113 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
24.08.2019
Ορφέας | Main Feed

Συνεντεύξεις

Γιώργος Τζαγάκης

Δεκατέσσερα χρόνια μεσολάβησαν απο την κυκλοφορία της τελευταίας καλλιτεχνικής δημιουργίας του σημαντικού τραγουδοποιού Δήμου Μούτση ("Για πούλημα λοιπόν...",1994) από τη στιγμή που ο ίδιος αποφάσισε να σώσει την ψυχή του και τραβήξε κατα την έρημο για να συγκεντρωθεί. Μια πραγματικά μεγάλη σε διάρκεια περίοδος σιωπής και απουσίας απο τα καλλιτεχνικά δρώμενα αλλά και γενικότερα απο τη δημόσια ζωή, κατά την οποία οι διαχρονικές δημιουργίες του συνθέτη -σταθερά σημεία αναφοράς στο χρόνο- συντρόφευαν τις στιγμές της καθημερινότητάς μας,παρέπεμπαν στο σημαντικό έργο του συνθέτη και συντηρούσαν τις προσδοκίες για την επαναδραστηριοποίησή του. Προσδοκίες που επιβεβαιώθηκαν με την πρόσφατη κυκλοφορία μιας έκδοσης-συλλογής από στίχους του σημαντικού δημιουργού, με τον χαρακτηριστικό τίτλο ‘’Μια φυσαρμόνικα που κλαίει’’ απο τις εκδόσεις ‘’Μετρονόμος’’. Με αφορμή την κυκλοφορία αυτής της έκδοσης ο Δήμος Μούτσης έλυσε την πολύχρονη σιωπή του και μίλησε στον ‘’Ορφέα’’ για τους λόγους της αποχής του,για το έργο και τις συνεργασίες του,για τη σημερινή κατάσταση που επικρατεί στο ελληνικό τραγούδι και την κοινωνία γενικότερα, για την επερχόμενη δισκογραφική δουλειά που προετοιμάζει...

Κύριε Μούτση τι σημασία και τι αξία έχει για εσάς το βιβλίο ‘’Μια φυσαρμόνικα που κλαίει’’, αυτή η συλλογή με τους στίχους απο την πολύχρονη καλλιτεχνική σας διαδρομή και δημιουργία;
Δ.Μ.: Αυτό το βιβλίο δεν έχει καμια ιδιαίτερη αξία με την έννοια οτι τα ίδια αυτά λόγια που περιέχονται στο βιβλίο υπάρχουν και στα τραγούδια.Επομένως έχω την εντύπωση ότι το να εκδίδεται ένα βιβλίο με τους στίχους των τραγουδιών έχει περισσότερη σημασία για εκείνους που τους διαβάζουν και κάνουν την ανάλυση τους παρά για εμένα που –παρεπιπτόντως-μου φαίνεται πολύ παράξενο να τους βλέπω γραμμένους γιατι εντοπίζω στιχουργικές ατέλειες .Για παράδειγμα...

‘’Βρέθηκα σε κύκλο σκοτεινό στ' όνειρο που είδα χθες το βράδυ
κι ήμουνα απ' τη μια του κύκλου εγώ
ήμουνα εγώ κι απο την άλλη...’’

... έτσι πρέπει να είναι μετρικά το τραγούδι.Ο στίχος όμως λέει:

‘’…κι ήμουνα απ' τη μια του κύκλου εγώ
κι εγώ από την άλλη…’’

...αυτό δεν είναι ολοκληρωμένο ,είναι μισό, αλλά το συμπληρώνει η μουσική .Όταν δεν υπάρχει λοιπόν η μουσική και το διαβάζεις απλά σου φαίνεται λίγο περίεργο και μισό, τόσο που κάποιος θα σημείωνε το σημείο αυτό ως λάθος. Τα τραγούδια αυτά δεν είναι γραμμένα για να διαβάζονται, είναι γραμμένα για να τραγουδιώνται. Παρόλα αυτά όμως είδα ότι κάποιοι άνθρωποι των γραμμάτων, οι οποίοι έχουν σχέση με το λόγο, βρήκαν πολύ ενδιαφέροντα πράγματα στους στίχους κι έτσι συμφώνησα κι εγώ να γίνει η έκδοση και λέω ‘’καλά θα είναι και γραμμένα...‘’

