136 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
23.08.2019
Ορφέας | Main Feed

Μεγάλοι καλλιτέχνες

Δώρα Παπαδοπούλου

Μελίνα ΜερκούρηΗ μοίρα, η τύχη, όπως θέλετε πέστε το, λένε πολλοί πως παίζει συχνά παράξενα παιγνίδια. Κατά άλλους, η ζωή του καθενός μας είναι γεμάτη από γεγονότα και σημάδια που μας στοιχειώνουν. Κι όταν η μεγάλη οθόνη έγραφε «Ποτέ την Κυριακή» η Μελίνα Μερκούρη έπρεπε να το φανταστεί πως ο αποχαιρετισμός και το ταξίδι για την αθανασία θα ήταν Κυριακή. Την πρώτη Κυριακή του Μάρτη του 1994, όταν το ημερολόγιο έδειχνε την 6η μέρα, η Ελληνίδα καλλιτέχνης και αγωνίστρια της δημοκρατίας και του πολιτισμού έφυγε από τη ζωή σε νοσοκομείο της Νέας Υόρκης. Δεκαπέντε χρόνια πέρασαν από τότε και ο Ορφέας θυμάται τη Μελίνα Μερκούρη σα να βρίσκεται ανάμεσά μας με ένα αφιέρωμα στην προσωπικότητα, την τέχνη της και την πάλη για δικαιώματα και ιδανικά.
Η Μελίνα Μερκούρη χαρακτηρίστηκε ως η τελευταία Ελληνίδα θεά. Κι αν οι θεοί και οι δαίμονες δεν είναι του γούστου μου, μιας και πιστεύω στον άνθρωπο και στη δύναμή του, εδώ ίσως ο χαρακτηρισμός να μην απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Κι αυτό γιατί η Μελίνα Μερκούρη σφράγισε με τη δύναμη, την τέχνη, το τραγούδι, το χαμόγελο και τους αγώνες πολλές δεκαετίες πολιτικής και πολιτιστικής παρουσίας στον τόπο μας. Εγγονή του δημάρχου Αθηναίων Σπύρου Μερκούρη και κόρη του βουλευτή Σταμάτη Μερκούρη γεννήθηκε στην Αθήνα τον Οκτώβρη του 1920. Έζησε άνετα παιδικά Μελίνα Μερκούρη, Ζυλ Ντασένχρόνια. Το θέατρο την κέρδισε νωρίς. Έδωσε εξετάσεις στη δραματική σχολή του Εθνικού θεάτρου απαγγέλλοντας ένα ποίημα του Κώστα Καρυωτάκη. Με δάσκαλο το Δημήτρη Ροντήρη αποφοίτησε το 1944 και τη ίδια χρονιά θα κάνει το ντεμπούτο της στο θέατρο με ένα μικρό ρόλο στο έργο «Το μονοπάτι της λευτεριάς» που ανέβηκε στο θέατρο «Βρετάνια» από το θίασο του Αλέξη Σολωμού. Αυτός ο τίτλος της πρώτης συμμετοχής θα την ακολουθήσει για πάντα, καθώς αυτό το μονοπάτι της λευτεριάς επέλεξε και η Μελίνα Μερκούρη να ακολουθήσει στη ζωή και την τέχνη της. Είπαμε άλλωστε, μερικά πράγματα είναι σημαδιακά… Την πρώτη συμμετοχή στο θεατρικό σανίδι θα ακολουθήσουν πλήθος άλλες. Το 1945 πρωταγωνιστεί για πρώτη φορά στο έργο «Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα» στη σκηνή του θεάτρου «Κεντρικόν». Η μεγάλη επιτυχία έρχεται λίγο αργότερα με το έργο του Τενεσσί Γουίλιαμς «Λεωφορείον ο πόθος», στο οποίο ο Μάνος Χατζιδάκις γράφει τη μουσική και για πρώτη φορά ακούγεται το πασίγνωστο «Χάρτινο το φεγγαράκι». Η ελληνίδα ηθοποιός θα αρχίσει να ζει παράλληλα και στο Παρίσι, ενώ παράλληλη θα είναι και η θητεία της στο θέατρο, ταυτόχρονα και στην ελληνική και τη γαλλική σκηνή. Όλα αυτά ως το 1955 που μια άλλη τέχνη, αυτή της μεγάλης οθόνης θα μπει στη ζωή της.
Η Μελίνα Μερκούρη πρωτοεμφανίζεται στον κινηματογράφο τη χρονιά αυτή με την ταινία «Στέλλα» σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη. Η ταινία, ελληνικής παραγωγής, προβάλλεται στο φεστιβάλ κινηματογράφου των Καννών και η ελληνίδα ηθοποιός κερδίζει βραβείο ερμηνείας. Στην πράξη, η ταινία δεν είναι παρά μία διασκευή του θεατρικού έργου του Ιάκωβου Καμπανέλλη «Η Στέλλα με τα κόκκινα γάντια», το οποίο ο θεατρικός συγγραφέας είχε γράψει ειδικά για τη Μελίνα. Κι αν η Μελίνα Μερκούρη τραγουδά στην ταινία «Αγάπη που ‘γινες δίκοπο μαχαίρι» σε μουσική του αείμνηστου Μάνου Χατζιδάκι, η ίδια θα γνωρίσει την αγάπη στο πρόσωπο του σκηνοθέτη Ζυλ Ντασέν. Έκτοτε, μάλλον δε χώρισαν ποτέ στην τέχνη και στη ζωή ….
