100 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
18.10.2017
Ορφέας | Main Feed

Τα πρόσωπα

Κωνσταντίνος Γρηγοριάδης

Αντώνης Νταλγκάς: Η τεράστια φωνή του σμυρναίικου ρεμπέτικου


Γράφει ο Κωνσταντίνος Γρηγοριάδης



  Συνήθως, πολλοί, εκ του ακουστικού κοινού, συνδέουν, στο νου τους, το ρεμπέτικο τραγούδι, με προσωπικότητες, όπως ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Στράτος Παγιουμτζής, ο Βασίλης Τσιτσάνης, δηλαδή κυρίως με την Πειραιώτικη Σχολή και το μεταπολεμικό ρεμπέτικο.

Όμως, πριν από το 1934, στον ελλαδικό χώρο ανθίζει το λεγόμενο σμυρναίικο ρεμπέτικο(χωρίς μπουζούκι),το οποίο έφεραν οι πρόσφυγες στην Ελλάδα, μετά την τραγωδία της Μικρασιατικής καταστροφής.

Αυτό το μουσικό ρεύμα είχε κύριους εκπροσώπους τον Παναγιώτη Τούντα, το Σπύρο Περιστέρη, το Κώστα Σκαρβέλη, το Βαγγέλη Παπάζογλου.

Ερμηνευτής αυτής της περιόδου, ο οποίος, αν και είναι ελάχιστα γνωστός σήμερα, είχε εκπληκτικά φωνητικά χαρίσματα, υπήρξε ο Αντώνης Διαμαντίδης(Νταλγκάς), που συνέβαλε στη διαμόρφωση της αστικής λαϊκής μουσικής των Ελλήνων τις δεκαετίες του ’20 και του ’30.

Βίος

 Γεννήθηκε το 1892 στο προάστιο Αρναούτκιοϊ της Κωνσταντινούπολης. Ήταν το τρίτο παιδί μιας ευκατάστατης οικογένειας, ύστερα από δυο κορίτσια, τις αδελφές του Αικατερίνη και Ελένη. Εκεί παρακολούθησε, πιθανότατα, τα πρώτα του μαθήματα ενώ παράλληλα δούλευε βοηθώντας τον εμποροράφτη πατέρα του. Έγινε γιλεκάς, επάγγελμα το οποίο δεν άσκησε ποτέ.

 Ήδη από το 1850 λόγω των ευνοϊκών οικονομικών εξελίξεων, δημιουργείται η ανάγκη ψυχαγωγίας όλων των κοινωνικών στρωμάτων μέσα από το τραγούδι. Επίσης κομπανίες σχηματίζονται και περιοδεύουν σε μεγάλες πόλεις του Ελληνισμού, όπως η Σμύρνη, η Κωνσταντινούπολη και η Αλεξάνδρεια. Στο περιβάλλον αυτό μεγαλώνει και ο Αντώνης Νταλγκάς, που ακούει και θαυμάζει τους σπουδαίους Τούρκους ερμηνευτές της εποχής εκείνης. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Φίλανδρου Μάρκου(φίλος αρχικά και μετέπειτα γαμπρός του Νταλγκά) στον Παναγιώτη Κουνάδη, ο μεγάλος ερμηνευτής πλησιάστηκε από ένα μουσικό της ορχήστρας, ο οποίος του έδωσε την ευκαιρία να τραγουδήσει. Εκείνο το βράδυ, γύρω στα 1910, η φωνή του εντυπωσίασε στο βαθμό που εντάχθηκε στο σχήμα εκείνο. Γρήγορα έμαθε ούτι και κιθάρα και εξαπλώθηκε η φήμη του. Την  εποχή εκείνη απέκτησε και το ψευδώνυμο «Νταλγκάς»,που σημαίνει στα τούρκικα «κύμα», λόγω των κυματισμών και των τσακισμάτων της φωνής του.

