148 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
18.11.2017
Ορφέας | Main Feed

Τα πρόσωπα

Τάσος Π. Καραντής

Οι δυο τραγουδιστές – μύθοι του ελληνικού τραγουδιού είναι ο Στέλιος Καζαντζίδης κι ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Αν κι ανήκω σ’ αυτούς που δεν πιστεύουν σε μύθους και μυθολογίες, σαφώς κι ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης(1922 - 2005) είναι μεγάλος τραγουδιστής, μεγάλος από εύρος και λαϊκό ηχόχρωμα φωνής, αλλά - εξίσου σημαντικό για έναν ερμηνευτή - κι από ρεπερτόριο. Γι’ αυτό και δημιούργησε μια από τις μεγαλύτερες ερμηνευτικές σχολές του ελληνικού τραγουδιού. Και μόνο τους κύκλους του Μίκη Θεοδωράκη να είχε τραγουδήσει ο Μπιθικώτσης, είχε εξασφαλίσει ήδη τον τίτλο του τραγουδιστή – συμβόλου για την Αριστερά κι όχι μόνο. Θυμίζω απλά : «Επιτάφιος», «Πολιτεία Α», «Αρχιπέλαγος», «Επιφάνια», «Το τραγούδι του νεκρού αδερφού», «Πολιτεία Β» κ.ά. Και, βέβαια, πέρα και πάνω από όλα, τα – εθνικής εμβέλειας – «Άξιον Εστί» και «Ρωμιοσύνη». Αυτοί εξάλλου είναι κι οι μοναδικοί δύο εμπορικά επιτυχημένοι δίσκοι( «Ρωμιοσύνη» -χρυσός/60.000) & «Άξιον Εστί»- πλατινένιος/500.000) στην δισκογραφία του Μπιθικώτση. Το «Άξιον Εστί», μάλιστα, μοιράζεται, μαζί με το δίσκο «50 χρόνια ρεμπέτικο τραγούδι» του Νταλάρα, την 5η θέση στο ΤΟΠ-10 των δίσκων με τις υψηλότερες πωλήσεις της ελληνικής δισκογραφίας.
Εκτός από τον Θεοδωράκη όμως, ο Μπιθικώτσης έχει τραγουδήσει και τους μεγαλύτερους Έλληνες συνθέτες, από τους ρεμπέτες και λαϊκούς Τσιτσάνη, Γιάννη Παπαϊωάννου, Καλδάρα, Μητσάκη, Δερβενιώτη, Άκη Πάνου κ.ά., μέχρι, φυσικά, τον Χατζιδάκι, τον Ξαρχάκο, τον Σπανό, τον Μούτση κ.ά. Κι όχι μόνο, μια κι ο Μπιθικώτσης, ήταν αυτός που επανεκτέλεσε, επαναφέροντάς τα στην εποχή του(δεκαετία του ’60), τα σπουδαιότερα τραγούδια του Βαμβακάρη, του Τσιτσάνη κ.ά. Ήταν, δηλαδή, ο πρώτος διδάξας στις επανεκτελέσεις των ρεμπέτικων, πριν το επαναλάβει, με μεγάλη επιτυχία, ο Νταλάρας τη δεκαετία του ’70.
Όμως, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης ήταν κι ένας σημαντικός δημιουργός, ένας πολύ καλός λαϊκός συνθέτης και τραγουδοποιός, όπου στην καριέρα του έγραψε αρκετά τραγούδια – επιτυχίες, που τα τραγούδησε, είτε ο ίδιος, είτε άλλοι σπουδαίοι συνάδελφοί του τραγουδιστές. Και νομίζω, ότι πρέπει να γίνει γνωστή, ιδιαίτερα στη νεότερη γενιά ακροατών, κι αυτή η πλευρά του με τα όμορφα δικά του τραγούδια κι εκεί θέλει να εστιάσει αυτή εδώ η αναφορά μου. Γιατί, ο Μπιθικώτσης δεν ήταν ένας “έντεχνος” τραγουδιστής που τραγούδησε τους μεγάλους μας ποιητές (Ρίτσο, Σεφέρη, Ελύτη), αλλά ένας λαϊκός τραγουδιστής, ένας τραγουδιστής των νυχτερινών κέντρων, όπως κι όλοι οι μεγάλοι τραγουδιστές του τραγουδιού μας, που το φυτώριό τους ήταν τα νυχτερινά λαϊκά μαγαζιά. Εξάλλου, ο Μπιθικώτσης, ως και το τέλος της καριέρας του, συνέχιζε να εμφανίζεται σε νυχτερινά κέντρα. Μάλιστα, ένα από τα παράπονά του ήταν, ότι όλοι επικεντρώνονταν στην ιδιότητά του, του τραγουδιστή, παραβλέποντας αυτήν του συνθέτη. Αυτό, το δικό του, εξίσου ποιοτικό, ρεπερτόριο θέλουμε να φωτίσουμε. Αξίζει να αγαπάμε και να τιμάμε τον Μπιθικώτση και γι’ αυτά τα τραγούδια του.  
Ας εξετάσουμε λοιπόν το συνθετικό έργο του Γρηγόρη Μπιθικώτση, ανά δεκαετίες. Να ξεκαθαρίσω, επίσης, ότι δεν σκοπεύω εδώ να παρουσιάσω την πλήρη καταγραφή των συνθέσεών του - το έχει κάνει αυτό, λεπτομερέστατα, ο Γιώργος Τσάμπρας στο «Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Σερ του ελληνικού τραγουδιού» - (MINOS-EMI/η βιογραφία του σε βιβλίο με 6 cd, σε έρευνα κι επιμέλεια έκδοσης Κώστα Μπαλαχούτη) – αλλά, να κάνω μια βασική, για κάθε δεκαετία, σκιαγράφηση, εστιάζοντας στα γνωστότερα της δισκογραφίας του, στις μεγάλες επιτυχίες του δηλαδή. 
 