Η Μελίνα πρωταγωνιστεί στις περισσότερες από τις ταινίες του συντρόφου της Ντασέν. Εύκολα θα θυμηθούμε το «Τοπ Καπί», τη «Φαίδρα» και πολλές άλλες. Το 1960, για το ρόλο της στην ταινία του Ζυλ Ντασέν «Ποτέ την Κυριακή» μοιράζεται με τη γαλλίδα ηθοποιό Ζαν Μορό το βραβείο γυναικείας ερμηνείας στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών. Ο Μελίνα ΜερκούρηΜάνος Χατζιδάκις γράφει τη μουσική της ταινίας και μαζί με αυτή το πασίγνωστο τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» που κερδίζει το όσκαρ τραγουδιού. Η ταινία «Ποτέ την Κυριακή», κερδίζει άλλες τέσσερις υποψηφιότητες για όσκαρ και μαζί με αυτές και την παγκόσμια αναγνώριση.Η Μελίνα Μερκούρη χωρίς αντίρρηση χάραξε δίπλα στις νότες των «παιδιών του Πειραιά» την ερμηνεία της και το μισό βραβείο ίσως να της αξίζει.
Στην τελευταία συνάντησή τους, στο καφέ Ζόναρς που αποτυπώθηκε σε εικόνα και ήχο στη δισκογραφία, η Μελίνα Μερκούρη και ο Μάνος Χατζιδάκις συζητούν, διαφωνούντες, σε μία κουβέντα με ενδιαφέρον για το τραγούδι αυτό που ο συνθέτης χαρακτηρίζει «ορφανό από πατέρα», αλλά που έχει μία «μάνα που το στηρίζει». Το 1960 είναι αναμφίβολα μία υπέροχη χρονιά. Η Μελίνα Μερκούρη θα πρωταγωνιστήσει και στο θεατρικό έργο «Το γλυκό πουλί της νιότης» σε σκηνοθεσία του Κάρολου Κουν και με συμπρωταγωνιστή το Γιάννη Φέρτη. Το έργο θα ανέβει για επτά ολόκληρες θεατρικές σεζόν.
Το 1967, ακολουθώντας αντίστροφη πορεία από την ταινία «Στέλλα» η ταινία «Ποτέ την Κυριακή» διασκευάζεται σε θεατρικό μιούζικαλ και ανεβαίνει στο θέατρο Broadway στις ΗΠΑ με τον τίτλο «Illya Darling». Η Μελίνα Μερκούρη συμπρωταγωνιστεί με το Νίκο Κούρκουλο και οι παραστάσεις σημειώνουν τεράστια επιτυχία. Η χαρά δε θα κρατήσει πολύ μιας και τον Απρίλη της ίδιας χρονιάς η Ελλάδα γνωρίζει τα «πέτρινα χρόνια» μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου. Η χούντα τον Ιούλιο του ίδιου έτους αφαιρεί από τη Μελίνα την ελληνική ιθαγένεια. Εκείνη απαντά με τη φράση: «Γεννήθηκα Ελληνίδα και θα πεθάνω Ελληνίδα».
Μελίνα Μερκούρη, Μάνος ΧατζιδάκιςΤα παιδιά του Πειραιά
Το τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» ακούστηκε για πρώτη φορά από τη Μελίνα Μερκούρη στην ταινία του σκηνοθέτη Ζυλ Ντασέν «Ποτέ την Κυριακή». Δημιουργός ο αείμνηστος Μάνος Χατζιδάκις. Το τραγούδι την ίδια χρονιά κερδίζει το Όσκαρ καλύτερου τραγουδιού, ένα βραβείο που γα πρώτη φορά στην ιστορία του θεσμού η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου απονέμει σε ξενόγλωσσο τραγούδι. Μάλιστα, ο δρόμος του τραγουδιού και του συνθέτη προς τα Όσκαρ και πάλι πίσω έχει κι αυτός τη δική του ιστορία. Ο Μάνος Χατζιδάκις δεν πήγε ποτέ να παραλάβει το βραβείο του, αρνούμενος να αποδεχθεί τη σημασία του θεσμού. Το βραβείο στάλθηκε ταχυδρομικώς, αλλά κλάπηκε κάπου στα Βαλκάνια στο ταξίδι του προς την Ελλάδα. Η Ακαδημία υποχρεώθηκε να φτιάξει νέο αγαλματίδιο με χαραγμένο το όνομα του συνθέτη. Βάζοντας νερό στο κρασί του ο Χατζιδάκις, όταν αποδέχθηκε να φωτογραφηθεί με το όσκαρ στο χέρι, για τις ανάγκες της φωτογράφησης δανείστηκε το όσκαρ της Κατίνας Παξινού. Λίγα χρόνια αργότερα, ο συνθέτης θα πετάξει το βραβείο στα σκουπίδια του σπιτιού του, στα οποία η αδελφή του συνθέτη θα το ανακαλύψει κατά τύχη. Σήμερα κοσμεί βιτρίνα του σπιτιού του με την πλάτη όμως γυρισμένη στο θεατή.