  Από το 1910 μέχρι το 1922 εργάστηκε ως μουσικός στην Κωνσταντινούπολη και περιόδευε στην Σμύρνη, που ήταν τότε το σημαντικότερο πολιτιστικό και οικονομικό κέντρο του Ελληνισμού. Αυτά τα χρόνια συνεργάζεται με τη «Σμυρναϊκή Εστουδιαντίνα» και κυρίως με το Σμυρνιό Γιώργο Σαβαρή(1884-1949) και τον επίσης Σμυρνιό Γιώργο Βιδάλη(1884-1948).

Λίγο μετά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922, συνειδητοποιώντας τους κινδύνους που θα μπορούσαν να υπάρξουν για τους Έλληνες της Μικράς Ασίας, αποφάσισε με την οικογένειά του (την Αργυρώ Νικολάου και την κόρη του Άννα) να εγκαταλείψει την Κωνσταντινούπολη. Στις 8 Δεκεμβρίου θα επιβιβαστεί στο υπερωκεάνιο «Βασιλεύς Αλέξανδρος», αλλά θα αποβιβαστεί στον Πειραιά στις 16 Δεκεμβρίου 1923.

  Ερχόμενος στην Ελλάδα, ως ένας πρόσφυγας μεταξύ εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων, αντίκρυσε την αδυναμία του ελληνικού κράτους να εντάξει τους ξεριζωμένους στην ελληνική κοινωνία. Βέβαια, ο ερχομός του μεγάλου κύματος προσφύγων θα ανατρέψει ριζικά τα δεδομένα, καθώς θα μεταμορφωθεί η χώρα, διότι αναπτύσσονται σημαντικά ορισμένοι τομείς, όπως η οικονομία, ο πολιτισμός και βελτιώνεται και η κοινωνική ζωή.

Μέσα σε αυτό το κλίμα ο Νταλγκάς έρχεται σε επαφή με μουσικούς είτε Μικρασιάτες είτε ντόπιους στο καφενείον «Μικρά Ασία» και αρχίζει να τραγουδά στα πιο γνωστά κέντρα της εποχής. Επίσης, εμφανίστηκε στο «Ακταίον» του Νέου Φαλήρου και στου «Μουρούζη».Συνεργάστηκε με τον Κώστα Τζόβενο, τον Κώστα Καρίπη, το Δημήτρη Σέμση, τον Παναγιώτη Τούντα.

  Μετά το 1920 αναπτύσσουν τη δραστηριότητα τους στον ελλαδικό χώρο οι ευρωπαϊκές εταιρείες δίσκων, οι οποίες πραγματοποιούν τις ηχοληψίες μέσω κινούμενων συνεργείων από ειδικά μηχανήματα. Από το 1924 μέχρι το 1931 ηχογραφούνται πέντε χιλιάδες ελληνικά τραγούδια, από τα οποία τα περισσότερα είναι μικρασιάτικα. Φυσικά, ο Αντώνης Νταλγκάς έδωσε το στίγμα του στη δισκογραφία ξεκινώντας το 1924 στην Odeon ηχογραφώντας τα τραγούδια «Αχ αυτά τα μάτια τρελή μου μαυρομάτα», «Μαύρη ζωή μικρούλα μου», «Λειβαδιά α λα Μωραΐτα», «Σαμπάχ μανέ», τα οποία αφετηριακά είχαν ως αναγραφόμενο ερμηνευτή τον Κώστα Μιχαηλίδη, κάτι που διορθώθηκε από παρέμβαση του ίδιου του Νταλγκά.
Συνεχίζοντας να δίνει το παρόν στη δισκογραφία, το 1925 υπογράφει συμβόλαιο εκατό τραγουδιών το χρόνο(πραγματικά πολύ υψηλός αριθμός) με το παράρτημα της εταιρείας «His Master’s voice», στην οποία υπάρχουν καταγεγραμμένες περισσότερες από 240 ηχογραφήσεις. Συνεργάζεται επίσης με τη γαλλική «Pathe», με τη γερμανική «Polydor», αλλά και με την «RCA Victor» και την «Orthophonic». Δέκα τραγούδια ηχογραφήθηκαν σε διάφορες εταιρείες την περίοδο 1938-1941.