Από «Το καντήλι τρεμοσβήνει» στο «Φεγγάρι χλωμό»
Δεκαετία του ’50

Η πρώτη ηχογραφημένη σύνθεση του Γρηγόρη Μπιθικώτση μας πηγαίνει στα 1949, στα πρώτα χρόνια της καριέρας του, όπου ξεκίνησε ως συνθέτης, με το τραγούδι «Το καντήλι τρεμοσβήνει», σε στίχους του Χαράλαμπου Βασιλειάδη, γνωστού κι ως “Τσάντα”. Το πρώτο του αυτό τραγούδι που βγήκε σε δίσκο, είχε την τύχη να το πει ο Μάρκος Βαμβακάρης!  
Καμιά εικοσαριά τραγούδια κυκλοφόρησε τη δεκαετία του ’50 ο Μπιθικώτσης, σε δίσκους, κυρίως 78, αλλά και 45 στροφών. Συνεργάστηκε με σημαντικούς στιχουργούς της εποχής(Κώστας Βίρβος, Χαράλαμπος Βασιλειάδης, Χρήστος Κολοκοτρώνης, Δημήτρης Γκούτης κ.ά.), ενώ, πολλά απ’ αυτά τα είπαν μεγάλα ονόματα : Μάρκος Βαμβακάρης, Πρόδρομος Τσαουσάκης, Στέλιος Καζαντζίδης, Μανώλης Αγγελόπουλος, Καίτη Γκρέυ, Γιώτα Λύδια, Πόλυ Πάνου, Ρένα Ντάλια κ.ά.
Από την παραγωγή αυτής της δεκαετίας βγήκαν τρεις πολύ μεγάλες επιτυχίες, γνωστές ως τα σήμερα, το τραγούδι που τον καθιέρωσε ως ερμηνευτή, δηλαδή το «Τρελοκόριτσο» (1955) καθώς και το  «Σε τούτο το στενό» (1959), που τα είπε ο ίδιος μαζί με την Ελένη Κώτσογλου και την Ρία Κούρτη αντίστοιχα, και το «Φεγγάρι χλωμό»(1959), που το είπε ο Μανώλης Αγγελόπουλος, ενώ ο Μπιθικώτσης τον σιγοντάρισε. 

