116 αναγνώστες online
Find us on FacebookJoin us on Facebook
sideBar



Σαββέρια Μαργιολά - «Αλισάχνη»

ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ «Τι έχω να χάσω»

Τάσος Π. Καραντής
Τάσος Π. Καραντής
Πρώτη Παρουσίαση
ΜΑΡΙΑ ΣΑΧΠΑΣΙΔΗ - «Τι έχω να χάσω»
18.12.2017
Ορφέας | Main Feed
Κείμενο: Γιώργος Ιατρίδης

Το τρένο φεύγει στις οχτώ

Διαβάσαμε στίχο

Γιώργος Ιατρίδης

Στη στήλη αυτή, θα έλεγα με μια πρόταση πως θα προσπαθήσουμε να ΔΙΑΒΑΣΟΥΜΕ ΣΤΙΧΟ και όχι να τραγουδήσουμε στίχο. Θα προσεγγίσουμε στροφές και άλλες φορές, θα τις “τεμαχίσουμε”. Έτσι, στίχο με στίχο, λέξη τη λέξη, θα επιχειρήσουμε να καταλάβουμε τη ρητορική ερώτηση, τι θέλει να πει ο στιχουργός; Βέβαια, δε θα μείνουμε τόσο πολύ στο έργο του ως σύνολο αλλά για κάποιο τραγούδι του ξεχωριστά. Εξάλλου, υπάρχουν στιχουργοί που μας έδωσαν μόνο ένα κομμάτι. Η πρόθεσή μας, -το ξανά λέω- είναι να προσεγγίσουμε κομμάτια που μας αρέσουν και τα έχουμε τραγουδήσει κατά καιρούς, να δούμε δηλαδή τι ιστορία κρύβουν, σε καμία περίπτωση δεν έχει χαρακτήρα κριτικής.
 

Το τρένο φεύγει στις οχτώ

Στίχοι: Μάνος Ελευθερίου
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Πρώτη εκτέλεση: Μαρία Δημητριάδη


Πληροφορίες για το πώς έγραψε ο Μάνος Ελευθερίου το τραγούδι εδώ:
http://www.e-orfeas.gr/singing/songstories/2680-article.html

Το τρένο φεύγει στις οχτώ
…ο καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσεις ένα τραγούδι, και όταν λέω ο καλύτερος εννοώ ότι με τρεις λέξεις (τρένο, φεύγει, οχτώ) σου έχει δώσει τον τρόπο και το χρόνο, ακόμα μας έχει βάλει στη διάθεση που ξεκινάει σε λίγο, ήδη βλέπω και μυρίζω το καπνό του τρένου, επίσης, διπλή έννοια εδώ της λέξης οχτώ. Οχτώ η ώρα, οχτώ του μηνός…+
 
ταξίδι για την Κατερίνη
…αμέσως μετά που; σκέφτομαι και σκηνοθετώ με το μυαλό μου ότι ο ήρωας μας είναι στην Αθήνα
 
Νοέμβρης μήνας δε θα μείνει
…τα κεφαλαία γράμματα στο στίχο είναι ένα ωραίο μυστικό που κάνει τα τραγούδια να διαφέρουν+, μας όρισε την ημερομηνία και το κλίμα, αν και μας το είχε ψιθυρίσει πριν με την Κατερίνη, ποιος πάει στην Κατερίνη καλοκαίρι; Παρ’ όλα αυτά κολλάει λίγο το τραγούδι, μάλλον θα είχε καθυστερήσει το δρομολόγιο.

να μη θυμάσαι στις οχτώ
να μη θυμάσαι στις οχτώ
…μας εισάγει το μέτρο που θα τηρήσει στους επομένους στίχους και με λίγη προσπάθεια καταλαβαίνουμε πως το οχτάρι είναι ώρα το τρένο για την Κατερίνη
 
Νοέμβρης μήνας δε θα μείνει
…επανάληψη, λίγο θα ασχοληθούμε με αυτό αφού θα μπούμε στα χωράφια των μουσικών, συνήθως εμείς -που γράφουμε-  μπορούμε να την εισαγάγουμε όταν ένα τραγούδι είναι δύσκολο στην κατανόηση.
 
