122 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
24.09.2018
Ορφέας | Main Feed
Γιώργος Τζαγάκης

Η συνάντηση και η συζήτηση με το Δημήτρη Μητροπάνο μοιάζει με έναν ανοιχτό διάλογο μ’ ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού. Αυτό προσωποποιεί εξάλλου αυτός ο σπουδαίος ερμηνευτής, αυτό υπηρέτησε και υπηρετεί με πάθος και συνέπεια επί σαράντα και πλέον χρόνια. Γνήσιος λαϊκός ερμηνευτής, δωρικός στις ερμηνείες του αλλά και στη στάση ζωής του, αντηχεί τη μαγκιά και την πίκρα μαζί. Όποιος δεν έχει παρακολουθήσει το Δημήτρη Μητροπάνο σε κάποια  ζωντανή εμφάνιση, δεν έχει ζήσει τη σημαντικότερη εμπειρία απο εκείνον, δεν έχει βιώσει πως ένας σχεδόν ακίνητος και συνεσταλμένος ερμηνευτής μπορεί να προκαλέσει συγκίνηση στο κοινό με εργαλεία την εξαιρετική χροιά της φωνής του και το πάθος των ερμηνειών του.
Συνάντησα το Δημήτρη Μητροπάνο στο σπίτι του στο Π. Ψυχικό. Απλός στους τρόπους του και ιδιαίτερα ευγενικός, μιλούσε χαμηλόφωνα, με μια φωνή σαν ψίθυρο, που με έκανε να αναρωτιέμαι πως αυτή μεταμορφώνεται ξαφνικά σε μια φωνή που συγκλονίζει με τη δύναμή της το κοινό στις ζωντανές του εμφανίσεις... Οι σκέψεις του είναι καθαρές, ο λόγος του αποπνέει σιγουριά και σταθερότητα, απόσταγμα των εμπειριών της ζωής και της καλλιτεχνικής του πορείας... Πιάνει το νήμα απο την αρχή,απο την κάθοδό του και την εγκατάσταση στην Αθήνα απο την Αγιά Μονή Τρικάλων-μια συνοικία έξω απο τα Τρίκαλα όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε. Θυμάται την πρώτη του επαφή με το τραγούδι, την καθοριστική για την μετέπειτα καλλιτεχνική του πορεία γνωριμία και συνεργασία με το Ζαμπέτα, αλλά και τους υπόλοιπους σημαντικούς σταθμούς της καλλιτεχνικής του διαδρομής  με τελευταίους τη δισκογραφική συνεργασία του με το Σταμάτη Κραουνάκη αλλά και τη συνύπαρξη επί σκηνής με το Δημήτρη Μπάση και το Γιάννη Κότσιρα σ΄ ένα καλοκαιρινό οδοιπορικό.Η συζήτηση σχεδόν αβίαστα οδηγείται στην κρίση που βιώνει η χώρα μας το τελευταίο διάστημα, στα αίτια που μας οδήγησαν εκεί, στους ανθρώπους που διαδηλώνουν στους δρόμους...η φωνή του δυναμώνει, αγριεύει, όταν μιλάει για την κρίση και όσους μας οδήγησαν σε αυτήν... η ένταση της φωνής του και πάλι χαμηλώνει όταν καλείται να οριοθετήσει το τέλος αυτής της σπουδαίας και μακρόχρονης καλλιτεχνικής διαδρομής. «Η τελική μου απόφαση είναι ότι όσο μπορώ να τραγουδάω χωρίς να ξεφτιλίζομαι και να κάνω πράγματα που δεν πρέπει να κάνω, θα τραγουδάω...« ... η κατακλείδα της συζήτησής μας, η κατακλείδα της σημαντικής πορείας του στο ελληνικό τραγούδι...
 
