139 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
23.10.2017
Ορφέας | Main Feed

Μουσικά δίδυμα

Δημήτρης Βαγενάς

Ο Βασίλης Λέκκας, η Έλλη Πασπαλά και ο Ηλίας Λιούγκος είχαν τη δυνατότητα όχι απλώς να γνωρίσουν το Μάνο Χατζιδάκι και να τραγουδήσουν τα τραγούδια του, αλλά να έχουν μία εκτενή συνεργασία μαζί του για μία δεκαετία περίπου, τόσο δισκογραφικά, όσο και σε επίπεδο ζωντανών εμφανίσεων. Η συνεργασία του Μάνου Χατζιδάκι με το Βασίλη Λέκκα ξεκίνησε το 1980 με τον κύκλο τραγουδιών «Η εποχή της Μελλισάνθης», μια μουσική αυτοβιογραφία του συνθέτη βασισμένη σε ποιήματά του με κύρια ερμηνεύτρια τη Μαρία Φαραντούρη. Ο συνθέτης εμπιστεύτηκε στον εικοσάχρονο τότε ερμηνευτή τέσσερα τραγούδια, εκ των οποίων το πιο χαρακτηριστικό είναι το «Ένα ρολόι στο καπηλειό» που μοιραζόταν με τον Γιώργο Μιχαλισλή.

Δύο χρόνια μετά, ο νεαρός ερμηνευτής συμμετείχε στη μουσική παράσταση του συνθέτη «Πορνογραφία», η οποία ανέβηκε στο θέατρο Σο ύπερ Σταρ και κατέβηκε εσπευσμένα λόγω έλλειψης θεατών, τραγουδώντας μεταξύ άλλων το «Έλα σε μένα» (σε στίχους Νίκου Γκάτσου) και την «Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» (σε στίχους Άρη Δαβαράκη). Και τα δύο τραγούδια αγαπήθηκαν από το κοινό και ακούγονται μέχρι και σήμερα, ιδιαίτερα όμως η «Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων» (ή αλλιώς «Σαν παλιό σινεμά») θεωρείται ένα από τα πιο γνωστά και διαχρονικά τραγούδια του μεγάλου συνθέτη, με το οποίο προσπάθησαν πολλοί καλλιτέχνες, από την Άλκηστις Πρωτοψάλτη μέχρι το Μιχάλη Χατζηγιάννη, να αναμετρηθούν. Η επιτυχία του κομματιού οφείλεται βέβαια και στο Γιώργο Νταλάρα, ο οποίος το ερμήνευσε το 1985 με τις ευλογίες του συνθέτη.

Τον αμέσως επόμενο χρόνο κυκλοφόρησαν οι «Μπαλάντες της οδού Αθηνάς», μια μουσική τελετουργία για τέσσερις φωνές σε στίχους της Αγαθής Δημητρούκα, του Άρη Δαβαράκη και του ίδιου του συνθέτη. Τα τραγούδια μοιράζονταν η Νένα Βενετσάνου, ο Ηλίας Λιούγκος, η Έλλη Πασπαλά και φυσικά ο Βασίλης Λέκκας. Πρόκειται για ένα από τα πιο άρτια και λιγότερο ακουσμένα έργα του συνθέτη, που αποτελεί «μία ποιητική σπουδή πάνω στη βία και στη ''σκοτεινή μας ρίζα της κραυγής''», όπως γράφει ο συνθέτης στο σημείωμα του δίσκου. Το μυσταγωγικό κλίμα που ανέκαθεν χαρακτήριζε τις μελωδίες του είναι πιο έντονο από ποτέ, και ενισχύεται από τους σκοτεινούς, τολμηρούς και ακραία ερωτικούς στίχους. Ενδεικτικά, θα αναφερθώ στα τραγούδια «Ερωτική άσκηση για τέσσερις» (στίχοι: Μάνος Χατζιδάκις) και «Ο πωλητής ιδανικών στιγμών» (στίχοι: Άρης Δαβαράκης): στο πρώτο οι τέσσερις ερμηνευτές στήνουν ένα ερωτικό κουαρτέτο και συνομιλούν μεταξύ τους («-Άσε το χέρι μου να τρέξει στο κορμί σου / -Θέλω το σώμα μου να νιώσει την ορμή σου»), ενώ στο δεύτερο ο Βασίλης Λέκκας περιφέρεται στους δρόμους μοναχός τις Κυριακές «σαν το σκυλί που ψάχνει να χορτάσει» μονολογώντας: «Οι νύχτες είναι Κυριακές / στην αγκαλιά τους πέφτω και σκοτώνω / Είναι κουρτίνες μαύρες υφαντές / που μοναχός μου ράβω και ξηλώνω».
 