Από τον «Μάγκα του Βοτανικού » στον «Κυρ Θάνο»
Δεκαετία του ’60
Η δεκαετία του ’60 είναι για τον Μπιθικώτση η “θεοδωρακική δεκαετία”, αλλά, πέρα από τα μεγάλα αυτά έργα που ερμήνευσε, συνέχισε να γράφει και τα δικά του τραγούδια, βγάζοντας μάλιστα αρκετές επιτυχίες.
Έδωσε και πάλι τραγούδια σε μεγάλους ερμηνευτές της εποχής : Καίτη Γκρέυ, Πόλυ Πάνου, Βίκυ Μοσχολιού, Στράτος Διονυσίου, Χαρούλα Λαμπράκη κ.ά., ενώ, ανέδειξε τον Λευτέρη Μυτιληναίο δίνοντάς του το μεγάλο σουξέ «Αμφιβολίες».
Τη δεκαετία του ’60 την ανοίγει ουσιαστικά η μεγάλη επιτυχία «Του Βοτανικού ο μάγκας»(1963) κι ακολουθούν, στους αντίστοιχους ομώνυμους δίσκους των 33 στροφών, η «Επίσημη αγαπημένη»(1968), «Μια γυναίκα φεύγει»(1969) και «Το μεσημέρι καίει το μέτωπό σου». Την ίδια αυτήν περίοδο, αναθερμαίνεται η συνεργασία του Γρηγόρη Μπιθικώτση με στον στιχουργό Κώστα Βίρβο, όπου θα κορυφωθεί τη δεκαετία του ’70. Ήδη όμως, απ’ αυτήν τη δεκαετία, έχουμε δυο μεγάλες επιτυχίες τους : «Στου Μπελαμή το ουζερί» & «Ο Κυρ Θάνος».

«Ο έρωτας γεννήθηκε για δύο» στην «Εγνατίας 406»
Δεκαετία του ’70

Τη δεκαετία του ’70 κορυφώνεται και παγιώνεται η συνεργασία του Γρηγόρη Μπιθικώτση με τον Κώστα Βίρβο, μέσα από επτά (7) κοινούς τους κύκλους τραγουδιών : «Α - Ω»(1971), «Ουράνιο τόξο»(1972), «Πράσινο φως»(1973), «Μικροί καημοί»(1975), «Στη μεγάλη λεωφόρο»(1976), «Χαμένες αγάπες»(1977) & «Πατέρα μου»(1979). Ακόμα, θα δώσει και κάποια τραγούδια του στον Σταμάτη Κόκοτα.
Αλλά, η δεκαετία θα ανοίξει, όμως, με μια δική του (μουσική & στίχοι) επιτυχία («Ο έρωτας γεννήθηκε για δύο»), για να ακολουθήσουν οι υπόλοιπες, μαζί με τον Βίρβο : «Ρίξε μια ζαριά καλή», «Σάντα Μαρία», «Εγνατίας 406», «Καράβι με σημαία ξένη» & «Ένα όμορφο αμάξι με δυο άλογα».

Οι τελευταίοι προσωπικοί δίσκοι δικών του τραγουδιών
Δεκαετίες ’80 & ‘90
Η δεκαετία του ’80 ανοίγει με την τελευταία, σε ολόκληρο δίσκο, συνεργασία του Μπιθικώτση με τον Βίρβο, στη δουλειά τους «Μεγαλοπρέπεια»(1980). Στα μέσα της δεκαετίας (1985) θα συμμετάσχει με κάποια τραγούδια του στον προσωπικό δίσκο του Δημήτρη Κατοίκου («Το ταξίδι»), ενώ, την επόμενη χρονιά (1986) κυκλοφορεί ο δίσκος του «Σήμερα», όπου τον μοιράζεται ερμηνευτικά με την Πίτσα Παπαδοπούλου και το Λεωνίδα Βελή.
Τέλος, τη δεκαετία του ’90, κυκλοφορεί ο τελευταίος προσωπικός διπλός δίσκος με δικά του τραγούδια και τον ίδιο ως ερμηνευτή («Ο άγνωστος θεός»/1990).
Μπορεί απ’  αυτήν την περίοδο να μη βγήκε η μεγάλη επιτυχία, αλλά, απ’ την άλλη, αποδείχτηκε ότι ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, συνέχιζε, ως συνθέτης, να είναι δημιουργικός και να γράφει και να κυκλοφορεί τραγούδια και δίσκους.