Ας πιάσουμε το νήμα απο την αρχή, όταν ο νεαρός Δημήτρης Μητροπάνος που μόλις έχει τελειώσει την τρίτη γυμνασίου-1966 πια-κατεβαίνει στην Αθήνα για να μείνει μόνιμα πια εδώ.Ποιες ήταν οι πρώτες δυσκολίες της προσαρμογής σας και πως ήρθατε για πρώτη φορά σε ουσιαστική επαφή με το τραγούδι;
Δημήτρης Μητροπάνος: Σίγουρα εδώ στην Αθήνα τα πράγματα ήταν τελείως διαφορετικά απο τα Τρίκαλα. Εκεί υπήρχαν οι φίλοι, οι παρέες,εδώ ήταν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον. Έμεινα με το θείο μου-τον αδελφό της μητέρας μου-κι έπρεπε μόνος μου να προσαρμοστώ πράγμα το οποίο ήταν πολύ δύσκολο,αλλά δεν υπήρχε άλλη λύση. Πήγα στο σχολείο κι εκεί αρχίσαν τα πειράγματα απο τους συμμάθητές μου :‘’...καλώς τον βλάχο...’’ έλεγαν κι αυτά τα πειράγματα ήταν η αφορμή για τους πρώτους καβγάδες  ώσπου να με αποδεχθούν. Ο λόγος που με οδήγησε να έρθω στην Αθήνα ήταν ότι στα Τρίκαλα είχα προβλήματα με τις πολιτικές μου πεποιθήσεις.Στο σχολείο οι αποβολές ήταν συχνές και μου απαγόρευαν να έχω οποιαδήποτε επαφή με το κόμμα, με τους ‘’Λαμπράκηδες’’, οπότε τα μάζεψα κι έφυγα με δεδομένο ότι είχα τη δυνατότητα να μείνω με το θείο μου εδώ...
Εδώ στην Αθήνα πήγα ξανά στους ‘’Λαμπράκηδες’’κι εκεί κάναμε μια χορωδία για να τραγουδάμε.Σε κάποια πρόβα που κάναμε στο θέατρο του Αλεξανδράκη το οποίο μας  είχαν παραχωρήσει ήρθε ο Μίκης Θεοδωράκης κι εκεί με άκουσε για πρώτη φορά να τραγουδάω.Ο Μίκης θα έκανε τότε μια σειρά συναυλιών στην Ελλάδα και την Κύπρο και έψαχνε κάποιο τραγουδιστή...με άκουσε και μου είπε ότι θα με χρειαζόταν γι αυτές τις εμφανίσεις. Μετά γνώρισα το Ζαμπέτα ,με άκουσε να τραγουδάω σε ένα δοκιμαστικό και μου πρότεινε να τραγουδήσω μαζί του στο μαγαζί που εμφανιζόταν... ήθελα  πολύ να το κάνω αλλά είχα το πρόβλημα ότι πήγαινα σχολείο.Μου πρότεινε να πηγαίνω στην αρχή του προγράμματος, να συμμετέχω για μια ώρα περίπου και κατά τις 11 να φεύγω ώστε να μπορώ να κοιμάμαι νωρίς και να πηγαίνω στο σχολείο.Έτσι κι έγινε και δούλεψα με το Ζαμπέτα... Το Πάσχα της ίδιας χρονιάς μ’ ενημέρωσε ο Θεοδωράκης ότι αρχίζουν οι συναυλίες...το είπα στο Ζαμπέτα και με προέτρεψε να πάω να τραγουδήσω. Ξεκίνησαμε έτσι κάποιες συναυλίες στην Ελλάδα και την Κύπρο στις οποίες τραγούδαγα τραγούδια απο το ‘’Άξιον Εστί’’ και  τη ‘’Ρωμιοσύνη’’ .Έπεσα στα βαθιά απο την αρχή αλλά σε αυτήν την ηλικία και με την αφέλεια του πρωτάρη δε μπορούσα να το αντιληφθώ. Αργότερα όταν χρειάστηκε να τραγουδήσω ξανά τα ίδια τραγούδια κατάλαβα τι είχε συμβεί τότε... Κάναμε ,λοιπόν,αυτές τις συναυλίες και μετά πήγα στην Πλάκα, στις μπουάτ που υπήρχαν εκεί.Το ‘67 τις κλείσανε λόγω χούντας οπότε αναγκάστηκα να γυρίσω ξανά στο Ζαμπέτα και ν’ αρχίσω να δουλεύω κανονικά μαζί του. Αυτός μου έδωσε τα πρώτα μου τραγούδια με τα οποία άρχισε η καριέρα μου.. Στο μεταξύ είχα γνωρίσει στην Πλάκα το Βασίλη Κουμπή και κάναμε ένα δίσκο που είχε την ατυχία να λέγεται ‘’Χαμένη Πασχαλιά’’ και γι’ αυτό το λόγο απαγορεύτηκε...Με το Ζαμπέτα κάναμε τη "Θεσσαλονίκη" και συνεργαστήκαμε σχεδόν δυόμισι χρόνια.Είναι ίσως και ο μόνος άνθρωπος στον οποίο οφείλω πολλά,γιατί πέρα απο το ξεκίνημα της καριέρας μου με προφύλαξε απο τους κινδύνους που κρύβει η επιτυχία και η νύχτα... Μετά απο τη συνεργασία με το Ζαμπέτα τα πράγματα πήραν το δρόμο τους...


Μελετώντας τη δισκογραφική σας πορεία έχω την εντύπωση-χωρίς να αποκλείονται εξαιρέσεις-ότι έχετε λειτουργήσει καλύτερα στις συνεργασίες με ένα συνθέτη-δηλαδή σε κύκλους τραγουδιών-και τα τραγούδια που έχουν προκύψει απο αυτές έχουν αποδειχθεί περισσότερο διαχρονικά σε αντιδιαστολή με τους πολυσυλλεκτικούς δίσκους σας. Συμφωνείτε με αυτή τη διαπίστωση;
Δ. Μ.: Έτσι είναι όντως,αλλά δυστυχώς δεν είναι πάντα εφικτό να βρεις ένα συνθέτη για να κάνεις μια δουλειά μαζί του.Παρόλα αυτά εγώ πάντα το προτιμώ και το επιδιώκω να κάνω  μια δουλειά με ένα συνθέτη κι αν είναι δυνατόν και με ένα στιχουργό.Θεωρώ ότι έτσι είναι πιο ολοκληρωμένο το έργο,έχει αρχή,μέση και τέλος,έχει ένα στόχο. Στους πολυσυλλεκτικούς δίσκους γίνεται μια προσπάθεια να βρεις κάποια τραγούδια τα οποία άλλες φορές είναι καλά, άλλες μέτρια κι άλλες κακά. Υπάρχουν βέβαια τραγούδια που έχω κάνει με το Σπύρο Παπαβασιλείου και τον Τάκη Μουσαφίρη πριν τριανταπέντε χρόνια περίπου τα οποία υπάρχουν ακόμα και σήμερα,αλλά συνήθως τα τραγούδια που αντέχουν στο χρόνο είναι απο τις ολοκληρωμένες δουλειές, γιατί -όπως σας είπα- υπάρχει  ένας στόχος, υπάρχει ένα θέμα με το οποίο ασχολούνται και ο στιχουργός και ο συνθέτης.
 