Σε βρήκα πάλι ξαφνικά
…τι ωραίος στίχος;
α. μάθαμε το λόγο που θα πάει στην Κατερίνη και αφού η πρώτη εκτέλεση είναι γυναικεία, καταλαβαίνουμε πως μιλάει για κάποιον άντρα (όχι ότι δεν το είχαμε καταλάβει…)
β. μου θυμίζει ταινία
γ. πάλι, φόρτιση όλης της ιστορίας
 
να πίνεις ούζο στου Λευτέρη
…εικόνα, κλίμα, κατάσταση, κύριο όνομα+ και όλα αυτά σε ένα μόνο στίχο με πάλι τρεις λέξεις
 
νύχτα δε θα ‘ρθει σ’ άλλα μέρη
…μία από τις πολλές ατέρμονες νύχτες που δεν περνάνε
 
να ‘χεις δικά σου μυστικά
να ‘χεις δικά σου μυστικά
…εν τέλει μιλήσανε, και μάλλον ο κύριος έχει κάνει τις ατασθαλίες του
 
και να θυμάσαι ποιος τα ξέρει
…προφορικός λόγος + τραγούδι = ποίηση
 
νύχτα δε θα ‘ρθει σ’ άλλα μέρη
…εδώ λειτουργεί ωραία η επανάληψη, φορτίζει συναισθηματικά την ιστορία
 
Το τρένο φεύγει στις οχτώ
…όλο το τραγούδι είναι γραμμένο σε «προφορικό ρυθμό» είναι η ιστορία που λέγαμε, επίσης εδώ, περίπου ίδια κατάσταση με το πρώτο στίχο, αυτή τη φορά όμως επιστροφής.
 
μα εσύ μονάχος σου έχεις μείνει
…τα μυστικά που λέγαμε…
 
σκοπιά φυλάς στην Κατερίνη
…ίσως η πιο μοναχική πράξη που μπορεί να κάνει κάποιος
 
μεσ’ στην ομίχλη πέντε οχτώ
μεσ’ στην ομίχλη πέντε οχτώ
…εδώ ουσιαστικά μας επαναλαμβάνει και μας συγκεντρώνει  όλο το τραγούδι σε ένα στίχο
α. ομίχλη, γενικά όλη η ιστορία έχει σύννεφα
β. ομίχλη, εικόνα χειμωνιάτικης μέρας
γ. πέντε οχτώ, ατελείωτη νύχτα, στρατός αλλά γενικά το οχτώ σημαδεύει με έναν τρόπο το τραγούδι
 
μαχαίρι στη καρδιά σου εγίνει
…η ιστορία έχει τελειώσει από πριν, αυτός ο στίχος θα μπορούσε να ήταν κάποια σκέψη που έκανε στο βαγόνι του γυρισμού, εγίνει το τραγούδι είναι γραμμένο πριν από 50 χρόνια οπότε δικαιολογείται η παλιά γλώσσα.

σκοπιά φυλάς στην Κατερίνη
φινάλε με μια εικόνα μοναξιάς

Μέσα από το συγκεκριμένο άρθρο που έχει γράψει ο Τάσος, καταλαβαίνουμε περίπου όλο το τραγούδι. Ο Ελευθερίου όμως, έχει αλλάξει πρόσωπο, αφού την ιστορία του την είπε ένας φαντάρος φίλος του, και αυτός έγραψε το τραγούδι σαν να του την είχε διηγηθεί γυναίκα. Είπαμε πως δεν θα ασχοληθούμε με το έργο των στιχουργών σαν σύνολο αλλά σα μονάδα, εδώ όμως δεν μπορούμε να μην βγάλουμε το καπέλο στον Μάνο ή τουλάχιστον την τραγιάσκα… για όλα τα τραγούδια που μας έχει χαρίσει.

 

Οι απόψεις και οι σκέψεις των συνεργατών του Ορφέα δεν ταυτίζονται απαραίτητα με τη γνώμη του περιοδικού.
Απαγορεύεται αυστηρά η χρήση και η αναδημοσίευση του συνόλου ή μέρους των άρθρων του Ορφέα, χωρίς προηγούμενη άδεια των υπευθύνων του περιοδικού και του συντάκτη και χωρίς ταυτόχρονη αναφορά της επωνυμίας του περιοδικού, του ονοματεπωνύμου του συντάκτη και του ακριβούς συνδέσμου του άρθρου

Σχόλια  

 
0 #2 Τάσος Π. Καραντής 29-02-2012 01:05
Ηρακλή, αρμόδιος να απαντήσει – αν το επιθυμεί - στο σχόλιο σου, επί της ουσίας, είναι ο συνεργάτης μας κ. Γιώργος Ιατρίδης. Η θέση η δική μου, είναι ότι πρέπει να δίνεται χώρος σε όλες τις απόψεις, οι οποίες, φυσικά, εφόσον, δημοσιοποιούνται, πρέπει και να κρίνονται, με τρόπο ώστε να οδηγούν σε έναν γόνιμο διάλογο.
Παράθεση
 
 
+9 #1 Μουσικά Προάστια 24-02-2012 17:16
Με όλο το σεβασμό προς τον "Ορφέα" και τον αξιέπαινο Τάσο Καραντή, θα ήθελα κύριε Ιατρίδη να σας ρωτήσω: ξαναδιαβάσατε το παραπάνω κείμενό σας πριν το δημοσιεύσετε;

Παρακαλώ απαντήστε μου πολύ συγκεκριμένα: πώς καταλάβατε εξαρχής (και με τρεις τελίτσες μάλιστα) ότι το τραγούδι απευθύνεται σε κάποιον άντρα; Και πού ανακαλύψατε "ατασθαλίες" του ανδρός; Είσασταν παρόντες στη συνάντηση και τους κρυφακούσατε; Και γιατί λέτε ότι ο Ελευθερίου το έγραψε σαν να του διηγήθηκε την ιστορία μία γυναίκα; Επειδή ο ήρωας του τραγουδιού είναι άντρας; Δηλαδή μόνο οι γυναίκες διηγούνται ιστορίες με ήρωες άντρες; Ουάου!