  Από το 1933 και μετά προχωρεί σε μια στροφή στη σταδιοδρομία του, καθώς απομακρύνεται από τη δισκογραφία και εμφανίζεται κυρίως σε κέντρα διασκέδασης επιστρέφοντας στα τραγούδια των αρχών της καριέρας του, τα οποία προσαρμόζονται στις αισθητικές αλλαγές της δεκαετίας του ’30. Αυτή η υποχώρηση του τραγουδιστή, συνδέεται αφενός με την επιρροή της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στις δισκογραφικές εταιρείες (μείωση των ηχογραφήσεων στο 25% της παραγωγής) και αφετέρου με την εμφάνιση ενός νέου μουσικού ρεύματος, του πειραιώτικου ρεμπέτικου, το οποίο εισάγει ως κύριο όργανο το μπουζούκι. Το νέο είδος κερδίζει έδαφος, αρχίζει να κυριαρχεί στις προτιμήσεις των ακροατών, θέτοντας στο περιθώριο το σμυρναίικο ρεμπέτικο, του οποίου οι συνθέτες γράφουν τραγούδια με μπουζούκια, για να προσαρμοστούν στη νέα καλλιτεχνική κατάσταση. Αυτή η περιθωριοποίηση σφραγίζεται με την εισβολή της λογοκρισίας από τη δικτατορία του Μεταξά, αφού προηγουμένως (1934) απαγορεύθηκε ο αμανές και στην Τουρκία από τον Κεμάλ Ατατούρκ. Τα χρόνια εκείνα λοιπόν τραγουδά στην «Ταβέρνα του Γιούλη» στο Κουκάκι, αλλά και σε γιορτές και πανηγύρια. Από αυτές τις εμφανίσεις θα κερδίσει σημαντικά ποσά, τα οποία θα διαθέσει για την οικογένεια και τους φίλους του τη μαύρη περίοδο της Κατοχής.

  Στην κατοχική περίοδο θα φύγουν από τη ζωή πολλοί εκπρόσωποι της «μικρασιάτικης σχολής», όπως ο Παναγιώτης Τούντας, ο Κώστας Σκαρβέλης, ο Γιώργος Κάβουρας, ο Γιοβάν Τσαούς. Ο Νταλγκάς θα αποχωρήσει οριστικά από το τον Απρίλιο του 1941 από το τραγούδι βυθισμένος στη μελαγχολία. Απεβίωσε στις 18 Δεκεμβρίου 1944 πικραμένος και απογοητευμένος.

Το έργο

  Η παραγωγή του καλλίφωνου ερμηνευτή ξεπερνά τα 450 τραγούδια, εκ των οποίων, περισσότερα από εξήντα είναι δημιουργίες του ίδιου. Ηχογράφησε, κυρίως, σμυρναίικα και ρεμπέτικα, ανώνυμα και επώνυμα, αλλά και πάνω από ενενήντα αμανέδες, περισσότερους από οποιονδήποτε άλλον Έλληνα τραγουδιστή.
Μαζί με τον Κώστα Νούρο και τον Ευάγγελο Σωφρονίου είναι οι καλύτεροι εκτελεστές αμανέδων, του δύσκολου προς ερμηνεία μουσικού είδους.

Έχει συνεργαστεί με τον Παναγιώτη Τούντα(είκοσι οκτώ τραγούδια), με το Γιάννη Δραγάτση(δεκαπέντε τραγούδια), με τον Κώστα Σκαρβέλη(δεκαεπτά τραγούδια) και άλλους συνθέτες. Ως συνθέτης, είκοσι έξι τραγούδια του ερμήνευσαν η Ρόζα Εσκενάζυ, η Χρυσούλα Στίνη, η Ρίτα Αμπατζή, ο Κώστας Νούρος, ο Ζαχαρίας Κασιμάτης, ο Γρηγόρης Ασίκης, ο Νίκος Γούναρης, ο Γιώργος Βιδάλης. Το ρεπερτόριο του επίσης περιλαμβάνει δημοτικά, ρομάντζες, ελαφρά τραγούδια.