Υπάρχουν στη δισκογραφία σας συνεργασίες όπως αυτή με το Μίκη Θεοδωράκη και το Λευτέρη Παπαδόπουλο στα "Πικροσάββατα’’ και με το Σταύρο Κουγιουμτζή στο δίσκο "Τα νυχτέρια μας" που η απήχηση που τελικά είχαν στο κοινό ήταν δυσανάλογη με τη σημαντικότητα των καλλιτεχνών με τους οποίους συνεργαστήκατε .Απο την άλλη πλευρά διαχρονικές επιτυχίες προέκυψαν χωρίς να προδιαγράφονται εξαρχής απο τις συνεργασίες σας με τον Τάκη Μουσαφίρη και το Σπύρο Παπαβασιλείου.Θεωρείτε εξίσου σημαντικές όλες τις παραπάνω συνεργασίες ανεξάρτητα απο την αποδοχή τους;
Δ. Μ.: Η επιτυχία για μένα δεν είναι αυτοσκοπός χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν τη θέλω, εξάλλου αυτός είναι ο σκοπός που βγάζουμε έναν δίσκο. Αλλά αυτό δε σημαίνει ότι πάντα μπορούσα να προβλέπω την επιτυχία...Εκείνο που με αφορούσε πάντα και μ’ ενδιέφερε ήταν να είναι καλός ο δίσκος. Ο καλός δίσκος μπορεί να μη βγάλει το σουξέ,τη μεγάλη επιτυχία, υπάρχει όμως διαχρονικά.Ένας μέτριος δίσκος ή ένας κακός δίσκος δε θα έχει να σου αφήσει τίποτα...Απο τις δουλειές λοιπόν αυτές που αναφέρατε όντως δε βγήκαν μεγάλες επιτυχίες,υπάρχουν όμως σήμερα στη δισκογραφία, κι αυτό είναι σημαντικό για μένα.Πάντα μ‘ενδιέφερε να κάνω δουλειές που να υπάρχουν...Το να κάνεις ένα σουξέ και σε ένα μήνα να μην υπάρχει δεν έχει κανένα νόημα,δε μου προσφέρει τίποτα η πρόσκαιρη επιτυχία...Θυμάμαι κάποια προηγούμενη συναυλία μου στην οποία είπα τέσσερα τραγούδια απο το δίσκο "Τα νυχτέρια μας" με τον Κουγιουμτζή.Αυτός ήταν ένας δίσκος που δεν έκανε μεγάλη επιτυχία κι όμως το κοινό τα ήξερε τα τραγούδια και τα τραγουδούσε. Βέβαια ίσως αυτό είναι ένα κοινό που με παρακολουθεί και ξέρει τα τραγούδια μου. Ισχύει αυτό, αλλά δεν αλλάζει το γεγονός ότι τα τραγούδια αυτά -που εν γνώσει μου ήταν δύσκολα και βαριά- υπάρχουν. Επίσης απο το δίσκο με το Θεοδωράκη δε βγήκαν μεγάλες επιτυχίες, υπάρχουν όμως τραγούδια που τα τραγουδάω στις εμφανίσεις μου, τα ζητάει ο κόσμος, παρότι δεν είναι απο τις επιτυχίες που έχει κάνει ο Μίκης. Άρα για μένα ο σκοπός επετεύχθη, υπάρχει αυτή η συνεργασία, κι αυτή αν θέλεις ήταν και μια φιλοδοξία μου να έχω ένα δίσκο με το Μίκη. Για μένα είναι πολύ σημαντικό που έχω συνεργαστεί με κάποιους ανθρώπους που θαυμάζω και εκτιμώ για τη δουλειά τους.
 
Ποιές άλλες συνεργασίες εκτός απο αυτές που προαναφέρθηκαν θεωρείτε ότι αποτέλεσαν σταθμούς στη δισκογραφία σας;
Δ. Μ.: Ο ‘’Άγιος Φεβρουάριος’’ είναι ένα απο τα πιο σημαντικά πράγματα που μου έτυχαν παρότι δεν το ευχαριστήθηκα γιατί ήμουν στο στρατό και ήρθα με μια τετραήμερη άδεια για να κάνω το δίσκο.Όταν απολύθηκα πια απο το στρατό και έκατσα και άκουσα το δίσκο τότε κατάλαβα τι είχε συμβεί...Επίσης η συνεργασία μου με το Γιώργο Κατσαρό-’’Ο δρόμος για τα Κύθηρα΄΄-ήταν επίσης πολύ σημαντική. Ο δίσκος που κάναμε με το Χατζηνάσιο...Αυτός είναι ένας δίσκος ο οποίος παρότι δεν άφησε κάποια διαχρονική επιτυχία,οι πωλήσεις του ήταν δυσανάλογες,πούλησε πάρα πολύ...και απο αυτόν το δίσκο ακόμα και σήμερα-μετά απο τόσα χρόνια-χρησιμοποιώ τραγούδια στα προγράμματα που κάνω...είναι απο τις συνεργασίες που έμειναν στην καριέρα μου και συντροφεύουν και μένα προσωπικά. Μετά ήρθαν οι δίσκοι με το Μάριο Τόκα,που ήταν επίσης ξεχωριστοί... οι δίσκοι που έκανα με τον Τάκη Μουσαφίρη και το Σπύρο Παπαβασιλείου επί τρία χρόνια...Ο Παπαβασιλείου ήταν υπεύθυνος της ορχήστρας,δουλέψαμε μαζί είκοσι και πλέον χρόνια...το Σπύρο τον έβλεπα πιο πολύ απ΄ότι έβλεπα το σπίτι μου.Υπάρχουν πολλά τραγούδια απο αυτές τις συνεργασίες...το ‘’Καλοκαίρια και χειμώνες’’ είναι ένα τραγούδι που έχει σημαδέψει την καριέρα μου.Με τον Τάκη Μουσαφιρη κάναμε επίσης πάρα πολλά τραγούδια...Είναι πολλά τα χρόνια και δύσκολο να ξεχωρίσεις στιγμές...υπάρχουν  πολλές ευτυχείς στιγμές...
Μια τέτοια επίσης είναι -πέρα απο την επιτυχία που έκανε-η συνεργασία μου με το Θάνο Μικρούτσικο...θεωρώ οτι ο συγκεκριμένος δίσκος λειτούργησε καταλυτικά στην καριέρα μου.Ο Θάνος,με τη θητεία του τέσσερα χρόνια στο υπουργείο ήταν έξω απο τη μουσική, απαγορευόταν να κάνει δουλειές...έτσι όταν σταμάτησε αυτό έτυχε σε μένα να βγάλει όλη αυτή την ενέργεια. Στο δίσκο αυτό δεν υπάρχει μόνο η ‘’Ρόζα’’, είναι ενας δίσκος που έχει πολλά καλά τραγούδια αλλά αυτό το τραγούδι λειτούργησε καταλυτικά απέναντι σε όλα τα άλλα. Μετά βέβαια απο κάποια χρόνια αρχίσαν να αναδεικνύονται κι άλλα τραγούδια ,όπως το ‘’Πάντα γελαστοί’’,το ’’Σαν πλανόδιο τσίρκο’’,οι  ‘’Ατάκες’’...εκεί μέσα υπάρχει ένας θησαυρός απο τραγούδια...και οι στίχοι του Αλκαίου είναι εξαιρετικοί αλλά και οι μουσικές του Θάνου...