Δίνεται επιπλέον και η δυνατότητα στον αναγνώστη όταν διαβάζει τους στίχους να εμβαθύνει στο νόημα τους γιατί στο τραγούδι σε παρασύρει και η μελωδία...
Δ.Μ.
: Ακριβώς...αυτό βέβαια συμβαίνει όταν αντέχουν μόνα τους τα λόγια...και φαίνεται ότι αυτά αντέχουν...Εγώ πάντως όταν δημιουργώ δε γράφω ποτέ τα λόγια,τα λέω απλά,κι όταν τελειώσω τα γράφω χωρίς στη συνέχεια να τα κοιτάω γραμμένα γιατί μ’ ενδιαφέρει ο ήχος των λέξεων κι όχι μόνο το νόημα.

Στίχος ή μουσική; Ποιές απο αυτές τις δύο εκφράσεις θεωρείτε οτι είναι πιο ανεπτυγμένη στη δική σας καλλιτεχνική προσωπικότητα και που δίνετε μεγαλύτερη έμφαση ως ακροατής άλλων τραγουδιών;
Δ.Μ.: Όσον αφορά τους στίχους που γράφω εγώ δεν ξεχωρίζω το στίχο απ’ τη μουσική γιατί δε γράφω τίποτα πρώτο,έρχονται και τα δύο μαζί. Στην αρχή σου ‘ρχεται το νόημα και το ύφος του τραγουδιού και μετά οι συγκεκριμένες νότες. Αλλά και ως ακροατής άλλων τραγουδιών δίνω το ίδιο βάρος και στο στίχο και στη μελωδία, γι΄ αυτό και μ΄ αρέσουν πολύ λίγα τραγούδια τα οποία πραγματικά έχουν ενα νόημα μέσα τους και δεν έχουν μονόπλευρα ανεπτυγμένο το ένα απο τα δύο. Δηλαδή δε μπορώ με τίποτα τις μπροσούρες που έχουν απο κάτω μόνο μια νότα... Θέλω το τραγούδι να έχει και μουσική και στίχο, να είναι δύο πράγματα και όχι μόνο μια νότα κι απο κάτω... Ισοκράτης και μόνο λόγια... Γι αυτό και ο Θεοδωράκης σε πάρα πολλά πράγματα μ΄ενοχλεί βαθύτατα...και όχι μόνο...

Στην πλειονότητα των τραγουδιών σας, των στίχων σας, περιγράφετε μια σκοτεινή και παράξενη εποχή απέναντι στην οποία έχετε μια σαφή επικριτική, σχεδόν καταγγελτική και οργισμένη θέση και μέσα απο τα τραγούδια σας και μέσα απ τις τοποθετήσεις σας. Θέλετε να μας περιγράψετε τι δε σας εκφράζει απο την κατάσταση στην κοινωνία τα τελευταία χρόνια;
Δ.Μ.: Η κοινωνία τα τελευταία χρόνια δεν εκφράζει τίποτε άλλο εκτός απο τη δική της παρακμή...αυτό το βλέπεις απο το πρωί που ανοίγεις τα μάτια σου μέχρι το βράδυ που τα κλείνεις για να κοιμηθείς -αν κοιμάσαι το βράδυ και δεν περιμένεις να κοιμηθείς το πρωί για να μην τα δεις στο φως της ημέρας.Αυτή η κατάσταση νομίζω ενοχλεί κάθε πνευματικό άνθρωπο.Επειδή η καλή τέχνη έχει κατεξοχήν μέσα της κι ένα ‘’εναντίον’’, που αν δεν το χει γίνεται ‘’θούρειο’’, για έναν πνευματικό άνθρωπο είναι μια αφορμή να εκφραστεί οχι για να διορθώσει τα κακώς κείμενα-αυτό δεν είναι δική του δουλειά, ούτε κοινωνιολόγος είναι ούτε μπορεί να κάθεται απο πάνω μ ‘ ένα ραβδάκι και να υποδεικνύει –αλλά για να τα θίξει. Απλώς τα θίγει και διευρύνει την ικανότητα του ανθρώπου να τα αντιλαμβάνεται ,να μην του τα λες ένα-ένα,’’κοιτα αυτό είναι κακό,αυτό είναι κακό’’, να του πεις τι είναι το κακό κι απο κεί και πέρα να του δώσεις τη δυνατότητα να αντιληφθεί όλα τα επιμέρους...