Το “κύκνειο άσμα” με τους «Χάρτες» του Γρηγόρη Μπιθικώτση του νεότερου
Με την αυγή του 21ου αιώνα (το 2000) και λίγα χρόνια πριν το θάνατό του (2005), ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης μας παρέδωσε την τελευταία του δουλειά, αποκλειστικά ως συνθέτης αυτή τη φορά, όπου υπέγραψε τη μουσική για τον δίσκο του γιου του Γρηγόρη Γρ. Μπιθικώτση με τον τίτλο «Οι χάρτες». Πρόκειται για μια ενότητα τραγουδιών σε στίχους των Πάνου Φαλάρα, Ελένης Γιαννατσούλια, Θοδωρή Γραμμένου, Γρηγόρη Μπιθικώτση και Γρηγόρη Γρ. Μπιθικώτση. 

Το ύστατο χαίρε - «Του Βοτανικού ο μάγκας»
Με πάνω από δυο εκατοντάδες τραγούδια παραγωγή και γύρω στις 20 μεγάλες και διαχρονικές επιτυχίες, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης κατέχει -  κι ως συνθέτης και τραγουδοποιός – μια σημαντική θέση στο τραγούδι μας, που θα την ζήλευαν πολλοί “καθαρόαιμοι” συνθέτες. Όλες σχεδόν τις επιτυχίες του, στις οποίες επικεντρώνεται αυτή η αναφορά, μπορεί να τις βρει κανείς εύκολα στις διάφορες συλλογές τραγουδιών του που έχουν κυκλοφορήσει. Έτσι, θα μπορεί να απολαύσει κι αυτήν την πλευρά του Γρηγόρη Μπιθικώτση, την πιο δική του και προσωπική. Εξάλλου, και την ημέρα της κηδείας του, δίπλα στον τάφο του, το πρώτο τραγούδι που παίχτηκε για το ύστατο χαίρε, ήταν ένα δικό του πολύ αγαπημένο: «Του Βοτανικού ο μάγκας». 

ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΥΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΗ ΜΠΙΘΙΚΩΤΣΗ
(από το βιβλίο του Λευτέρη Παπαδόπουλου, Εν αρχή ην ο Καζαντζίδης, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 2007)

«ΤΟ ΚΑΝΤΗΛΙ ΤΡΕΜΟΣΒΗΝΕΙ»
«…» (σελ. 40)
Εγώ θαυμάζω το Βαμβακάρη από παιδί. Κι ένα βράδυ, που ήρθε στο Περιστέρι με τον Χιώτη, ξεμυαλίστηκα ακουγοντάς τον κι άργησα να γυρίσω στο σπίτι. Κι έφαγα ένα ξύλο! Έπαιζε και ο Χιώτης, μαζί και ο Στράτος. Στο κέντρο του Ηπιώτη, στον Άγιο Αντώνη. Και με δείρανε όλοι οι δικοί μου! Πάω, λοιπόν, και βρίσκω τον Μηλιόπουλο στην «Κολούμπια» και του λέω: «Το τραγούδι μου θέλω να μου το πει ο Μάρκος!». «Να το πει», συμφωνεί ο Μηλιόπουλος. Το άκουσε ο Στέλιος Χρυσίνης που τότε ηταν μαέστρος στην «Κολούμπια» κι έπαιζε κιθάρα και ακομπανιάριζε, του άρεσε - και μου τραγουδάει που λες ο Βαμβακάρης το πρώτο μου τραγούδι. Με τη Σούλα Καλφοπούλου. Κι έγινε χαμός!

«ΤΟ ΤΡΕΛΟΚΟΡΙΤΣΟ»
«…» (σελ. 40-42)