Γνωρίζοντας την ιδιαίτερη καλλιτεχνική και προσωπική σχέση σας με το ρυθμό του ζεϊμπέκικου παραθέτω ένα απόσπασμα απο ένα κείμενο του Διονύση Χαριτόπουλου-απο τα πιο χαρακτηριστικά και εύστοχα που έχω συναντήσει γι αυτό το θέμα-και θα ήθελα με αφορμή αυτό να μας εκφράσετε την άποψή σας για το ζεϊμπέκικο: ‘’Είναι χορός μοναχικός…είναι ιερατικός χορός με εσωτερική ένταση και νόημα... ο χορευτής επιλέγει το τραγούδι που θα χορέψει και αυτοσχεδιάζει σε πολύ μικρό χώρο ταπεινά και με αξιοπρέπεια…δε  σαλτάρει ασύστολα δεξιά κι αριστερά,βρίσκεται σε κατάνυξη.’’...και για το αν το ζεϊμπέκικο σβήνει,γράφει: ‘’Ειπώθηκε πως το ζεϊμπέκικο σβήνει. Αν χαθούν η αδικία, ο έρωτας και ο πόνος• αν βρεθεί ένας άλλος τρόπος που οι άντρες θα μπορούν να εκφράζουν τα αισθήματά τους με τόση ομορφιά και ευγένεια, μπορεί να χαθεί και το ζεϊμπέκικο…’’
Δ. Μ.: Θεωρώ ότι το ζεϊμπέκικο και το τσάμικο είναι οι δυο κατεξοχήν ανδρικοί χοροί που περιέχουν την περηφάνεια, το δυναμισμό,την ερωτική απογοήτευση,την ερωτική επιτυχία.Το ζεϊμπέκικο είναι μοναχικός χορός...Οι πιο παλιοί άνθρωποι που γνώρισα και είδα να χορεύουν ζεϊμπέκικο στα Τρίκαλα είχαν ένα ταψί το οποίο ήταν ο χώρος που είχαν για να χορέψουν,δεν μπορούσαν να κάνουν απλωτές κινήσεις όπως αυτές που βλέπουμε σήμερα στα χορευτικά.Είναι εσωτερικός χορός με τον οποίο εκφράζεις τον πόνο σου ή τη χαρά σου και αυτοσχεδιάζεις,δεν υπάρχουν βήματα...δεν είναι χορός για να χορεύουν δέκα μαζί σ΄ ένα τεράστιο χώρο...
 
Έχετε ερμηνεύσει αρκετές φορές στο παρελθόν αλλά και πρόσφατα κάποια ‘’απρόβλεπτα’’ τραγούδια - τραγούδια που ξεφεύγουν απο τους ρυθμούς που συνήθως ερμηνεύετε.Μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις επικριθήκατε γι ‘αυτές τις επιλογές κι όμως τραγούδια όπως το "Για να σ’ εκδικηθώ" και το ‘’Κλείνω κι έρχομαι’’ έχουν αποδειχθεί εξίσου διαχρονικά με κάποιες απο τις σημαντικότερες λαϊκές σας επιτυχίες. Με ποιά επιχειρήματα υπερασπίζεστε αυτές τις επιλογές σας;
Δ. Μ.: Καταρχήν δεν αρνούμαι τίποτε απ’ ότι έχω πει,είτε πέτυχε ,είτε δεν πέτυχε,είτε ήταν καλό τραγούδι,είτε όχι ...γιατί έχω πει και τραγούδια που δεν ήταν καλά,που δε θα έπρεπε να τα πώ.Την εποχή εκείνη που τα είπα όμως τα ήθελα,τα επέλεξα,τα αγαπούσα,τα αγαπάω,παρότι εκ των υστέρων ξέρω ότι δε θα έπρεπε να τα πω...τότε που το έκανα όμως μου άρεσαν και δε με υποχρέωσε κανένας να τα πω.Αυτά που λένε κάποιοι συνάδελφοι μου ότι δήθεν οι συνθήκες της δουλειάς τους  υποχρέωσαν να κάνουν κάποια πράγματα που δεν ήθελαν δε νομίζω ότι ισχύουν. Εμένα κανένας δε με υποχρέωσε να πω ένα τραγούδι. Τα επέλεξα και θεωρώ ότι όλοι οι συνάδελφοι μου τα επιλέγουν γιατί όλοι ξέρουν ότι αν ένα τραγούδι δε θέλεις να το πεις,δεν το λες,γιατί αν το πεις θα το πεις μόνο μια φορά στο στούντιο,δε θα το πεις καλά και δε θα το ξαναπείς, αφού δε  σ’ αρέσει. Όλα τα τραγούδια ήταν επιλογές μου κι εγώ τις χρεώνομαι. Τώρα ως προς τα συγκεκριμένα τραγούδια που αναφέρατε.
Με το Λάκη μέναμε στην ίδια γειτονιά στα Μελίσσια...ήρθε μια μέρα και μου έφερε ν’ ακούσω τα καινούρια του τραγούδια απο το δίσκο ‘’Έλα γοριλάκι’’. Του λεω λοιπόν για το "Για να σ’ εκδικηθώ" ότι αυτό είναι ένα τόσο ωραίο τραγούδι και το λες τόσο χάλια...(γελάει). Μου λέει λοιπόν για πλάκα αρχικά :‘’Γιατί δεν το λες εσύ τότε;’’...’’Θα το πω του λέω’’...πήγαμε στο στούντιο λοιπόν και όταν ειπώθηκε στην εταιρεία ότι θα πω αυτό το τραγούδι με κοίταγαν περίεργα...ήταν απλά ενα τραγούδι που μου άρεσε...δεν έχει κάποια ιδιαιτερότητα αυτό το τραγούδι...μια μπαλάντα είναι που ο Λάκης επειδή είναι άνθρωπος που αγαπάει τη ροκ μουσική το ‘γραψε με μια ροκ διάθεση, δεν είναι ροκ τραγούδι,μπαλάντα είναι.Ο Πορτοκάλογλου επίσης είχε γράψει το τραγούδι ‘’Κλείνω κι έρχομαι’’ και μου πρότεινε να το πω ...το άκουσα, μου άρεσε και το είπα... δε θεωρώ ότι έγινε κάτι ιδιαίτερο. Iδιαίτερο είναι το τραγούδι του Φίλιππου Πλιάτσικα που ερμήνευσα στον προηγούμενο μου δίσκο και το οποίο ήταν ένα μπλούζ...Εγώ όμως τζαζ και μπλούζ ακούω μια ζωή. Eπίσης το τραγούδι που κάναμε με τον Κραουνάκη στον τελευταίο μου δίσκο είναι ιδιαίτερο. Ο Σταμάτης μου το έφερε διστακτικά και του λεω "Αυτό είναι τραγούδι...". Ήξερε όμως ότι μου αρέσει η τζαζ και το μπλούζ.Εγώ πάντα πίστευα ότι ένα καλό τραγούδι είναι ένα καλό τραγούδι,ότι δεν υπάρχουν στεγανά.