Σε πλήρη αντίθεση μ΄αυτό, συναντάμε συχνά στο έργο σας στίχους και μελωδίες που χαρακτηρίζονται απο ευαισθησία, τρυφερότητα και ρομαντισμό. Πως συνδυάζονται αυτές οι δύο εκφάνσεις της προσωπικότητας και της έκφρασής σας;
Δ.Μ.: Ρομαντισμό δεν ξέρω, ευαισθησία μπορεί... Αυτός είναι ένας τρόπος έκφρασης για έναν άνθρωπο, εξάλλου δε μπορείς να κατακρίνεις κάτι βρίζοντας... Ας μην ξεχνάμε ότι ο Πικάσο ζωγράφισε σ‘ ένα σκίτσο με μελάνι το Μπελογιάννη μ΄ένα γαρύφαλλο στο χέρι... ‘’Ο άνθρωπος με το γαρύφαλο’’, το τρομερό αυτό σκίτσο ... Αυτό είναι πολυ ισχυρότερο απο πεντακόσια τάνκς... Η ευαισθησία επομένως είναι τρόπος έκφρασης... όχι αυτό που εκφράζεις, αλλά ο τρόπος που το εκφράζεις. Και η τέχνη δεν είναι τι λες αλλά πώς το λες... ‘’Σ’ αγαπώ’’ λέει κι ο Φώσκολος, ‘’σ’ αγαπώ’’ λέει κι ο Σαίξπηρ στο ‘’Ρωμαίος και Ιουλιέτα’’... δε λένε τίποτα διαφορετικό ...και τα παγκόσμια θέματα εδώ και χρόνια είναι κοινά: περί αγάπης, δικαιοσύνης, αδικίας ... Το πρόβλημα είναι ότι ο ένας το λέει με τη συνοδεία απο τις καμπάνες του Αγ. Πέτρου και ο άλλος λέει ‘’ωχ, μαύρη δυστυχία’’... ο τρόπος δηλαδή διαφέρει σε κάθε περίπτωση...

Τα τελευταία δεκατέσσερα χρόνια αποφασίσατε να σώσετε την ψυχή σας και τραβήξατε κατα την έρημο για να συγκεντρωθείτε.Που οφείλετε αυτή η πολύχρονη σιωπή σας και αν αισθάνεστε καθόλου την ανάγκη να απολογηθείτε,αν μετανιώνετε γι αυτή και νιώθετε την ανάγκη να επιστρέψετε στα πράγματα με κάποια άλλη δουλειά εκτός απο το βιβλίο.
Δ.Μ.: Ετοιμάζω μια δουλειά,στην οποία θα τραγουδήσω εγώ, η Χαρούλα Αλεξίου κι ένας λαικός τραγουδιστής- εύχομαι να είναι αυτός που θέλω γιατί όλα εξαρτώνται από ένα πρόβλημα υγείας- ελπίζω να είμαστε όλοι καλά μέχρι τότε έτσι ώστε μέχρι το τέλος του χρόνου να έχει ολοκληρωθεί.
Όσον αφορά την αποχή μου όλα αυτά τα χρόνια ,δεν οφείλεται σε τίποτα ειδικό. Καταρχήν οφείλεται στο χαρακτήρα μου, δηλαδή στο ότι δεν είμαι και τόσο δραστήριος, είμαι και λιγάκι ‘’άστο θα δούμε’’. Επίσης όσο ο άνθρωπος μεγαλώνει αναζητά πολλές διευκρινίσεις γι΄αυτό που κάνει ή που πρόκειται να κάνει και όταν οι διευκρινίσεις αυτές δεν πληρούνται απόλυτα και σύμφωνα με τα δεδομένα του συγκεκριμένου ανθρώπου, το αναβάλει, περιμένει να διορθώσει κτλ. Ύστερα έμπλεξα και με κάτι στιχουργούς-που ο Θεός να τους κάνει στιχουργούς...στους νέους στιχουργούς δε μπορείς καν να πλησιάσεις ,μιλάμε για γελοιότητες...αλλά κι εκείνοι οι παλιοί...είναι να χτυπάς το κεφάλι σου στον τοίχο.Αυτα τα λέω με απογοήτευση γιατί δεν είχα επαφή με στιχουργούς απο το 1982, μετά το ‘’Φράγμα
‘’ και δεν ήξερα την κατάσταση κι όταν την είδα δεν ήξερα τι να κάνω...Αν ξεμπερδέψω λοιπόν με όλα αυτα ελπίζω σύντομα να κυκλοφορήσει η νέα μου δουλειά... Κάπως έτσι λοιπόν περάσαν τα χρόνια...