Ως την πτώση της χούντας η Μελίνα Μερκούρη και ο Ζυλ Ντασέν θα ζήσουν αυτοεξόριστοι στο εξωτερικό και μαζί με άλλους Έλληνες της τέχνης , της πολιτικής και του πολιτισμού θα αναλάβουν δράση κηρύσσοντας ένα διαρκή αντιδικτατορικό αγώνα. Αυτός ο αγώνας θα είναι και η πρώτη προτεραιότητα για την ελληνίδα καλλιτέχνη όλο αυτό το διάστημα, με συνεντεύξεις, ομιλίες σε συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις, συμμετοχή σε συναυλίες του Θεοδωράκη και άλλων.
Η επιστροφή της στην Ελλάδα αμέσως μετά τη μεταπολίτευση, ανοίγει ένα ακόμη κεφάλαιο στη ζωή της, αυτό της πολιτικής. Εκλέγεται βουλευτής για πρώτη φορά το 1977, ενώ συνεχίζει παράλληλα και τις εμφανίσεις της στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Συμμετέχοντας στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και του Ανδρέα Παπανδρέου, θα υπηρετήσει ξανά την τέχνη από ένα άλλο πόστο, αυτό της Υπουργού Πολιτισμού, ακατάπαυστα για οκτώ χρόνια, έχοντας να επιδείξει πολύ σημαντικό έργο σε αυτό τον τόσο σημαντικό τομέα. Οραματίστηκε την επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα στη χώρα μας και μαζί οραματίστηκε το «σπίτι» τους, το νέο μουσείο της Ακρόπολης. Εκείνη, δεν έζησε να δει το όνειρο που αναμφίβολα της ανήκει, να γίνεται πράξη. Εμείς, είμαστε εδώ, αναμένοντας τα εγκαίνια του νέου μουσείου τον Ιούνιο του τρέχοντος έτους και την τελική δικαίωση. Η Μελίνα Μερκούρη ανήκει στις προσωπικότητες που έζησαν ανάμεσά μας και όχι γύρω μας. Γι΄αυτό και το πένθος δεν ταιριάζει στη Μελίνα, παρά μόνο η δύναμη, η τέχνη, το τραγούδι, το χαμόγελο και οι αγώνες. Με αυτά τα λίγα σκεφτήκαμε σήμερα να τη θυμηθούμε ….

Ίδρυμα Μελίνα Μερκούρη www.melinamercourifoundation.org.gr

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Όποιος δεν έχει τίποτα μονάχα αυτός ξέρει το τίποτα.
Κατερίνα Γώγου

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

23/8/1952 Γεννήθηκε στην Κέρκυρα η τραγουδίστρια Βίκυ Λέανδρος

ΤΥΧΑΙΑ TAGS