Πώς  ‘’σμιλεύεται’’ η φωνή ενός λαϊκού τραγουδιστή, πώς διαμορφώνεται ο τρόπος και το ύφος της ερμηνείας του; Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των βιωμάτων στη διαμόρφωση του ύφους και του τρόπου ερμηνείας ενός λαϊκού ερμηνευτή;
Δ. Μ.: Παγκόσμια δεν υπάρχει τραγουδιστής σε οποιαδήποτε χώρο που να τραγουδάει το λαϊκό τραγούδι και να ανήκει πάνω απο τη μεσαία τάξη, όλοι είναι κάτω απο τη μεσαία τάξη. Άρα τα βιώματα είναι αυτά που τους οδηγούν σε αυτό το είδος τραγουδιού. Δε νομίζω να υπάρχει κάποιος τζαζίστας ή μπλουζίστας που να ανήκει στην υψηλή κοινωνία. Αυτά τα βιώματα βγαίνουν και δημιουργούν το λαϊκό τραγούδι. Είναι ένα τραγούδι το οποίο κυνηγήθηκε, διώχθηκε, απαγορεύτηκε και αντιμετώπισε πολλές δυσκολίες γιατί θίγει κοινωνικά θέματα  και αυτό δεν αρέσει στους κυβερνώντες γιατί εμπεριέχει την κριτική και η κριτική ενοχλεί.

Πώς εξηγείτε τη διαχρονικότητα και τις τόσο μεγάλες καριέρες των ερμηνευτών της γενιάς σας –λαϊκών και μη-  σε αντιδιαστολή με τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν στο να χτίσουν μια αντίστοιχη καριέρα (αναφέρομαι στο ρεπερτόριο και τις συνεργασίες) οι επόμενες γενιές;
Δ. Μ.: Θεωρώ τον εαυτό μου τυχερό γιατί  βγήκα στο τραγούδι την καλύτερη εποχή απο μουσική άποψη για την Ελλάδα. Είχαμε το Θεοδωράκη και το Χατζιδάκι που μάζεψαν γύρω τους αρκετούς νέους συνθέτες. Αναφέρομαι στον Ξαρχάκο, το Μαρκόπουλο, το Λοϊζο, το Μούτση, το Λεοντή. Τι να θυμηθείς και τι ν’ αφήσεις απο την εποχή εκείνη, υπήρχε ένας καλλιτεχνικός οργασμός. Έτυχε λοιπόν όλη αυτή η γενιά των καλλιτεχνών να βγεί εκείνη την εποχή. Με πρώτο και καλύτερο το Μπιθικώτση που θεωρώ ότι έχει πει ότι καλύτερο υπάρχει...όλοι οι άλλοι τον ακολουθήσαμε. Επίσης οι καριέρες τότε χτίζονταν τραγούδι το τραγούδι,δίσκο το δίσκο,δεν υπήρχε η τηλεόραση να βγεις απο τη μια μέρα στην άλλη όπως γίνεται σήμερα και να γίνεις σταρ. Εγώ για να μπορέσω να πω ότι μπορώ να σταθώ σ’ ενα πρόγραμμα και να τραγουδήσω είχα πίσω μου υλικό, δεν ήμουν τραγουδιστής του ενός τραγουδιού. Το ίδιο και ο Πάριος, ο Μητσιάς, ο Νταλάρας, η Αλεξίου, η Γαλάνη, αυτή ήταν η δικιά μου γενιά. Υπήρχε απο πίσω υλικό. Και η προηγούμενη απο εμάς γενιά-η Μαρινέλλα, η Μοσχολιού-ήταν τραγουδιστές που είχαν πίσω τους καριέρα, δεν ήταν εύκολο τότε να σταθείς με ένα τραγούδι.Έπρεπε να κάτσεις στο πάλκο και να πεις στην αρχή και στο τέλος κάποια τραγούδια. Υπήρχαν όμως και οι άλλοι καλλιτέχνες στο πάλκο απο τους οποίους μάθαμε πολλά.Εγώ για παράδειγμα όταν τραγουδούσα με το Ζαμπέτα τραγουδούσε κι η Μοσχολιού. Ε, είναι άλλο πράγμα να βλέπεις τη Μοσχολιού να τραγουδάει και να είσαι δίπλα της. Δούλεψα με τη Μαρινέλλα επίσης.
 