Δήμος ΜούτσηςΤι γνώμη έχετε για τα σημερινά τραγούδια και τη σημερινή ελληνική δισκογραφία;
Δ.Μ.: Δε μπορω να πω ότι δεν υπάρχουν καλά τραγούδια σήμερα, κατα το πλείστον όμως πρόκειται για παραγωγές που διαρκούν μόνο απ την ώρα που κυκλοφορούν μέχρι το βράδυ... την άλλη μέρα το πρωί δεν αφορούν κανέναν παρα μόνο κάτι τραγουδιστές οι οποίοι γυρνούν την Ελλάδα, βγαίνουν στην πίστα, ερμηνεύουν κάποια τραγούδια, κοιμούνται οι άλλοι από κάτω και οι ίδιοι παίρνουνε κάποια χρήματα απ’ τους δήμους, αν τα παίρνουν κι αυτά...

Ερμηνευτές όπως οι Μπιθικώτσης, Μπέλλου, Μοσχολιού, Γαλάνη, Μητροπάνος, Μητσιάς και στιχουργοί-ποιητές όπως οι Γκάτσος, Παπαδόπουλος, Ελευθερίου,Τριπολίτης, Λογοθέτης υπήρξαν μερικές απο τις συνεργασίες σας. Θυμάστε κάποιες στιγμές απο αυτές με ιδιαίτερη νοσταλγία και εκτίμηση;
Δ.Μ.: Θυμάμαι με ιδιαίτερη νοσταλγία την εποχή που δούλευα με το Γκάτσο αλλα όχι τόσο για τη συνεργασία μου στιχουργικά μαζί του, όσο για την επαφή μου μ ‘ έναν πνευματικό άνθρωπο. Εξάλλου δε νομίζω ότι ο Γκάτσος μ΄εμένα έγραψε τα καλύτερά του τραγούδια...έγραψε απλά μερικά τραγούδια αλλά τα καλύτερά του τα έγραψε με το Χατζιδάκι... Αυτό που θυμάμαι με νοσταλγία είναι η επαφή μου με το Γιάννη Λογοθέτη που ήταν πολύ χαριτωμένη γιατί εκείνος είχε μια μεγάλη ευαισθησία και την ικανότητα να συλλαμβάνει τα πράγματα και να τα εκφράζει με δυο λέξεις και οχι με πολλά λόγια. Αυτό οφείλεται και στην ιδιότητά του ως γελοιογράφου, γιατί με δυο γραμμές έλεγε ολόκληρη ιστορία,πράγμα το οποίο το είχε κατορθώσει και με τα λόγια.Με τον Τριπολίτη επίσης είχαμε μια ιδιαίτερη σχέση...και με τον Ελευθερίου αλλά μ’ εκείνον δεν ήταν τόσο στενή, περισσότερο αφορούσε τη συνεργασία μας για τη δημιουργία των τραγουδιών.. Κυρίως στη σχέση και τη συνεργασία που είχα με τον Τριπολίτη και το Λογοθέτη συνέβησαν πολύ τρυφερά πράγματα...

‘’Ταξιδιώτης του παντός μ’ ένα μεθυσμένο πιάνο, μια κιθάρα κι απο πάνω τη γνώμη του καθενός...’’Τι έχει μείνει στη βαλίτσα των αναμνήσεων σας,μέσα απ αυτήν την πολύχρονη πορεία σας στον κόσμο της μουσικής και της δημιουργίας και τι θεωρείτε ποιο σημαντικό;
Δ.Μ.: Τίποτα,είναι άδεια και περιμένω να βάλω το καλύτερο μέσα...Δεν ξέρω αν το χω κάνει και δεν ξέρω αν θα το κάνω,πάντως-επαναλαμβάνω- η βαλίτσα είναι άδεια και περιμένω να βάλω μέσα την καλύτερη δουλειά που θα κάνω. Μιλάω για τον εαυτό μου έχοντας πλήρη γνώση αυτών που λέω...