Είναι μνημείο χυδαιότητας να προσαρμόζεις ένα τέτοιο τραγούδι και ένα τέτοιο στίχο στα δικά σου μέτρα και στα δικά σου σταθμά, δηλαδή σε "ατασθαλίες". Επίσης, γιατί συνδέετε το φύλο του ερμηνευτή με το αν το τραγούδι απευθύνεται σε άντρα ή γυναίκα; Όταν δηλαδή το τραγουδάει ο Μητσιάς, απευθύνεται σε γυναίκα;

Επιπλέον, πού ακριβώς είδατε την "παλιά γλώσσα"; Επειδή λέει "εγίνει"; Αυτό δεν είναι παλιά γλώσσα αλλά αριστουργηματική γλώσσα, ακριβώς επειδή συμπυκνώνει και το περιεχόμενο, και την ανάγκη ομοιοκαταληξίας. Και βέβαια είναι γλώσσα που υπερβαίνει το χρόνο της δημιουργίας της. "Εγίνει" λέει, κύριε Ιατρίδη μου, όχι κάνα απόσπασμα από τον Πλάτωνα στα αρχαία. Α, ναι, και εξηγήστε μου πού ακριβώς βρήκατε "προφορικό λόγο" και "προφορικό ρυθμό". Οι συγκεκριμένοι στίχοι σας φαίνονται της καθομιλουμένης; Θα τους απευθύνω στον περιπτερά μου αγοράζοντας τσίχλες;

Τέλος, επιτρέψτε μου - χωρίς να είμαι ειδικός - να υπενθυμίσω ότι η ποίηση και ο στίχος δεν είναι σαν το παζλ, αλλά σαν τον πουρέ. Το παζλ μπορείς να το φτιάξεις με τα κομμάτια του, και μετά να το διαλύσεις, και μετά να το ξαναφτιάξεις. Τον πουρέ, όμως, αφού τον μαγειρέψεις, δεν μπορείς να τον κατακερματίσεις σε πατάτα, γάλα και βούτυρο. Έτσι κι εδώ, δεν μπορείς λέξη-λέξη να πετσοκόψεις ένα τραγούδι, χωρίς τουλάχιστον τον κίνδυνο να υποβιβάσεις και το τραγούδι, και την κριτική σου προς αυτό.

Με άλλα λόγια κύριε Ιατρίδη, όταν ένας άλλος ποιητής λέει "ένα το χελιδόνι κι η άνοιξη ακριβή", δεν σημαίνει ότι ασχολείται με την ορνιθολογία, ούτε ότι τον απασχολεί το πρόβλημα της ακρίβειας και του πληθωρισμού.

Με εκτίμηση,
Ηρακλής Οικ.

ΥΓ: Θα σας αποκαλύψω κάτι συνταρακτικό: στην Κατερίνη πηγαίνεις κι από άλλες πόλεις, όχι μόνο από την Αθήνα. Α, και πηγαίνεις και καλοκαίρι αν θες, έχει και παραλία!
ΥΓ2: Βαλ'τε τουλάχιστον σε πλάγια γράμματα τους στίχους, για να ξεχωρίζουν από το σχολιασμο και να διαβάζονται.
Παράθεση
 

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΟΛΙΑ

RSS

ΤΑ ΠΙΟ ΔΙΑΒΑΣΜΕΝΑ (90d)

ΑΦΙΕΡΩΜΑΤΑ

ΕΙΠΑΝ - ΕΓΡΑΨΑΝ

Θα ’ρθει η μέρα που η νέα φτώχεια θα εκδικηθεί πολύ σκληρά τους άθλιους τραπεζίτες. Για τη μέρα αυτή τραγουδώ πάντα.
Μανώλης Μητσιάς

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ / ΑΥΡΙΟ

18/12/1911 Γεννήθηκε ο σκηνοθέτης, φιλέλληνας και σύζυγος της Μελίνας Μερκούρη Ζυλ Ντασέν
19/12/1915 Γεννήθηκε στο Παρίσι η σπουδαία Γαλλίδα τραγουδίστρια Εντίθ Πιάφ

ΤΥΧΑΙΑ TAGS