 

Πώς βλέπετε το μέλλον του λαϊκού τραγουδιού. Επιβιώνει, μεταλάσσεται ή οδηγείται σε τέλμα;
Δ. Μ.: Το λαϊκό τραγούδι έχει φθάσει τόσο χαμηλά που δε γίνεται να πάει παρακάτω. Πάντα το λαϊκό τραγούδι πέρναγε κάποιες κρίσεις.Υπάρχουν κατα καιρούς καταστάσεις που ευνοούν το λαϊκό τραγούδι όπως αυτή που ζούμε τώρα. Θεωρώ ότι θα βοηθήσει το λαϊκό τραγούδι, θα δώσει ερεθίσματα και στους στιχουργούς και τους μουσικούς. Όλες οι τέχνες σε αυτές τις εποχές ανθούν. Όσο ζούμε στην αστικοποίηση κι όλα είναι μια χαρά δεν υπάρχουν αφορμές. Τώρα επειδή υπάρχουν ερεθίσματα,υπάρχουν προβλήματα,θα ζήσουμε προβλήματα-είτε μας αρέσει είτε όχι-όλα αυτα θα βγουν στην τέχνη,θα βγουν πράγματα. Και τα νέα παιδιά θ’αλλάξουν γιατί δε θα ‘ναι ίδια η ζωή τους. Το βλέπω απο τα παιδιά μου που είναι στην ηλικία των 15,16 χρονών και αρχίζουν και συνειδητοποιούν ότι υπάρχουν προβλήματα, οι κουβέντες τους πια ειναι διαφορετικές,κατεβαίνουν στο Σύνταγμα και έρχονται σε επαφή με τον κόσμο. Εκεί υπάρχει μια επικοινωνία που δεν υπήρχε πριν, είχε χαθεί. Αν κρίνω απο τα δικά μου τα  παιδιά που απομονωμένα εδώ έκλειναν με τα τηλέφωνα ραντεβού για να κάνουν παρέες. Εμείς επίσης σαν γονείς αναγκαστήκαμε να κάνουμε πράγματα που σε άλλη περίπτωση δε θα μας αφορούσαν για να προσελκύσουμε φίλους και για τα παιδιά. Τώρα πια τα παιδιά αρχίζουν και συζητάνε μεταξύ τους πιο σοβαρά πράγματα κι όχι πως θα περάσουν καλά.
 
Mάλλον τα παιδιά αυτής της γενιάς θα ωριμάσουν γρηγορότερα απο ανάγκη.
Δ. Μ.: Aπό ανάγκη μεν αλλά νομίζω ότι σε καλό θα τους βγει.
 
Βλέπετε περισσότερο τη θετική πλευρά αυτής της κρίσης.
Δ. Μ.: Οχι βέβαια, πιστεύω ότι θα περάσουμε μια κατάσταση τραγική και είναι συγκεκριμένοι οι άνθρωποι που μας οδήγησαν εκεί. Η κρίση για να έρθει κάποιοι συνέβαλαν σε αυτό και δε με πείθουν ότι αυτοί που μας οδήγησαν εκεί θα μας βγάλουν απο την κρίση. Δεν υπάρχει περίπτωση. Όλοι ξέρουν τι έγινε χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι έκλεψαν, όμως κι αυτοί που δεν έκλεψαν έχουν την ίδια ευθύνη ίσως και μεγαλύτερη γιατί ήξεραν τι γίνεται και δε μίλησε κανένας και δε μιλάει κανένας. Έχει ευθύνη και η δικαιοσύνη. Δε μπορεί να βγαίνει κάποιος και να λέει "εγώ τα πήρα" και να τον δικάζουν τρία χρόνια με αναστολή. Αποδεδειγμένα έκλεψε χρήματα, οποιοσδήποτε άλλος θα ήταν φυλακή, αυτός ούτε προφυλακίστηκε, ούτε τίποτα. Δηλαδή ποια δικαιοσύνη είναι αυτή; Κάποιος απλός άνθρωπος αν το είχε κάνει αυτο θα ‘ταν ήδη φυλακή, ακόμα κι αν είχε κλεψει ένα κομμάτι ψωμί.

Βλέπετε και τις ευκαιρίες αυτής της κρίσης που δίνει τη δυνατότητα της αντίδρασης,της επικοινωνίας με τους ανθρώπους που διαδηλώνουν στους δρόμους.
Δ. Μ.: Δίνει αυτές τις ευκαιρίες, αλλά δεν αρέσει αυτη η αντίδραση σε κάποιους. Το βλέπουμε. Ξαφνικά βγηκαν οι κουκουλοφόροι, οι "γνωστοί - άγνωστοι" που εχουν συγκεκριμένη ταυτότητα ,που τους βάζουν να κάνουν κάποια πράγματα.Δε νομίζω ότι όλοι αυτοί που κατέβηκαν να διαδηλώσουν ήθελαν να κάνουν επεισόδια. Γιατί κλείνουν ξαφνικά τους δρόμους οι αστυνομικοί; Για να αγανακτίσει ο κόσμος και να στραφεί εναντίον των διαδηλωτών. Δεν έχουν κανένα λόγο να δημιουργήσουν πρόβλημα, μαζεύονται εκει και κάνουν μια διαμαρτυρία. Μουτζώνουν τη Βουλή και δεν είναι-λένε- σωστό. Μα δε μουτζώνουν τη Βουλή. Μουτζώνουν αυτούς που είναι μέσα και όπως την καταντήσανε. Το απαγορεύει-λένε- το Σύνταγμα. Το Σύνταγμα όμως επιτρέπει να περνάνε μετα τα μεσάνυκτα τα νομοσχέδια που θέλουν και μπροστά οι  δημοσιογράφοι που δε μιλούν. Χωρίς να σημαίνει ότι κι όλοι οι δημοσιογραφοι είναι κακοί. Σε όλες τις ομάδες υπάρχουν και καλοί και κακοί. Δεν πιστεύω επίσης ότι "μαζί τα φάγαμε" ...κι αυτό ακούστηκε απο έναν άνθρωπο που είναι πανέξυπνος κι έχουμε και πολλά καλά να θυμηθούμε απο αυτόν. Και ξαφνικά βγαίνει και λέει οτι η δημοκρατία αποκαταστάθηκε στην Ελλάδα το ’81. Δεν είναι έτσι τα πράγματα.