Συνοψίζοντας

  Παρά το γεγονός ότι λίγοι ακούν σήμερα τραγούδια της σμυρναίικης περιόδου, ο Αντώνης Νταλγκάς, αναμφισβήτητα, είναι μια από τις σπουδαιότερες φωνές του ελληνικού τραγουδιού. Με το σπάνιο φωνητικό του χάρισμα, συνέβαλε στη διάσωση μιας παράδοσης αιώνων, η οποία χωρίς αυτόν και τους άλλους σημαντικούς εκφραστές, ελάχιστα δείγματα θα είχαν διασωθεί. Η ικανότητά του στους κυματισμούς και τα τσακίσματα επηρέασε και νεότερους ερμηνευτές και δίδαξε τον τρόπο ερμηνείας, τον οποίο χρησιμοποίησαν οι επόμενοι ως εφαλτήριο για να χαράξουν τη δική τους πορεία.


          Σημειώσεις

1) Πέρα του ενδιαφέροντος, το άρθρο - αφιέρωμα γράφτηκε με σκοπό την εδραίωση και την ισχυρή παρουσία στο διαδίκτυο της γνήσιας ελληνικής λαϊκής μουσικής τέχνης των πρώτων δεκαετιών του 20ου αιώνα, την οποία όσο ανακαλύπτει κάποιος, τόσο μαγεύεται. Η έρευνα για τα σπουδαία αυτά πολιτιστικά επιτεύγματα είναι αναγκαίο να συνεχιστεί, μόνο και μόνο για να υπάρξει αντίσταση στην παρακμή και διάσωση της ποιότητας.
2) Βασική πηγή που αξιοποιήθηκε  για το έργο και το βίο του Αντώνη Νταλγκά είναι το βιβλίο του Παναγιώτη Κουνάδη με τίτλο «Φωνές του ρεμπέτικου: Αντώνης Νταλγκάς»,που κυκλοφόρησε το 2012 με τη εφημερίδα «Τα Νέα».
3) Όποιος ενδιαφέρεται να ακούσει ηχογραφήσεις του Αντώνη Νταλγκά, παραπέμπω στο κανάλι του youtube με τίτλο «pankonstantopoulos». Κυρίως όμως παραπέμπω στην ιστοσελίδα rebetiko.sealabs.net, έναν διαδικτυακό χώρο χιλιάδων ρεμπέτικων τραγουδιών, στα οποία μπορεί ο καθένας να έχει πρόσβαση αρκεί να γίνει  μέλος.
4) Ορισμένα από τα πιο γνωστά τραγούδια που έχει ηχογραφήσει, είναι τα ακόλουθα : «Από λίγο, λίγο», «Πολίτικο ζεϊμπέκικο», «Μπαρμπαγιαννακάκης», «Που να βρω γυναίκα να σου μοιάζει», «Αμανές της αυγής», «Αμανές καληνύχτας», «Δερβισάκι», «Οι μάγκες», «Μόρτισσα τσαχπίνα».

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Εν αρχή ην ο ήχος κι όχι ο λόγος.
Σταύρος Ξαρχάκος

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

18/10/1920 Γεννήθηκε στην Αθήνα η ηθοποιός και επί σειρά ετών υπουργός Πολιτισμού Μελίνα (Μαρία Αμαλία) Μερκούρη
18/10/1931 Πέθανε ο αμερικανός εφευρέτης του φωνογράφου Τόμας Έντισον
18/10/1979 Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης τιμάται από τη Σουηδική Ακαδημία με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας
19/10/1969 Ο Μίκης Θεοδωράκης μεταφέρεται από τη χούντα στο στρατόπεδο Ωρωπού
19/10/1993 Έφυγε από τη ζωή χτυπημένος από την επάρατη νόσο ο τραγουδιστής Διονύσης Θεοδόσης

ΤΥΧΑΙΑ TAGS