Και φτάνουμε στο 1986, όπου ο Λέκκας ερμήνευσε παλιότερα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι στο δίσκο «Τέσσερα τραγούδια απ' τη Ρωμαϊκή Αγορά», ο οποίος λειτούργησε ως πρόλογος της κασετίνας τριών δίσκων «Ο Μάνος Χατζιδάκις στη Ρωμαϊκή Αγορά 35 τραγούδια 1947 - 1985» που κυκλοφόρησε τον ίδιο χρόνο και περιελάμβανε τραγούδια του συνθέτη από τη συγκεκριμένη περίοδο, ερμηνευμένα από την γνωστή πλέον «ομάδα» Λέκκας - Λιούγκος - Πασπαλά, καθώς και απ' τη Μαρία Φαραντούρη. Τον ίδιο χρόνο η μεγάλη ερμηνεύτρια έκανε ένα ζωντανό αφιέρωμα στους Μάνο Χατζιδάκι και Μίκη Θεοδωράκη στο θέατρο Olympia στο Παρίσι, το οποίο ηχογραφήθηκε και κυκλοφόρησε σε δίσκο. Στη συναυλία συμμετείχε ο Βασίλης Λέκκας τραγουδώντας, μεταξύ άλλων, τον «Κεμάλ», που ακούστηκε για πρώτη φορά με ελληνικούς στίχους του Νίκου Γκάτσου. Ο «Κεμάλ» αγαπήθηκε από χιλιάδες Έλληνες, συγκαταλέγεται στα 4 -5 πιο γνωστά τραγούδια του μεγάλου συνθέτη, ακούγεται συνεχώς σε συναυλίες και μουσικές σκηνές και έχει ηχογραφηθεί από τους σημαντικότερους Έλληνες τραγουδιστές (Μανώλης Μητσιάς, Δήμητρα Γαλάνη, Μάριος Φραγκούλης, Αλκίνοος Ιωαννίδης κ.ά.)
Έναν χρόνο αργότερα, ο μεγάλος συνθέτης αποφάσισε να εμπιστευτεί ξανά τις επανεκτελέσεις παλιότερων κομματιών στο τρίδυμο Λέκκας - Λιούγκος - Πασπαλά, καθώς και στο Γιώργο Νταλάρα, κι έτσι κυκλοφόρησε η κασετίνα τριών δίσκων «Λαϊκή Αγορά» που περιλαμβάνει 30 τραγούδια της περιόδου 1959 - 1975. Τις ενορχηστρώσεις αυτή τη φορά ανέλαβε ο Νίκος Κυπουργός, ο οποίος φαίνεται πως ενορχήστρωσε τα κομμάτια με απόλυτη ελευθερία, τόσο που σε μερικές περιπτώσεις (π.χ. «Ο Γιάννης ο φονιάς») μπορούμε να μιλήσουμε για διασκευές. Όπως και στη «Ρωμαϊκή Αγορά», ο Λέκκας ερμήνευσε κυρίως λυρικά και εσωστρεφή κομμάτια του Μάνου Χατζιδάκι (π.χ. «Χασάπικο '40», «Ο ταχυδρόμος πέθανε»).


Η συνεργασία Μάνου Χατζιδάκι - Βασίλη Λέκκα σταματάει κάπου εδώ, θα ήταν καλό όμως να αναφέρουμε εν συντομία και τους δίσκους που ηχογράφησε ο νεαρός ερμηνευτής στη δισκογραφική εταιρία ΣΕΙΡΙΟΣ την περίοδο που ο συνθέτης ήταν διευθυντής. Συγκεκριμένα, το 1981 κυκλοφόρησε ο δίσκος «Κέρκυρα '81: Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού», μια ζωντανή ηχογράφηση των τραγουδιών που διαγωνίστηκαν στους Α' Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού στην Κέρκυρα, οι οποίοι διοργανώθηκαν από το Μάνο Χατζιδάκι, και συμμετείχαν κυρίως νέοι καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων και ο Βασίλης Λέκκας. Το 1985 ο σημαντικός ερμηνευτής τραγούδησε μαζί με τη Σαββίνα Γιαννάτου τον κύκλο τραγουδιών του Μιχάλη Γρηγορίου σε ποίηση Τάκη Σινόπουλου «Ο Οδυσσέας στο ποτάμι» και μαζί με τη Μαρία Δημητριάδη τον κύκλο τραγουδιών του Μιχάλη Τρανουδάκη «Η μυθολογία του Σαββ άτου» σε ποίηση Γιώργου Χρονά. Τέλος, το 1988 κυκλοφόρησε η κασετίνα τριών δίσκων «Στο Σείριο υπάρχουνε παιδιά» με τις ζωντανές ηχογραφήσεις στο Μουσικό  Κέντρο Αθηνών «Σείριος» (1987 - 1988). Ο συνθέτης εκτός από τη διεύθυνση παραγωγής, ανέλαβε και τις ενορχηστρώσεις σε συνεργασία με το Νίκο Κυπουργό.
 