Οπως κάνετε εσείς τώρα που εκφράζετε την άποψή σας για κάτι που αφορά τα κοινά ,θεωρείτε πως ο καλλιτέχνης αν έχει να πει κάτι που αφορά τα κοινά  πρέπει να το εκφράζει δια της τέχνης του ή δικαιούται να εκφέρει λόγο ως δημόσιο πρόσωπο ιδιαίτερα όταν τυγχάνει ευρύτερης αποδοχής;
Δ. Μ.: Είμαι της άποψης ότι πρέπει να μιλάνε και οι καλλιτέχνες και οι πνευματικοί άνθρωποι. Πρέπει να βγαίνουν και να στηλιτεύουν πράγματα και καταστάσεις. Πρέπει να λένε τα πραγματα με τ’ονομά τους. Αλλα έχουμε φθάσει  σ’ ένα σημείο που έχει διαβρωθεί όλο το σύστημα και δεν ακούγονται αυτές οι φωνές. Και πήγε ο Μίκης να μιλήσει και του απαγόρευσαν να μιλήσει για να μην  μολύνει την πλατεία. Γιατί θα τους έλεγε αυτά που δε θέλουν ν’ ακούσουν. Φθάσαμε εδω που φθάσαμε κι έχουν "λαδώσει" τη μισή Ελλαδα για να μην τους ξεφωνίζει. Τόσα λεφτά που πήγαν; Επίσης και με τους Ολυμπιακούς Αγώνες όταν όλοι χαίρονταν εγω έκλαιγα. Δεν ήθελα να συμμετέχω σε αυτο το πράγμα. Δεν άντεξαν τόσο ισχυρές οικονομίες να κάνουν τους Ολυμπιακούς θα άντεχε η χώρα μας; Δεν άντεξαν οι οικονομίες των ΗΠΑ και του Καναδά. Φορτωθήκαμε τόσα χρέη, δεν έμεινε κάτι ουσιαστικό. Γιατί να γίνονται οι Ολυμπιακοι Αγώνες λοιπόν;
 
Ας επανέλθουμε στη μουσική και ας σταθούμε στη νέα σας δισκογραφική δουλειά «Εδώ είμαστε» με το Σταμάτη Κραουνάκη.Η μουσική σας συνάντηση ήταν προδιαγεγραμμένη απο χρόνια ιδιαίτερα μετά τη συνεργασία σας στο τραγούδι «Ζωή νταλίκα κόκκινη» το 2008 στο δίσκο «Στη διαπασών» τραγούδι που συμπεριελήφθη και στη νέα σας δισκογραφική δουλειά. Επαληθεύτηκαν οι προσδοκίες σας τόσο για τη συνεργασία σας ως προσωπική και καλλιτεχνική σχέση όσο και για το καλλιτεχνικό αποτέλεσμά της;
Ώς προς το σκέλος της προσωπικής σχέσης οι προσδοκίες μου δεν ικανοποιήθηκαν απλώς...πέρασα και περνάω καταπληκτικά με το Σταμάτη...είναι απο τις δουλειές που μου αρέσουν πάρα πολύ γιατί είναι κάτι πέρα απο αυτό που με έχει μάθει ο κόσμος,το ύφος είναι διαφορετικό απο τις άλλες δουλειές μου. Αυτό ζήτησα και απο το  Σταμάτη,να με χρησιμοποιήσει όπως  νομίζει,όπως  με φαντάζεται ως τραγουδιστή, κι οχι με βάση αυτά που έχω πει και έχω κάνει εώς τώρα...τον προέτρεψα να αφεθεί  και να γράψει πως βλέπει εμένα και τι πιστεύει ότι μπορώ να κάνω. Αυτό του ζήτησα και τίποτα άλλο και θεωρώ ότι αυτό έκανε. Αυτό δεν είναι απόλυτο, δεν υπάρχουν απόλυτα πραγματα σε αυτή τη δουλειά. Τώρα αν συνεργαστούμε ξανά στο μέλλον θα ξέρει ο ένας τον άλλο,αυτή η συνεργασία μας έφερε κοντά. Ο Σταμάτης με άφησε ελεύθερο στο θέμα της ερμηνείας. Σε κάποιες στιγμές την ώρα της ερμηνείας μου ξέφευγαν πράγματα που ήταν έξω απο τη γραμμή...μου έλεγε: "...δεν πειράζει αυτό θέλω, την ψυχή σου, δεν πειράζει που άλλαξε η νότα...". Aυτό είναι ο τραγουδιστής, δεν είναι να πει απλά, ψυχρά και σωστά τις νότες. Αν δε μπεις όλος μέσα στο τραγούδι, αν δε βάλεις την ψυχή σου.
 
