Λοΐζου κι ερχόταν η ασφάλεια, γιατί ήταν Χούντα ακόμα, κι εμείς φεύγαμε από τα καμαρίνια προς τη θάλασσα, για να μη μας βουτήξουνε για αυτόφωρο!». Άλλες, δύσκολες, εποχές για το τραγούδι, που καλό θα είναι να τις γνωρίζουμε όλοι μας.
 






 
Ακούγοντας, όμως, σήμερα ξανά τα «Λιανοτράγουδα», δεν θα ήμουν, ειλικρινής με τον εαυτό μου, αν δεν έλεγα, πως δύσκολα ακούγονται πλέον έξω από την εποχή τους κι έξω από μια αγωνιστική ατμόσφαιρα. Δεν είναι τυχαίο, για παράδειγμα, πως ένα τραγούδι - σύμβολο σαν τη «Ρωμιοσύνη», έμεινε έξω, τα επόμενα χρόνια, από το συναυλιακό ρεπερτόριο του Νταλάρα, ενώ, πήραν πιο τακτική θέση τα θεοδωρακικά «Αγάπη» & «Ξημερώνει», από το «Ραντάρ». Είναι κάποια έργα, που ενώ παίζουν έναν κορυφαίο ρόλο στον καιρό τους, δεν έχουν, ακριβώς λόγω αυτής της πολύ συγκεκριμένης τους ταυτότητας και ταύτισης, τη διαχρονικότητα που απαιτείται για να μιλήσουν και σε άλλες εποχές και καιρούς. Αυτό όμως σε τίποτα δεν μειώνει την σημαντικότητά τους, την αξία τους και τον συγκεκριμένο ιστορικό ρόλο τους. Απλά, ανήκουν στην περίπτωση εκείνη, που επιβεβαιώνει την λαϊκή παροιμία «κάθε πράγμα στον καιρό του».
 
Οι τίτλοι των τραγουδιών
01 ΑΝΑΒΑΦΤΙΣΗ (Γιώργος Νταλάρας)
02 ΚΟΥΒΕΝΤΑ Μ' ΕΝΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
03 ΚΑΡΤΕΡΕΜΑ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
04 ΛΑΟΣ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
05 ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ (Γιώργος Νταλάρας)
06 ΑΥΓΗ (Άννα Βίσση, Γιώργος Νταλάρας)
07 ΔΕ ΦΤΑΝΕΙ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
08 ΠΡΑΣΙΝΗ ΜΕΡΑ (Γιώργος Νταλάρας, Άννα Βίσση)
09 ΣΥΛΛΕΙΤΟΥΡΓΟ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
10 ΤΟ ΝΕΡΟ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
11 ΤΟ ΚΥΚΛΑΜΙΝΟ (Γιώργος Νταλάρας, Άννα Βίσση)
12 ΛΙΓΝΑ ΚΟΡΙΤΣΙΑ (Άννα Βίσση, Γιώργος Νταλάρας)
13 Τ' ΑΣΠΡΟ ΞΩΚΚΛΗΣΙ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
14 ΕΠΙΤΥΜΒΙΟ (Γιώργος Νταλάρας)
15 ΕΔΩ ΤΟ ΦΩΣ (Γιώργος Νταλάρας)
16 ΤΟ ΧΤΙΣΙΜΟ (Γιώργος Νταλάρας)
17 Ο ΤΑΜΕΝΟΣ (Γιώργος Νταλάρας)
18 ΤΗ ΡΩΜΙΟΣΥΝΗ ΜΗΝ ΤΗΝ ΚΛΑΙΣ (Γιώργος Νταλάρας & Χορωδία)
Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Άλογα περήφανα οι επιθυμίες μου γονάτισαν κάθισαν χάμω.
Μίλτος Σαχτούρης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

Δεν έχουν καταχωρηθεί γεγονότα.

ΤΥΧΑΙΑ TAGS