Εκείνο τον καιρό, δουλεύω στη «Ζούγκλα». Μπουζούκι εγώ, κιθάρα ο Γιάννης Παπαδόπουλος, που ήτανε και ο τραγουδιστής μας. Τρελά ερωτευμένος τότε ο Παπαδόπουλος με την Πόλυ Πάνου! Καλός τραγουδιστής της εποχής ο Γιάννης. Να τον λέγαμε σήμερα σαν ποιόν; Ο Πασχάλης, ας πούμε. Ο Γιάννης λοιπόν, είχε γράψει ένα τραγούδι, τα λόγια, για την Πόλυ Πάνου. Το «Τρελοκόριτσο». Μου λέει: «Μπορείς να γράψεις μουσική σ' αυτό;». Παίρνω τα λόγια κι αρχίζω να γράφω. Το αφεντικό, ο Καρλής, που έφτιαχνε στραγάλια για το βράδυ, τηγάνι, λαδάκι, νερό, για μεζέ για το πίπερμαν , μ΄ακούει που τραγουδάω το «Τρελοκόριτσο», καθώς το γράφω και μου λέει: «Εσύ θα το πεις το τραγούδι! Απόψε!». «Τρελάθηκες;», του λέω. «Εμένα μου 'χουνε πει να μη μιλάω. να μη βγάζω άχνα». «Εγώ τι σου λέω!»
Και τραγουδάω το «Τρελοκόριτσο» και η μαγκιά από κάτω χαζεύει! Η Πόλυ μάζευε «παραγγελιές». Μες στο ίδιο βράδυ, είκοσι παραγγελιές για το «Τρελοκόριτσο», δύο για τα άλλα τραγούδια. Σκοτωμός! Ζεϊμπέκικο στο ζεϊμπέκικο. Ο ένας μετά τον άλλον -ξέρεις. Γιατί, άμα σηκωνόταν και δεύτερος, γινόταν μακελειό. Αυτό κάθε βράδυ. Και μεγαλώνει και το πάλκο. Εγώ, ο Γιάννης ο Κυριαζής, ο Παπαδόπουλος και ο Χειμώνας. Μου λέει ο Παπαδόπουλος. «Ποιος λες να το τραγουδήσει στο δίσκο;». «Να το δώσουμε στον Καζαντζίδη;», ρωτάω. «Όχι. Καλύτερα να το δώσουμε στον Τσαουσάκη. Είναι πιο λαικός...» Αλλά το τραγούδι είχε γίνει σουξέ μ' εμένα!
Το βλέπει ο Παπαδόπουλος που είχε και εκπομπή στο ράδιο, όπως είχε και ο Τσιτσάνης με τη Νίνου, ο Μητσάκης με τη Χρυσάφη, ο Παπαϊωάννου κ.α. και μου λέει: «Την Κυριακή θα γράψουμε οι δυό μας. Παπαδόπουλος - Μπιθικώτσης!» Πήραμε και την Πόλυ, που ο Γιάννης της είχε δώσει το τραγούδι «Πήρα τη στράτα την κακιά» με λόγια του Τσάντα, και βγαίνουμε και στο ράδιο. Πάω την άλλη μέρα στο Μηλιόπουλο και του λέω για το «Τρελοκόριτσο». Δε μου απαντάει. Στέλνει, όμως, το βράδυ στη «Ζούγκλα» μία γραμματέα του και ακούει το τραγούδι. Το κορίτσι παλαβώνει! Το λέει στο Μηλιόπουλο. Κι αυτός με ειδοποιεί να πάω στην εταιρία. Πάω. Είναι εκεί, όμως, ο Τσιτσάνης, ο Παπαϊωάννου και ο Χιώτης. Μόλις βλέπω αυτούς τους τρεις, λέω στο Μηλιόπουλο: «Δε θα τραγουδήσω, κύριε Μηλιόπουλε. Δε μπορώ με αυτούς τους τρεις μπροστά. Παθαίνω τρακ.». «Γράψ' τους στ΄αρχίδια σου και μπες στο στούντιο και πες το!» Μπαίνω, το λέω μια κι έξω και σκίζω, γιατί παίξαμε όπως στο κέντρο. Έτσι έγινα τραγουδιστής.

 
Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Κατάγομαι από μια οικογένεια που έζησε την τουρκική εισβολή και έχασε τα πάντα μέσα σε μια μέρα. Μεγάλωσα σε ένα περιβάλλον αρκετά φτωχό – ασχέτως αν στην πορεία οι γονείς μου ορθοπόδησαν και προχώρησαν. Όσο κι αν μεγαλώσεις, τα βιώματά σου δεν σε εγκαταλείπουν. Δεν έχω χάσει λοιπόν καμία επαφή με την πραγματικότητα. Βιώνω απόλυτα αυτό που συμβαίνει γύρω μας
Μιχάλης Χατζηγιάννης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

18/11/1985 Πέθανε ο συνθέτης και τραγουδιστής του ρεμπέτικου Δημήτρης Γκόγκος ή Μπαγιαντέρας
19/11/1944 Γεννήθηκε στη Λευκάδα η μέτζο-σοπράνο Αγνή Μπάλτσα
19/11/1959 Γεννήθηκε ο συνθέτης Νίκος Ζούδιαρης

ΤΥΧΑΙΑ TAGS