Αυτό το καλοκαίρι συναντάτε ξανά  δύο γνώριμους καλλιτέχνες και φίλους,το Δημήτρη Μπάση-με τον οποίο έχετε συνεργαστεί επανειλλημένα σε ζωντανές εμφανίσεις- αλλα και το Γιάννη Κότσιρα- με τον οποίο επίσης έχετε συνεργαστεί δισκογραφικά.Πως θα περιγράφατε αυτή τη μουσική σας συνύπαρξη;
Δ. Μ.: Με το Δημήτρη έχουμε συνεργαστεί πολλές φορές στο παρελθόν σε προγράμματα. Με το Γιάννη είναι η πρώτη φορά, γιατί αν και είχαμε συζητήσει κάποιες φορές στο παρελθόν δεν προέκυψε κάποια συνεργασία.Κυρίως με αφορά το θέμα της συνεργασίας με τους συναδέλφους μου γιατι θεωρώ ότι δεν ευχαριστεί κανένα τραγουδιστή να μην έχει κάποιο άλλο κοινό σημείο με αυτους που συνεργάζεται, παρά το ότι τραγουδάει μαζί τους.. Εγώ θέλω να συζητώ με τους συνεργάτες μου, να έχουμε τις απόψεις μας και τις κόντρες μας ακόμα και πάνω στη σκηνή. Θεωρώ ότι είναι υγεία ο καθαρός ανταγωνισμός. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε όλοι μας τις απόψεις μας πάνω στο πρόγραμμα και σε αυτό που κάνουμε και πως το κάνουμε. Νιώθω πολύ υγιής και γεμάτος με αυτή τη συνεργασία. Λέμε τραγούδια που μας αρέσουν. Δε σκεφτήκαμε με τη στενή έννοια του ρεπερτορίου του καθενός,αλλά επιλέξαμε τραγούδια που μας αρέσουν,που αγαπάμε και τυχαίνει να μην είναι δικά μας...και θεωρώ ότι τα καταφέρνουμε πάρα πολύ καλά.Οι σχέσεις λειτουργούν πάρα πολυ καλά γιατί δεν υπάρχει πρόβλημα, ξέρει ο καθένας μας πάνω στη σκηνή τι μπορεί να κάνει,μέχρι που μπορούμε να φθάσουμε, αν και καμιά φορά ξεπερνάμε τα όρια γιατι χρειάζεται και να ρισκάρεις. Μέχρι στιγμής έχουμε κάνει δυο παραστάσεις που πήγαν καταπληκτικά,γυρνώντας όμως είδαμε ότι σε κάποια σημεία θα μπορούσαμε να διορθώσουμε ή να αλλάξουμε κάποια πράγματα. Ο Γιάννης επειδή  είναι και μουσικός παίζει τον πιο μεγάλο ρόλο απο εμάς, εγώ με το Δημήτρη είμαστε απλοί εκτελεστές, ο Γιάννης είναι πιο δημιουργικός. Παρεμβαίνουμε για να δοκιμάσουμε πράγματα και δουλεύουμε πολυ δημιουργικά ως παρέα. Αυτο μ’ αρέσει, είναι απο τα πράγματα που θέλω. Θέλω να υπάρχουν γνώμες, ακόμα και καβγάδες, αυτό το θεωρώ δημιουργικό, όταν βέβαια δεν ξεκινάνε απο κάποιο πονηρό σκοπό. Εδω λοιπόν είναι ξεκάθαρα τα πράγματα,λέμε τη γνώμη μας και καταλήγουμε να αποφασίζουμε κάποια πράγματα απο κοινού.Δε νιώθω μειωμένος αν μια προτασή μου δεν περάσει, δεν γίνονται αυτές οι συζητήσεις με το μέγεθος του ονόματος του καθενός, δηλαδή δε σημαίνει ότι επειδη εγώ είμαι ο "παλιός" ξέρω και καλύτερα και θα επιβάλλω κάποια πράγματα. Δε μ’ αρέσει να επιβάλλω πράγματα όπως δε μ’ αρέσει να μου επιβάλλουν, άρα λοιπόν αυτό που δε μ’ αρέσει να μου κάνουν πώς μπορώ να το κάνω στους άλλους; Άρα λοιπόν η συζήτηση είναι η καλύτερη λύση.

Είναι κι οι δυο εξάλλου δυο σημαντικοί ερμηνευτές της γενιάς τους.
Δ. Μ.: Από τους πιο σπουδαίους ερμηνευτές της γενιάς τους και με τη στάση τους απέναντι στο χώρο και με τον τρόπο που συμπεριφέρονται.Δεν είναι απο τους ανθρώπους που θα επιδιώξουν να γίνει το σκάνδαλο για να προβληθούν.Είναι άνθρωποι που ασχολούνται με τη δουλειά τους και τίποτα άλλο...η προβολή τους είναι η δουλειά τους και η συνεπειά τους.

Πως οριοθετεί ένας καλλιτέχνης με τη δική σας διαδρομή-με τέσσερεις και πλέον δεκαετίες στο τραγούδι -τη στιγμή που θα σταματήσει πλέον τη - συστηματική τουλάχιστον- επαγγελματική σχέση με το τραγούδι; Έχουν περάσει αυτές οι σκέψεις απο το μυαλό σας και πως τις διαχειρίζεστε ;
Δ. Μ.: Και βέβαια έχουν περάσει, είμαι εξάλλου εξήντα τριών χρονών και δε θα τραγουδάω εφ’ όρου ζωής. Η τελική μου αποφαση είναι ότι όσο μπορώ να τραγουδάω χωρίς να ξεφτιλίζομαι και να κάνω πράγματα που δεν πρέπει να κάνω, θα τραγουδάω. Έχω δηλώσει ότι με νοιάζει η υστεροφημία μου πάρα πολύ άρα λοιπόν δε θέλω να κάνω πράγμτα που θα την πλήξουν. Είχα πει στην αρχή της καριέρας μου στους φίλους μου -στους παιδικούς φίλους με τους οποίους μεγάλωσα, για μένα αυτοί είναι οι φίλοι μου, οι υπόλοιποι είναι γνωστοί  που γνωρίζει  καθένας στη διαδρομή του- σε αυτους λοιπόν είχα πει ότι όταν δείτε να ξεφεύγω δώστε μου μια σφαλιάρα να συνέλθω, γιατί δεν είναι και δύσκολο να μπερδευτείς. Το ίδιο τους είπα και τώρα, όταν δειτε ότι δεν πάει άλλο να μου πείτε "τέρμα...τελείωσε, από εδώ και πέρα ξεφτιλίζεσαι...".
 
 
 
 
Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΥ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Οι υπάλληλοι όλοι λιώνουν και τελειώνουν σαν στήλες δύο - δύο μες στα γραφεία.
Κώστας Καρυωτάκης

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

25/9/1948 Γεννήθηκε ο συνθέτης Σταμάτης Μεσημέρης

ΤΥΧΑΙΑ TAGS