Σαφέστατα δεν υπάρχει κανένας λόγος να γράψω πόσο πολύ ωφελήθηκε ο Βασίλης Λέκκας από την εκτενή συνεργασία του με το μεγάλο συνθέτη. Ωστόσο, θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω πως αυτή η συνεργασία είχε και κάποιο αρνητικό αντίκτυπο στη μετέπειτα πορεία του. Σχεδόν είκοσι χρόνια μετά το θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι, ο σημαντικός ερμηνευτής που μετράει πλέον τριάντα χρόνια καριέρας, συνεχίζει να χαρακτηρίζεται «χατζιδακικός ερμηνευτής», «πνευματικό παιδί του Χατζιδάκι» κ.λ.π.  Αυτοί οι χαρακτηρισμοί όμως φαίνεται να αποτελούν περισσότερο ταμπέλες παρά τίτλους τιμής, υποτιμώντας τις φωνητικές του ικανότητες και παραγκωνίζοντας τις μετέπειτα συνεργασίες του. Τη δεκαετία του '90 ο Λέκκας τραγούδησε τους κύκλους τραγουδιών των Μίκη Θεοδωράκη και Γιάννη Μαρκόπουλου  «Ασίκι κο Πουλάκη» (1996) και «Ένας αθέατος σφυγμός» (1997) αντίστοιχα, και από το 1989 μέχρι σήμερα συνεργάστηκε με συνθέτες όπως ο Γιάννης Σπάθας, ο Γιώργος Σταυριανός, ο Χρήστος Νικολόπουλος, ο Πέτρος Δουρδουμπάκης κ.ά. και με στιχουργούς όπως ο Μιχάλης Γκανάς, η Λίνα Νικολακοπούλου, ο Ευγένιος Αρανίτσης, ο Οδυσσέας Ιωάννου, ο Μάνος Ελευθερίου κ.ά. Με τις παραπάνω συνεργασίες απέδειξε πως δεν είναι μόνο «λυρικός» κι «αισθαντικός», καθώς ιδιαίτερα μέσα απ' τις συνεργασίες του με το Μίκη Θεοδωράκη και το Γιάννη Μαρκόπουλο ερμήνευσε τραγούδια που ναι μεν δεν μπορούν να θεωρηθούν αμιγώς λαϊκά, λόγω των πιο ποιητικών στίχων τους, αλλά έχουν λαϊκές μελωδίες και το μπουζούκι αποτελεί το βασικό όργανο, κάτι που δε συνέβη ποτέ στα κομμάτια του Μάνου Χατζιδάκι που ηχογράφησε. Παράλληλα, συμμετείχε πολλές φορές σε συναυλίες δίπλα στο Μίκη Θεοδωράκη, ερμηνεύοντας τραγούδια όπως «Της ξενιτιάς», «Ένα δειλινό», «Το παλικάρι έχει καημό», «Κάποτε θα 'ρθουν» κλπ, αποδεικνύοντας πως μπορεί να τραγ ουδήσει το ίδιο καλά και τους δύο μεγάλους συνθέτες. Ο Λέκκας λοιπόν όχι μόνο δεν έμεινε στάσιμος μετά τη συνεργασία του με το Χατζιδάκι, αλλά κατάφερε να αναδείξει το μεγαλείο της φωνής του και να κάνει αξιοζήλευτες συνεργασίες

 

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Όταν αγαπάς η μισή αγάπη είναι φόβος για το χαμό της αγάπης, η άλλη μισή είναι μίσος για τη σκλαβιά της αγάπης, όλη η αγάπη είναι πόνος που λείπει η αγάπη.Που ’ναι η χαρά της αγάπης; Που ’ναι η αγάπη;
Γιάννης Ρίτσος

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

23/10/1925 Γεννήθηκε στην Ξάνθη ο συνθέτης Μάνος Χατζιδάκις
24/10/2010 Έφυγε από τη ζωή ανήμερα των γενεθλίων της η τραγουδίστρια του Νέου Κύματος Καίτη Χωματά