Κλείνοντας θα ήθελα να παρατηρήσω ότι σας είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εξηγήσετε και να αναλύσετε τις διάφορες στιγμές της καλλιτεχνικής σας δημιουργίας γιατί απλά εκφράζατε κάθε στιγμή αυτό που ήταν στο μυαλό και την ψυχή σας έτσι απλά, έντιμα και ειλικρινά.Κι αυτό δε χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση...
Δ.Μ.: Πράγματι, κανένας πνευματικός άνθρωπος, κανένας πραγματικός δημιουργός δεν ξέρει πως λειτουργεί ...αν ήξερε και μπορούσε εκείνη τη στιγμή να συνειδητοποιήσει το μέγεθος αυτού που δημιουργεί δε θα μπορούσε να λειτουργήσει... Άλλωστε ο Ρεμπώ λέει μια τρομερή φράση ‘’Εγώ είναι ένας άλλος...’’. Έτσι λοιπόν κανένας δημιουργός δεν ξέρει πως γράφει, είναι κι ο ίδιος θεατής και ακροατής αυτού που γεννιέται μέσα του...είναι σα να φτιάχνει ένα χάλκινο όργανο με το οποίο αρχίζει να παίζει και παρατηρεί κι ο ίδιος τον εαυτό του σαν τους άλλους... η μόνη διαφορά είναι ότι το καταγράφει... Ένα δημιούργημα είναι η τελευταία σταγόνα που πέφτει απο ένα ποτήρι που ξεχειλίζει. Η ουσία όμως δεν είναι η σταγόνα, είναι με τι γέμισε το ποτήρι... αν γέμισε το ποτήρι σωστά η σταγόνα θα είναι αποτέλεσμα σωστών διεργασιών-διαδικασιών, αν δε γέμισε σωστά η σταγόνα δε θα είναι...

Kύριε Μούτση θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε για την ιδιαίτερη τιμή που μας κάνατε να παραχωρήσετε αυτή τη συνέντευξη στον Ορφέα και σας ευχόμαστε πολλά δημιουργικά και λιγότερο ‘’σιωπηρά’’ χρόνια.
Δ.Μ.: Κι εγώ ευχαριστω πάρα πολύ...

Αποτελεί κοινή εκτίμηση όλων όσων έχουν παρακολουθήσει την πορεία και την καλλιτεχνική δημιουργία του σημαντικού τραγουδοποιού όλα αυτά τα χρόνια ότι ο Ταξιδιώτης του παντός φέρει στις αποσκευές του ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του καλού ελληνικού τραγουδιού.Κι όμως σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του δημιουργού στις αποσκευές του υπάρχει ακόμα χώρος για την καλύτερη καλλιτεχνική του δημιουργία που προσδοκά να πραγματοποιηθεί στο μέλλον... Φαίνεται λοιπόν ότι η επανεμφάνιση του Δήμου Μούτση σηματοδοτεί την αφετηρία ενός νέου δημιουργικού κύκλου για τον σημαντικό καλλιτέχνη ,γεγονός που γεμίζει με προσδοκίες τους φίλους του ποιοτικού ελληνικού τραγουδιού,το οποίο έχει ανάγκη απο την παρουσία και το έργο σημαντικών δημιουργών. Η φυσαρμόνικα δεν έχει σιγήσει και σίγουρα δεν κλαίει πια...διαταράσει ευχάριστα με ήχους χαρμόσυνους κι ελπιδοφόρους τη σιωπή του ελληνικού τραγουδιού...
Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Άλογα περήφανα οι επιθυμίες μου γονάτισαν κάθισαν χάμω.
Μίλτος Σαχτούρης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

25/8/1934 Γεννήθηκε ο τραγουδιστής Γιάννης Βογιατζής

ΤΥΧΑΙΑ TAGS